Η διαδικτυακή ουδετερότητα, ή αλλιώς ουδετερότητα του διαδικτύου, είναι η κατευθυντήρια αρχή σύμφωνα με την οποία οι πάροχοι υπηρεσιών ίντερνετ, αλλά και οι αρμόδιες αρχές, πρέπει να αντιμετωπίζουν ισότιμα το σύνολο των δεδομένων που διακινούνται στον ιστό.
Αύριο, 14 Δεκεμβρίου 2017, η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών των ΗΠΑ, γνωστή και ως FCC, ετοιμάζεται να καταργήσει τις ρυθμίσεις υπέρ της διαδικτυακής ουδετερότητας που η ίδια είχε επικυρώσει επί των ημερών του Ομπάμα και ενώ κάποιος θα περίμενε να υπάρχει αναβρασμός στο διαδίκτυο, όλη η κατάσταση μοιάζει μουδιασμένη. Mόνο οι μικροί και μεσαίοι παίκτες φαίνεται να είναι πρόθυμοι να παλέψουν αν και τα νέα θα είναι μάλλον άσχημα, αφού οι Ρεπουμπλικάνοι (οι οποίοι ελέγχουν την πλειοψηφία της FCC) αναμένεται να ψηφίσουν το σχέδιο του Ajit Pai (του επικεφαλής του FCC) που ως βασικό στόχο έχει να αυξήσει κυρίως τα έσοδα των μεγάλων παρόχων. Τι μπορεί να σημαίνει αυτό για την Αμερική; Οι φορείς εκμετάλλευσης δικτύων θα μπορούν να χρησιμοποιούν τεχνικές διαχείρισης της κυκλοφοριακής συμφόρησης ή διαμόρφωσης της κυκλοφορίας για να διατηρήσουν την ομαλή λειτουργία των δικτύων τους. Οι πάροχοι Ιnternet θα μπορούν να μετατρέψουν το διαδίκτυο σε ένα χώρο όπου η πρόσβαση θα είναι ελεύθερη και γρήγορη μόνο σε σελίδες που ο κάθε πάροχος επιλέγει, με αποτέλεσμα το Internet να τρέχει σε δύο διαφορετικές ταχύτητες. Στην μία ταχύτητα θα έχουν πρόσβαση εκείνοι που αντέχουν να πληρώσουν ακριβές υπηρεσίες και στην άλλη, της αργής και περιορισμένης πρόσβασης, όλοι οι υπόλοιποι.
Η δικτυακή ουδετερότητα είναι ένα σύνθετο και αμφιλεγόμενο θέμα το οποίο αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι αυτού που θέλουμε να καλούμε «ελεύθερο και ανοιχτό διαδίκτυο για όλους». Η δυνατότητα πρόσβασης, επιλογής και διαφάνειας των αγαθών και της πληροφορίας του διαδικτύου παρέχει στους χρήστες τη δυνατότητα να επωφελούνται από την πλήρη πρόσβαση σε υπηρεσίες, εφαρμογές και περιεχόμενο που διατίθενται στο διαδίκτυο. Επίσης, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το Διαδίκτυο λειτουργεί όχι μόνο ως ένα απαραίτητο εργαλείο για τους χρήστες του σε όλο τον κόσμο αλλά και ως θεμελιώδης παράγοντας μιας νέας οικονομικής ανάπτυξης. Η ζήτηση όλο και περισσότερων συνδέσεων στο Internet σε όλο και μεγαλύτερο εύρος ζώνης είναι απίθανο να υποχωρήσει. Το μεγάλο θέμα που θέτει η ουδετερότητα του διαδικτύου είναι ότι η κατάργησή της μπορεί να αλλάξει όλο το διαδίκτυο εκ βάθρων.
Ορισμένοι σχολιαστές ανησυχούν ότι οι διαχειριστές δικτύων είναι τεχνικά σε θέση να χρησιμοποιούν πρακτικές διαχείρισης της κυκλοφορίας για να παρέχουν προτιμώμενη επεξεργασία σε ορισμένες ροές δεδομένων. Άλλοι ανησυχούν ότι οι πρακτικές που αποσκοπούν στην αύξηση των εσόδων ενδέχεται να εμποδίσουν κάποιο ανταγωνιστικό περιεχόμενο ή να δώσουν αθέμιτο πλεονέκτημα σε κάποιο περιεχόμενο σε σχέση με άλλα. Θεωρούν, λοιπόν, ότι αυτές οι πρακτικές είναι προβληματικές, ιδίως όταν οι πρακτικές προξενούν διακρίσεις κατά ορισμένων μορφών παράδοσης περιεχομένου, σε βάρος, πάντα, του τελικού χρήστη. Αυτό οδήγησε σε μεγαλύτερες ανησυχίες και συζητήσεις ότι τέτοιου είδους πρακτικές θέτουν σε κίνδυνο τις ανοικτές και διάφανες αρχές του Διαδικτύου. Γιατί, όταν ένας πάροχος έχει τη δύναμη να μπλοκάρει σελίδες με τις οποίες διαφωνεί ή θεωρεί ανταγωνιστικές σε σχέση με άλλες που τον πληρώνουν πιο πλούσια, είναι εύκολο να καταλάβουμε γιατί η κατάργηση της δικτυακής ουδετερότητας μπορεί να έχει καταστροφικές επιπτώσεις.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, άρα και στην Ελλάδα, το θέμα της δικτυακής ουδετερότητας το διαχειρίζεται ο Φορέας Ευρωπαϊκών Ρυμιστικών Αρχών για τις Ηλεκτρονικές Επικοινωνίες (BEREC) ο οποίος στις 30 Αυγούστου 2016 δημοσίευσε τις κατευθυντήριες γραμμές για τις Εθνικές Ρυθμιστικές Αρχές σχετικά με την εφαρμογή της νέας αρχής της ουδετερότητας στο διαδίκτυο. Οργανώσεις για την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών στην ψηφιακή εποχή χαρακτήρισαν την έκδοση αυτή ως μια μεγάλη νίκη για τους Ευρωπαίους πολίτες γιατί οι ΕΡΑ ανέλαβαν αυξημένες υποχρεώσεις με σκοπό την ισότιμη διαχείριση από τους παρόχους του συνόλου της κίνησης στο διαδίκτυο, χωρίς διακρίσεις ή χρεώσεις κατά περίπτωση.
Χωρίς άμεσες συνέπειες στην ευρωπαϊκή νομοθεσία, η κατάργηση των κανόνων της διαδικτυακής ουδετερότητας στην Αμερική, είναι πολύ πιθανό να παρασύρει σύντομα όλον τον πλανήτη. Γι΄ αυτό όλοι έχουν στρέψει το βλέμμα τους στις ΗΠΑ. Eάν χαθεί εκεί η αυριανή μάχη, τότε οι εταιρείες τηλεπικοινωνιών θα έχουν τον τελευταίο λόγο στο Internet. Κι αυτό, δυστυχώς, είναι κάτι που αναμένεται (αργά ή γρήγορα) να εφαρμοστεί παγκοσμίως, διότι οι ρυθμίσεις που λαμβάνονται στις ΗΠΑ επηρεάζουν, αν όχι άμεσα, αλλά σταδιακά και συνολικά, και τις υπόλοιπες χώρες αφού αλλάζουν τις απαιτήσεις της παγκόσμιας αγοράς.
