Ένα δορυφορικό πιάτο, ένας αποκωδικοποιητής, ένα λάπτοπ, μια αυτοσχέδια θεατρική αίθουσα σε ένα ακριτικό σχολείο, δημαρχείο ή πολιτιστικό κέντρο, μερικές καρέκλες σε στοίχιση, ένας προτζέκτορας.
Με τον απολύτως στοιχειώδη εξοπλισμό αλλά με μεγάλη δίψα και θέληση ένα πλήκτρο συνδέει εδώ και μερικούς μήνες τα Σαββατόβραδα των κατοίκων απομακρυσμένων περιοχών με τον κόσμο του Πιραντέλο, του Μολιέρου, του Σαίξπηρ, του Φριό, του Ντίκενς, του Τουέιν.
Πότε σε ζωντανή σύνδεση με την Κεντρική Σκηνή στο Κτίριο Τσίλερ της Αγίου Κωνσταντίνου, πότε με το Ρεξ ή το ανακαινισμένο Παιδικό Στέκι το Εθνικό Θέατρο (σε συνεργασία με τη Βουλή των Ελλήνων) δίνει τη δυνατότητα σε πολίτες ακριτικών και παραμεθόριων περιοχών να παρακολουθήσουν –σε κλειστούς χώρους που επιλέγουν οι Δήμοι– τις παραστάσεις του σε απευθείας σύνδεση και μάλιστα με ελεύθερη είσοδο.
Έτσι μέσα σε λίγους μήνες το φετινό ρεπερτόριο του Εθνικού ταξίδεψε από την Ορεστιάδα και τη Σαμοθράκη ως τους μοναχικούς Φούρνους, τη Λέρο, την Κάσο.
Στα τέλη Μαΐου που ο Στάθης Λιβαθινός ανακοινώνει το ρεπερτόριο της επόμενης σεζόν για το Εθνικό Θέατρο, υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος στην άκρη της χώρας που ανυπομονεί να μάθει με τι θα τη βγάλει όλο τον επόμενο χειμώνα...
Οι ακριτικές περιοχές αλλά και τα νησιά που θέλησαν να ενταχθούν στο πρόγραμμα προμηθεύτηκαν το ειδικό δορυφορικό πιάτο και πολύ έγκαιρα άρχισαν να δουλεύουν με τις τοπικές κοινωνίες επιστρατεύοντας δασκάλους, επικεφαλής των αρχών και όποιον άλλο μπορούσε να πείσει τους ακρίτες να εγκαταλείψουν την εσωστρέφειά τους, να βγουν από τη ρουτίνα τους και να πάνε το Σάββατο θέατρο.
Τον ρόλο του τεχνικού στο εκάστοτε νησί συνήθως έχει επιφορτιστεί ο αντιδήμαρχος. Εχθροί κάθε φορά της σύνδεσης ο καιρός, που τις μέρες της βαρυχειμωνιάς μπορεί να «ρίξει» τη μετάδοση διακόπτοντας την σύνδεση με την Αθήνα, και κυρίως η νοοτροπία (ειδικά των νέων ανθρώπων) που δύσκολα πείθονται να βάλουν στο πρόγραμμά τους μια τέτοια πολυτέλεια.
Πώς άραγε να ξυπνήσεις –αν όχι να δημιουργήσεις από την αρχή– τη θεατρική δίψα στη χειμωνιάτικη κι ερημική Λέρο, την Κάσο ή τους Φούρνους;
«Θεατρική παιδεία εμείς αποκαλούμε ό,τι φτάνει στο νησί με κάποιο τρόπο: θιάσους που περιοδεύουν, αυτοσχέδιες παραστάσεις που στήνονται από τις τοπικές θεατρικές ομάδες. Λίγα πράγματα όπως καταλαβαίνετε» μας λέει ο Νίκος Λαρδάς, αντιδήμαρχος Ικαρίας, που έχει αναλάβει τις μεταδόσεις από την αρχή.
