Σημαντικά νέα αποτελέσματα έφερε στο φως η ανασκαφική έρευνα που πραγματοποιείται στο Κλειδί Σαμικού, στο πλαίσιο του πενταετούς ερευνητικού προγράμματος 2022–2026, σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού.
Η έρευνα υλοποιείται από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηλείας και το Αυστριακό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο της Αυστριακής Ακαδημίας Επιστημών, υπό τη διεύθυνση της Δρ. Birgitta Eder και της Δρ. Ερωφίλης-Ίριδας Κόλια.
Ο ναός που αποκαλύφθηκε, μήκους 28 μέτρων και πλάτους 9,5 μέτρων, πιθανώς οικοδομήθηκε στο δεύτερο μισό του 6ου αι. π.Χ. και αποτελείται από δύο μεγάλες ανεξάρτητες αίθουσες με κεντρική κιονοστοιχία.
Φέτος οι εργασίες επικεντρώθηκαν στη βορειοδυτική αίθουσα, όπου είχαν εντοπιστεί πέρυσι μια μεγάλη χάλκινη επιγραφή και ένα σχεδόν ακέραιο μαρμάρινο περιρραντήριο.
Κατά την ανασκαφή αφαιρέθηκε το παχύ στρώμα κατεστραμμένων λακωνικών κεραμιδιών της στέγης, αποκαλύπτοντας ίχνη της πυρκαγιάς που κατέστρεψε το κτήριο. Στο δάπεδο βρέθηκε πλήθος ευρημάτων, μεταξύ των οποίων χάλκινα έλασματα που είχαν υποστεί σοβαρές φθορές από τη φωτιά και τη δράση του νερού.
Τα ευρήματα αυτά, σε συνδυασμό με την επιγραφή, ενισχύουν την υπόθεση ότι η αίθουσα χρησιμοποιούνταν για αρχειακή λειτουργία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ανεύρεση τριών θραυσμάτων δισκοειδούς ακρωτηρίου, που επιτρέπουν την ανακατασκευή πήλινου δίσκου διαμέτρου άνω του ενός μέτρου, διακοσμημένου με μελανό και ερυθρό χρώμα και ανάγλυφες ταινίες.
Η ανασκαφική έρευνα υποστηρίζεται από το Ίδρυμα Gerda Henkel και το Αυστριακό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο και αναμένεται να δώσει περαιτέρω πληροφορίες για τη λειτουργία και τη χρήση του ναού στην αρχαία Σαμία.
