Ζούμε σε μια περίοδο που η ιστορία έχει ανεβάσει πυρετό

Ζούμε σε μια περίοδο που η ιστορία έχει ανεβάσει πυρετό Facebook Twitter
0

Ο τίτλος Απόψε δεν έχουμε φίλους στο νέο μυθιστόρημα της Σοφίας Νικολαΐδου μπορεί να θυμίζει άλλο ένα ερωτικό «λιμπρέτο» με αφορμή μια παρέα που δεν έχει νοικοκυρευτεί μετά τα τριάντα της. Κι όμως, δεν είναι... Με κέντρο τη Θεσσαλονίκη, ταξιδεύει από την Κατοχή στα γεγονότα του Δεκέμβρη του 2008. Ήρωές της διανοούμενοι, καθηγητές πανεπιστημίου, δημόσιοι υπάλληλοι, ο «απλός λαός», μαυραγορίτες και δωσίλογοι. Κύριο θέμα της: oι αντιδράσεις τους, οι αντιδράσεις της ελληνικής κοινωνίας στα μεγάλα ιστορικά γεγονότα που συγκλόνισαν τον τόπο τα τελευταία 70 χρόνια.

Και μόνο από τον τίτλο παρουσιάζεται μια ελληνική κοινωνία που δεν είναι συμφιλιωμένη στο εσωτερικό της;

Μέσα από τη μυθοπλασία φαίνεται πώς περάσαμε ιστορικές συγκυρίες που έκριναν τις ανθρώπινες σχέσεις. Δοκίμασαν τη φιλία. Παρότι το Απόψε δεν έχουμε φίλους είναι ένα σύνθημα που ακούγεται το 2008, είναι ουσιαστικά αυτό που διατρέχει όλο το βιβλίο και τις ιστορικές εποχές που περιγράφει. Μπορεί να είναι κανείς ουδέτερος άνθρωπος που να μην ασχολείται με το τι συμβαίνει γύρω του, αλλά η ιστορία θα εφορμήσει στη ζωή του, αναγκάζοντάς τον να διαλέξει πλευρά.

Στην ουσία οι πλευρές που διαλέγεις είναι αν θα βρεθείς από πάνω ή από κάτω;

Η ιστορία κινείται σαν ένα καρδιογράφημα. Πάει πάνω κάτω...

Είναι μαρξιστική θεώρηση αυτή;

Νομίζω πως αποτυπώνει την κίνηση των πραγμάτων. Εμένα απλά με ενδιέφερε τι γίνεται με τον άνθρωπο. Είτε είναι διανοούμενος είτε είναι απλός άνθρωπος. Τι συμβαίνει όταν έρχεται το ιστορικό γεγονός και συγκρούεται πάνω του χωρίς να το έχει προαποφασίσει; Πώς αντιδράει; Υπάρχουν αυτοί που έχουν έτοιμες τις θέσεις τους, αλλά υπάρχουν και οι άλλοι που η ιστορία τούς σηκώνει σαν ανεμοστρόβιλος. Προσπαθούν να κρατήσουν τα πιστεύω τους μέσα σ' έναν κυκεώνα γεγονότων.

Δηλαδή παραμένουμε έρμαια της ιστορίας μας ως λαός;

Είναι μια ανισόρροπη τραμπάλα. Η επέμβαση του ανθρώπου πάνω στην ιστορία, σε αντίθεση με μεγάλα ιστορικά γεγονότα. Τα τελευταία, όμως, είναι στην ουσία φτιαγμένα από την καθημερινότητα των ανθρώπων που τα ζουν. Η ιστορία είναι το σύνολο των ιστοριών των ανθρώπων. Τα παιδιά που διδάσκονται ιστορία παθαίνουν μεγάλο σοκ όταν συνειδητοποιούν πως αυτά που διαβάζουν στο βιβλίο δεν είναι πράγματα που συνέβησαν αλλού, σε άλλους ανθρώπους, αλλά μπορεί να ήταν η γιαγιά τους, ο παππούς τους ή ο πατέρας τους που τα πέρασε. Εκεί σοκάρονται. Η ιστορία δεν είναι κάτι έξω από εμάς, αλλά κάτι που συμβαίνει σε εμάς.

Κατοχή, εμφύλιος, Επταετία, Μεταπολίτευση, Δεκέμβριος 2008... Όλες αυτές οι περίοδοι περνάνε από το βιβλίο σας. Διατηρούμε ακόμα τα διάφορα σύνδρομα που μας έχουν προκαλέσει αυτά τα γεγονότα;

Ναι, και τα κληροδοτούμε από γενιά σε γενιά.