«Όταν, λοιπόν, είδαμε ότι υπάρχει δυνατότητα να παρακολουθούμε τις παραστάσεις του Εθνικού Θεάτρου της χώρας θεωρήσαμε ανοησία να μην συμμετέχουμε.
Έτσι κάναμε κάθε πιθανή συνέργεια ώστε να φέρουμε τον κόσμο σε επαφή με την εμπειρία του θεάτρου. Δεν είναι εύκολο, ούτε και αυτονόητο ότι ο κόσμος διψά για κάτι με το οποίο δεν έχει σύνδεση.
Οι πρώτοι που ανταποκρίθηκαν ήταν εκείνοι που βρέθηκαν στο νησί έχοντας ζήσει μεγάλα διαστήματα στα αστικά κέντρα, όσοι ψάχνονται, κάποιοι που αναζητούν τέτοιες δραστηριότητες για να ξεφύγουν από την κλεισούρα που έχει ο τόπος τον χειμώνα».
Στην τελευταία μετάδοση (που σειρά είχαν οι «Μικρές ιστορίες για αγρίους») στην Ικαρία είχαν κλείσει αίθουσες σε τρία διαφορετικά σημεία του νησιού (Άγιο Κήρυκο, Μάραθο και Άγιο Δημήτριο Ραχών) καλύπτοντας για πρώτη φορά και τις τρεις δημοτικές ενότητες.
Ένας στοιχειώδης πίνακας ανακοινώσεων διαφήμιζε από μέρες την κοινωνική δραστηριότητα του χωριού. Δηλαδή την παράσταση του Εθνικού, μερικά μνημόσυνα, κηδειόχαρτα και τη γιορτή της θεατρικής ομάδας του νησιού.
Πιάσαμε θέση στο πρώην δημαρχείο του Αγίου Κήρυκου και παρακολουθήσαμε μαζί τους την παράσταση.
To κοινό έφτασε στην αίθουσα έγκαιρα, πρώτοι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία, ενώ, λίγο πριν από τη σύνδεση στην πρώτη σειρά πήραν θέση τα πιτσιρίκια.
Κάπως έτσι βρεθήκαμε ανάμεσα σε 7χρονα παιδιά και καλοντυμένους 80άρηδες που έκαναν στο «θέατρο» τη ααββατιάτική τους έξοδο.
«Νίκο θα φοράνε σήμερα μικρόφωνα οι ηθοποιοί για να τους ακούμε καλά;» ρωτάνε οι πιο ηλικιωμένοι τον αντιδήμαρχο.
Τι αναζητά, όμως, ένα τόσο ετερόκλητο κοινό σε μια παράσταση που μεταφέρει στη σκηνή ιστορίες της καθημερινής ζωής, των σχέσεων και των συγκρούσεων της νεανικής ηλικίας;
«Τα έργα που μιλούν για τους εφήβους δεν είναι γι' αυτούς. Για τις μανάδες τους είναι. Ποιες μικρές ιστορίες γι' αγρίους; Να σας πούμε μεγάλες ιστορίες για αγρίους» λέει μια γυναικοπαρέα πίσω μου, που προφανώς ταυτίζεται με κείμενα που καταπιάνονται με πρότυπα και στερεότυπα, με τη μητρική και πατρική φιγούρα, που ανασύρουν το στοίχημα της ανατροφής και απαντούν σε μεγάλες εκκρεμότητες ενός οικογενειακού περιβάλλοντος: ποια ικανοποίηση αναζητούν οι νέοι στο Ίντερνετ και πώς τελικά είναι ο κόσμος τους;
«Γεια σου Στάθη» θα αναφωνήσουν πολλοί από τους Ικαριώτες της αίθουσας εκφράζοντας μια συγκινητική οικειότητα με τον καλλιτεχνικό διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου (Στάθη Λιβαθινό).
Δεν τον έχουν συναντήσει ποτέ αλλά ξέρουν πως εκείνος εμφανίζεται κάθε φορά πρώτος στην οθόνη, τους υποδέχεται για έναν μικρό χαιρετισμό (άλλοτε live κι άλλοτε μαγνητοσκοπημένο) και με έναν μικρό πρόλογο τους παρουσιάζει την παράσταση που θα παρακολουθήσουν.
