Οι δασικές φωτιές, αν και συνεισφέρουν λιγότερο από το 5% στις ετήσιες ανθρωπογενείς εκπομπές CO₂, αφήνουν έντονο αποτύπωμα στην ατμόσφαιρα και επιβαρύνουν αισθητά την ποιότητα του αέρα στην Ελλάδα. Όπως τονίζει η ερευνητική ομάδα AtmoHub του ΙΑΑΔΕΤ/Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, σε περιόδους ιδιαίτερα καταστροφικών πυρκαγιών οι εκπομπές «εκτοξεύονται», με σοβαρές επιπτώσεις.
Μέχρι τις 19 Αυγούστου 2025, οι φλόγες είχαν καταστρέψει περίπου 470.000 στρέμματα, πλήττοντας έντονα περιοχές όπως η Ιεράπετρα, η Χίος, η Ραφήνα και η Ζάκυνθος. Η απώλεια αυτή δεν περιορίζεται μόνο σε δάση, αλλά επεκτείνεται σε αγροτικές εκτάσεις, οικισμούς και κτηνοτροφικές μονάδες, αφήνοντας πίσω καμένη γη και βαρύ περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το 2025 καταγράφηκε το μεγαλύτερο εύρος καμένων εκτάσεων των τελευταίων δεκαετιών, με πάνω από 10 εκατομμύρια στρέμματα να έχουν γίνει στάχτη. Οι εκπομπές CO₂ από δασικές πυρκαγιές ανήλθαν στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 23 ετών, σύμφωνα με το Copernicus CAMS. Στην Ελλάδα, οι εκπομπές μαύρου άνθρακα ανήλθαν σε 685 τόνους ως τα τέλη Αυγούστου, επίπεδα που κινούνται στον μέσο όρο της περιόδου 2003-2024.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα μικροσωματίδια καπνού, το μονοξείδιο του άνθρακα και ο μαύρος άνθρακας επιδεινώνουν αναπνευστικά και καρδιαγγειακά προβλήματα, ενώ το CO₂, που παραμένει στην ατμόσφαιρα για πάνω από έναν αιώνα, συμβάλλει καθοριστικά στην κλιματική κρίση. Σε μεγάλες πυρκαγιές, ο καπνός μπορεί να φτάσει έως και τη στρατόσφαιρα σε ύψος 10 χιλιομέτρων, όπου παραμένει για μήνες, επηρεάζοντας το στρώμα του όζοντος και την ηλιακή ακτινοβολία.
Με τη βοήθεια συστημάτων LIDAR στο Παρατηρητήριο ΠΑΓΓΑΙΑ στα Αντικύθηρα, αλλά και δορυφορικών παρατηρήσεων, οι ερευνητές καταγράφουν την κάθετη διασπορά των σωματιδίων και την πορεία του καπνού σε μεγάλες αποστάσεις. «Οι ισχυροί άνεμοι μπορούν να μεταφέρουν καπνό εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από το σημείο εκδήλωσης της πυρκαγιάς», τονίζουν χαρακτηριστικά.
Για να ενισχυθεί η πρόληψη, από το 2026 θα τεθεί σε λειτουργία μια νέα υπηρεσία έγκαιρης προειδοποίησης για μεταφορά καπνού, που θα αξιοποιεί δεδομένα από τον δορυφόρο Meteosat, την υπηρεσία CAMS και το μοντέλο FLEXPART. Στόχος της είναι να παρέχει έγκαιρη και αξιόπιστη ενημέρωση τόσο στο κοινό όσο και στις αρμόδιες αρχές για τους κινδύνους που συνεπάγεται η ατμοσφαιρική ρύπανση από δασικές πυρκαγιές.