Θεωρείτε πως δεν τα έχουμε συζητήσει ως κοινωνία;

Τα έχουμε συζητήσει σε κλειστές κάστες. Όχι ανοιχτά. Τα κρύβουμε κάτω από το χαλάκι. Όπως κάνει η νύφη, που κρύβει τα σκουπίδια όταν έρχεται η πεθερά.

Δηλαδή, ένας 25χρονος έχει τα μετεμφυλιακά σύνδρομα;

Τα έχει μεταλλαγμένα. Ούτε εμείς οι σαραντάρηδες τα έχουμε ακριβώς όπως οι προηγούμενες γενιές. Θεωρώ πως ένας τύπος παθογένειας που έχει δημιουργηθεί παλαιότερα μεταμορφώνεται και κληροδοτείται από γενιά σε γενιά. Όπως το προπατορικό αμάρτημα.

Είναι πιο εύκολο να τα «συζητάμε» λογοτεχνικά;

Είναι πολύ πιο ανθρώπινο. Η λογοτεχνία δεν σηκώνει το δάχτυλο, δεν κάνει κήρυγμα, δεν είναι κατηχητικό.

Ρισκάρεις μυθιστοριογραφώντας τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα;

Αυτό συμβαίνει από την αρχή της λογοτεχνίας με την Ιλιάδα. Αν δεν βάλεις τα χέρια σου στη φωτιά, πώς θα κάνεις τέχνη;

Οι ήρωές σας έχουν αυτοβιογραφικά στοιχεία;

Όχι, έχουν πολύ μελέτη. Ξέρετε, και οι ήρωες φτιάχνονται παίρνοντας ορισμένα στοιχεία που μπορεί να μας βολεύουν μια συγκεκριμένη στιγμή.

Μοιάζετε να θέλετε να δικαιολογήσετε τους ήρωές σας για τις πράξεις τους. Μέχρι και στους πιο ακραίους χαρακτήρες, όπως οι προδότες...

Τους καταλαβαίνω, δεν τους δικαιολογώ. Δουλειά της λογοτεχνίας είναι να μπει μέσα στον ήρωα. Δεν θέλει να δικαιολογήσει, αλλά να καταλάβει. Τα καθάρματα πάντα παραμένουν καθάρματα. Αλλά πρέπει ν' αντιληφθεί κανείς και τα πιο ταπεινά ένστικτα για να περιγράψει έναν χαρακτήρα.

Ο συγγραφέας πίσω από ποιον ήρωα κρύβεται;

Πίσω απ' όλους τους ήρωες. Υπάρχει μια ωραία κουβέντα που λέει πως τους ήρωες που δεν τους υποδύεσαι, τους ενσαρκώνεσαι. Είναι σαν να φοράς το κρέας τους πάνω σου. Αυτό νιώθω όταν γράφω ένα βιβλίο. Δεν βάζω δικά μου πράγματα σ' έναν ήρωα, αλλά την ώρα που γράφω για κάθε ήρωα γίνομαι αυτός που περιγράφω.

Γράφοντας ένα τέτοιο μυθιστόρημα, είχατε στο πίσω μέρος του μυαλού σας να δημιουργήσετε κάποια πολιτική κουβέντα;

Φυσικά! Αυτό που με γοήτευε πάντα στη συγγραφή είναι ότι αποτελεί μια πολύ ισχυρή πράξη επικοινωνίας. Είναι από τη μια το «εγώ», από την άλλη το άγνωστο «εσύ», και αυτά τα δύο πρόσωπα επικοινωνούν μέσω του «αυτό», που είναι το βιβλίο. Μια πολύ καθαρή μορφή επικοινωνίας που δεν διαμεσολαβείται από άλλα πράγματα. Δεν σε ξέρω, δεν με ξέρεις και επικοινωνούμε από εκεί.

0

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Όσα δεν λέμε ποτέ για την Ελίζαμπεθ Στράουτ

The Review / Όσα δεν λέμε ποτέ για την Ελίζαμπεθ Στράουτ

Η βραβευμένη με Πούλιτζερ Αμερικανίδα συγγραφέας αποτελεί παγκόσμιο εκδοτικό φαινόμενο – και δικαίως. Η αποκλειστική μεταφράστριά της στα ελληνικά, Mαργαρίτα Ζαχαριάδου, συζητά με τη Βένα Γεωργακοπούλου για το νέο μυθιστόρημά της «Όσα δεν λέμε ποτέ», μια πικρή, σπαρακτική εικόνα της Αμερικής του Τραμπ.
ΒΕΝΑ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ
Μέγας Αλέξανδρος: Ο Θεός, ο βασιλιάς, ο άνθρωπος

