Στα τέλη Νοεμβρίου, η αμερικάνικη έκδοση του Glamour κατέληξε στην ίδια απόφαση με τόσα άλλα γυναικεία περιοδικά στους καιρούς μας: Μετά από 80 χρόνια παρουσίας σε κουτιά αλληλογραφίας, περίπτερα και πρακτορεία τύπου, ανακοίνωσε ότι σταματά τη μηνιαία του έκδοση με τελευταίο τεύχος αυτό του τρέχοντος μηνός (Ιανουαρίου). Η «μετάβαση στην ψηφιακή έκδοση» είναι πλέον οριστική και γι' αυτόν τον ιστορικό τίτλο.
Η Teen Vogue, η «εφηβική» εκδοχή της διάσημης «βίβλου της μόδας» έχει χαθεί από τα ράφια από το 2017 ήδη ενώ το Seventeen –ο πάλαι πότε απόλυτος οδηγός lifestyle για τα κορίτσια του γυμνασίου ανά την υφήλιο– έχει ανακοινώσει ότι σποραδικά μόνο θα κυκλοφορεί κάποια ειδικά τεύχη.
Τα ζωνάρια για την βιομηχανία των περιοδικών εν γένει, έχουν σφίξει εδώ και χρόνια λόγω περιορισμού της αναγνωσιμότητας, διαφημιστικής ένδειας και υψηλού κόστους παραγωγής και τα περισσότερα προσπαθούν απλά να κατοχυρώσουν μια θέση στη χαοτική αγορά του Ίντερνετ.
Σε μια εποχή όπου διακηρύσσεται η αποδοχή του σώματος και επικρατεί το τρίτο (ή τέταρτο) κύμα φεμινισμού, είναι δύσκολο να πάρεις σοβαρά το 2000ο άρθρο ενός περιοδικού στην ίδια χρονιά με μαγικές συμβουλές για απώλεια βάρους.
Κι όμως, οι γυναικείες εκδόσεις μοιάζουν να αποτελούν είδη υπό εξαφάνιση πιο έντονα από άλλα περιοδικά, τόσο στην έντυπη όσο και στην ψηφιακή τους εκδοχή από τη στιγμή ειδικά που πολλά από τα νέα online μέσα που υποτίθεται ότι θα τις αντικαθιστούσαν, αντιμετωπίζουν επίσης σοβαρά προβλήματα επιβίωσης.
Η πτώση των γυναικείων περιοδικών μοιάζει με σημαντική απώλεια – είναι όμως;
Εδώ και τόσες γενιές, τα γυναικεία περιοδικά λειτουργούσαν υπό το ρόλο μιας ενημερωμένης, μεγαλύτερης αδελφής που φρόντιζε να σε πληροφορεί εγκαίρως τόσο για τις νέες τάσεις στη μόδα και την ομορφιά όσο και για το τι συνέβαινε στον κόσμο σε πολιτιστικό αλλά ακόμα και σε γεωπολιτικό επίπεδο. Σε γενικές γραμμές, τα glossy γυναικεία περιοδικά ήταν ευχάριστα στο μάτι συγχρόνως χρήσιμα – εν ολίγοις μια εθιστική και «χειροπιαστή» συνήθεια. Μπορούσες, αν μη τι άλλο, να σκίσεις μια σελίδα και να τη δείξεις στο κομμωτήριο λέγοντας «να, έτσι θέλω να μου τα κόψεις».
Ακόμα κι αν δεν τα αγόραζες τακτικά, ήταν στατιστικά βέβαιο ότι κάπου θα πετύχεις, φθαρμένα έστω, πρόσφατα τεύχη γυναικείων περιοδικών – στην αίθουσα αναμονής ιατρείου, σε φιλικό σπίτι ή οπουδήποτε σχεδόν. Για κάθε αντίτυπο τεύχους υπήρχαν πάντα πολύ περισσότερες αναγνώστριες.
Παρότι όμως η ιστορία των γυναικείων περιοδικών από τον μεσοπόλεμο και μετά έχει να παρουσιάσει πολλά δείγματα εξαιρετικής αρθρογραφίας –και συγχρόνως μέσα από την ιστορία αυτή μπορεί κανείς να δει την εξέλιξη του «γυναικείου ζητήματος» μέσα στις δεκαετίες– ανέκαθεν αυτά τα περιοδικά είχαν να αντιμετωπίσουν την (σεξιστική) κατηγορία ότι είναι κατώτερα, μόνο και μόνο επειδή απευθύνονταν καταρχάς στο γυναικείο κοινό.
Μεγάλο μέρος βέβαια του κατηγορητηρίου συχνά προερχόταν από γυναίκες, οι οποίες αντιδρούσαν σε μια βασική συνταγή των γυναικείων περιοδικών που έμοιαζε να περιστρέφεται γύρω από τη δημιουργία επιθυμίας κατανάλωσης προϊόντων με απώτερο σκοπό την κοινωνική αποδοχή και την ικανοποίηση του συντρόφου / συζύγου.
Και η εμμονή πολλών παραδοσιακών τίτλων σ' αυτό το παρωχημένο status quo, ενώ τα πράγματα άλλαζαν –και αλλάζουν– ραγδαία, τους οδήγησε στην ανυποληψία. Σε μια εποχή όπου διακηρύσσεται η αποδοχή του σώματος και επικρατεί το τρίτο (ή τέταρτο) κύμα φεμινισμού, είναι δύσκολο να πάρεις σοβαρά το 2000ό άρθρο ενός περιοδικού στην ίδια χρονιά με μαγικές συμβουλές για απώλεια βάρους.
Μεγάλο μέρος του περιεχομένου εξάλλου των παραδοσιακών γυναικείων περιοδικών –είτε πρόκειται για συμβουλές σχέσεων και χειραφετητικές διεκδικήσεις, είτε για κάλυψη της ποπ κουλτούρας και των παραμέτρων που έχει θέσει το κίνημα #MeToo– υπάρχουν παντού πια στο διαδίκτυο ενώ τα θέματα μόδας και στυλ μπορούν να καλυφθούν από χιλιάδες fashion bloggers και influencers, κάποιες από τις οποίες συνεργάζονται επίσημα πια με τους κλασικούς γυναικείους τίτλους.
Εξέλιξη που ισχύει και για τα ελληνικά γυναικεία περιοδικά, κάποια εκ των οποίων επιβιώνουν ως μηνιαία ένθετα εφημερίδων και προσπαθούν να ανοιχτούν στο ψηφιακό σύμπαν αναγνωρίζοντας ότι το δυσχερές –οικονομικό αλλά και πολιτισμικό– κλίμα που επικρατεί στο έντυπο ειδικά μιντιακό τοπίο, είναι μη αναστρέψιμο.
Με στοιχεία από την Washington Post
σχόλια