Το έργο «Μικρές ιστορίες για αγρίους» (βασισμένο σε ιστορίες του Γάλλου συγγραφέα και παιδαγωγού Bernardt Friot) ήταν η έβδομη απευθείας μετάδοση που πραγματοποιήθηκε από την αρχή της φετινής σεζόν και με το Ρεξ της Πανεπιστημίου συντονίστηκαν η Αμοργός, το Διδυμότειχο, η Ικαρία, η Κάσος, η Κομοτηνή, η Λευκάδα, η Λήμνος, η Ορεστιάδα, η Σητεία, οι Φούρνοι, η Λέρος, η Δράμα, η Μήλος και η Σαμοθράκη.
Οι μεταδόσεις ξεκίνησαν τον Δεκέμβριο σε μια προσπάθεια του Εθνικού να δημιουργήσει νέους δεσμούς με την ελληνική παραμεθόριο.
Ωστόσο, μετά την πέρα κάθε προσδοκίας ανταπόκριση του κοινού από την πρώτη κιόλας βραδιά, η σύνδεση του οργανισμού με τις ακριτικές περιοχές γίνεται ολοένα και πιο στενή.
Είναι χαρακτηριστικό πως ενώ στο πρώτο live συμμετείχαν έξι δήμοι, η ζήτηση αμέσως μετά πολλαπλασιάστηκε.
Έτσι μέχρι σήμερα έχουν μεταδοθεί ο «Τίμων ο Αθηναίος», το «Απόψε αυτοσχεδιάζουμε», ο «Μισάνθρωπος», η «Χριστουγεννιάτικη ιστορία», «Ο πρίγκιπας και ο φτωχός», η «Απλή μετάβαση» (εξαιρέθηκαν οι παραστάσεις της Πειραματικής και το «Ξύπνα Βασίλη» λόγω τεχνικών δυσκολιών).
Όπως μαρτυρούν οι ανταποκρίσεις που παίρνουν από τους σταθμούς μετάδοσης, το απόλυτο sold out της φετινής σεζόν –προφανώς επειδή το έργο απευθυνόταν σε ολόκληρη την οικογένεια– ήταν η «Χριστουγεννιάτικη ιστορία», ενώ, με έναν πρόχειρο υπολογισμό, πάνω από 2.000 άτομα συγκεντρώνονται σε κάθε μετάδοση.
«Αντέχετε στην Ικαρία;» ρωτάω την Άννα, την στιγμή που πέφτουν οι τίτλοι τέλους στις «Ιστορίες γι' αγρίους». «Μεγάλωσα στην Αθήνα κι εδώ και 15 χρόνια την εγκατέλειψα για να ζήσω στον Άγιο Κήρυκο. Τώρα δεν θα αντέχω; Τώρα που έχουμε Ρεξ στο νησί;».
Πίσω της ο αντιδήμαρχος τηλεφωνούσε στα άλλα δύο κέντρα μετάδοσης και λάμβανε από το τηλέφωνο τα αποτελέσματα: «Σκίσανε οι Ράχες, εβδομήντα άτομα μάζεψαν. Γύρω στους 40 είχε ο Εύδηλος».
Πλάκα-πλάκα στα τέλη Μαΐου που ο Στάθης Λιβαθινός ανακοινώνει το ρεπερτόριο της επόμενης σεζόν για το Εθνικό Θέατρο, υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος στην άκρη της χώρας που ανυπομονεί να μάθει με τι θα τη βγάλει όλο τον επόμενο χειμώνα...
Info
Οι επόμενες μεταδόσεις είναι προγραμματισμένες για τις 11 Μαΐου («Ο Άνθρωπος που γελά» του Βικτόρ Ουγκό σε σκηνοθεσία Θοδωρή Αμπαζή) και τις 8 Ιουνίου («Μελίσσια» του Αλέξη Σταμάτη σε σκηνοθεσία Γιώργου Παλούμπη).