Βιβλίο / Μέγας Αλέξανδρος: Ο Θεός, ο βασιλιάς, ο άνθρωπος

Η νέα, πολυβραβευμένη βιογραφία του Έντμουντ Ρίτσαρντσον «Alexander: God, King, Man» αναδεικνύει τον άνθρωπο πίσω από τον μύθο, εξετάζοντας τις πολιτικές αντιφάσεις και το κόστος των κατακτήσεών του, πέρα από εξιδανικεύσεις και εύκολες βεβαιότητες.
ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΚΗΣ
«Λέγαμε δημοκρατία και ελευθερία και συγκλονιζόμασταν»

Βιβλίο / «Λέγαμε δημοκρατία και συγκλονιζόμασταν»

Στον συλλογικό τόμο των εκδόσεων Τόπος, που μόλις κυκλοφόρησε με τίτλο «Τότε και τώρα», 34 άνθρωποι που αντιστάθηκαν στη δικτατορία ανατρέχουν στις μνήμες του Πολυτεχνείου, με το βλέμμα στραμμένο στο σήμερα. Η LiFO αναδημοσιεύει χαρακτηριστικά αποσπάσματα του βιβλίου.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
«Εκατέρωθεν του φακού»: Η άγνωστη ζωή του Παύλου Μελά και της Ναταλίας Δραγούμη μέσα από το οικογενειακό τους αρχείο

Βιβλίο / Πριν από τον ήρωα, ήταν μια οικογένεια: Οι άγνωστες φωτογραφίες του Παύλου Μελά και της Ναταλίας Δραγούμη

Η έκδοση του ΜΙΕΤ «Εκατέρωθεν του φακού» φέρνει στο φως το άγνωστο οικογενειακό άλμπουμ του μακεδονομάχου και της συζύγου του, αποτυπώνοντας ανέμελες στιγμές μιας ζωής που έμελλε να διακοπεί βίαια από την Ιστορία.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Λυδία Ξυνογαλά: «Οι ιαματικές πηγές δεν χρειάζεται να ρημάξουν αλλά ούτε και να γίνουν spa»

Radio Lifo / Λυδία Ξυνογαλά: «Οι ιαματικές πηγές δεν χρειάζεται να ρημάξουν αλλά ούτε και να γίνουν spa»

Η αρχιτέκτονας και ερευνήτρια Λυδία Ξυνογαλά μελετά τον ξεχασμένο, φυσικό και πολιτιστικό πλούτο των ιαματικών πηγών της χώρας και αναζητά τρόπους να αποκτήσουν ξανά ζωή οι ιστορικές λουτροπόλεις και να γίνουν προσβάσιμες σε όλους.
ΜΕΡΟΠΗ ΚΟΚΚΙΝΗ
Νέλιο Μπίντερμαν: Γιατί όλος ο κόσμος μιλάει για έναν 23χρονο συγγραφέα

Βιβλίο / Νέλιο Μπίντερμαν: Γιατί όλος ο κόσμος μιλάει για έναν 23χρονο συγγραφέα

Η Πάτι Σμιθ τον αποθεώνει, η Ντούα Λίπα διαβάζει το βιβλίο του, ο Τύπος τον συγκρίνει με τον Τόμας Μαν. Ο Νέλιο Μπίντερμαν είναι ο νεαρός Ελβετός συγγραφέας που κατάφερε να κάνει διεθνές εκδοτικό γεγονός ένα μυθιστόρημα για την παρακμή μιας ουγγρικής αριστοκρατικής οικογένειας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
10 βιβλιοπώλες επιλέγουν το αγαπημένο τους βιβλίο

Βιβλίο / Ζουν μέσα σε χιλιάδες βιβλία· ένα όμως τούς άλλαξε τη ζωή: 10 βιβλιοπώλες της Αθήνας μιλούν

Ποιος ξέρει καλύτερα τα βιβλία από όσους ζουν ανάμεσά τους; Άνθρωποι που έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στην ανάγνωση μοιράζονται τους αγαπημένους τους τίτλους που τους σημάδεψαν και στους οποίους εξακολουθούν να επιστρέφουν.
ΜΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ
Τι θα συνέβαινε αν ξυπνούσες ένα πρωί και ήσουν τρομοκράτης;

Το πίσω ράφι / Είμαστε όλοι τρομοκράτες. Μέχρι αποδείξεως του εναντίου.

Η «Άγνωστη τρομοκράτισσα», το καλοφτιαγμένο πολιτικοκοινωνικό θρίλερ του Ρίτσαρντ Φλάναγκαν, σχολιάζει το τριπάκι του πλανήτη μετά την 11η Σεπτεμβρίου, όπου όλοι αισθάνονται έρμαια αληθινών και ψεύτικων απειλών τρομοκρατίας.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