Φυλακόβιος και περήφανος βασάνης

Φυλακόβιος και περήφανος βασάνης Facebook Twitter
Ο Σωπασής - αυτή ειναι η περηφάνεια του - έγινε ο "τρελός Ελληνας" με το όνομα γιατί ηταν σκέτο φαρμάκι. Οι περισσότεροι στη φυλακή οπλοφορούσαν, άρα οποιος ήθελε να τον σέβονται όφειλε να οπλοφορεί. "Οταν δουν οτι έχεις καρδιά, εισαι τολμηρός και δεν μασάς τίποτα, δείχνουν γύρω σου σεβασμό και κανείς δεν σου μιλά".
0

Έλλην στην Αμερική, και πριν από το Αμέρικα, Αμέρικα αποτελούσε κλισέ το οποίο ταυτιζόταν με τον πεντάρφανο μέτοικο που πατούσε πόδι πέραν του Ατλαντικού, έπλενε πιάτα, γινόταν εστιάτορας, έκανε οικογένεια, ενίοτε σπούδαζε και, στην καλύτερη περίπτωση, γινόταν επιχειρηματίας, σταδιοδρομούσε σε κάποιο πανεπιστήμιο ή έμπαινε στην πολιτική. Δεν διαθέτουμε σοβαρά βιβλία γι' αυτή την εθνική περιπέτεια -χωρίς να ξεχνάμε τον Καζάν-, κατά συνέπεια η μαρτυρία του Πολύδωρου Σωπασή ιδρύει παράδοση στο είδος της. Το βιβλίο είχε κυκλοφορήσει πριν από 15 χρόνια και πέρασε ακοίταχτο· τώρα, χάρη στον Φώντα Λάδη, επανέρχεται στα γεμάτα και διεκδικεί τη θέση του (Ο νόμος των παρανόμων, εκδ. Πύλη).

Φευγάτος από την Κρήτη, ατίθασος και «καλό παιδάκι» όπως λένε, χωρίς να το πολυκαταλάβει βρίσκεται στη Νέα Υόρκη (το Νεοβόρακο, που έλεγαν παλιά) και αρχίζει από το μηδέν σε ηλικία δεκαεννέα ετών. Δεν έχει συγγενείς, εκτός από τον αδερφό του, δεν έχει φίλους, γνωριμίες, γυναίκα, ιδιαίτερες ικανότητες, δεν ξέρει ακόμη τη γλώσσα - είναι ξένος στα ξένα, παραδομένος στην τύχη του και στο ατομικό του μυθιστόρημα. Οι δουλειές του ποδαριού δεν του έλεγαν τίποτα, ωσότου άνοιξε η πύλη της μαφίας. Κερδίζει την εμπιστοσύνη του υποκόσμου, αρχίζει να οπλοφορεί και τελικά κάνει αδρή χρήση των όπλων. «Θέλω, μου είπε, να κάνεις ένα μαγαζί σουρωτήρι. Να το γεμίσεις τρύπες με το αυτόματο. Τι λες; Θα τα καταφέρεις;». Ο Σωπασής θα τα καταφέρει βέβαια, θα διαθέτει ταχυβόλο αυτόματο ούζι, θα διαπρέψει στους εκβιασμούς, στις προστασίες, ακόμη και στη σκοποβολή κατά ανθρώπινου στόχου.

«Είχα αρχίσει να κάνω πλούσια ζωή. Γυρνούσα στα καλύτερα μπαρ, έτρωγα στα καλύτερα εστιατόρια και πήγαινα στα μεγαλύτερα καζίνα της Αμερικής. Είχα δίπλα μου τις ομορφότερες γυναίκες που κυκλοφορούσαν. Είχα φτάσει να χαλάω μέχρι και ένα εκατομμύριο τη βραδιά στη διασκέδαση και στα χαρτιά»

 

Χρυσές μέρες για τον ξενιτεμένο Κρητικό; «Είχα αρχίσει να κάνω πλούσια ζωή. Γυρνούσα στα καλύτερα μπαρ, έτρωγα στα καλύτερα εστιατόρια και πήγαινα στα μεγαλύτερα καζίνα της Αμερικής. Είχα δίπλα μου τις ομορφότερες γυναίκες που κυκλοφορούσαν. Είχα φτάσει να χαλάω μέχρι και ένα εκατομμύριο τη βραδιά στη διασκέδαση και στα χαρτιά». Όμορφο παραμύθι, καθώς ο άγγελός του τον ετοιμάζει για τη μεγάλη δοκιμασία. Θα κατηγορηθεί για φόνο, θα συλληφθεί, θα αναθεματίσει τους ρουφιάνους που τον κάρφωσαν και τελικά η απέραντη Αμερική θα στενέψει απελπιστικά στις διαστάσεις του κελιού. Όταν ο αφηγητής γράφει επιτέλους τη φράση: «Τι γύρευα εγώ, ένας Έλληνας, σε ένα ξένο κράτος, με ξένους ανθρώπους;», καταλαβαίνουμε ότι άρχεται εσωτερικά το δράμα του. Τέρμα η ελευθερία, η μεγάλη ζωή, το χρήμα και η ηδονή - ο Σωπασής καλείται πια να πληρώσει την μπάνκα και να πιαστεί από ό,τι πιο ανθεχτικό διαθέτει. Θα αντέξει το νεφρό του; Θα αντιμετωπίσει την ανθρωποφαγική ζωή της φυλακής; Θα έχει τα άντερα για να μη συντριφτεί από τους λυκάνθρωπους που τον περιτριγυρίζουν; Αυτή είναι η ουσία της μαρτυρίας του.

 

«Αποδείχτηκε μαύρος ο δρόμος που ξεκινούσε». Οι φυλακές, ως γνωστόν, προστατεύουν τους έξω από τους μέσα, αλλά οι μέσα δεν προστατεύονται από κανέναν, απεναντίας, παραδίδονται στο νόμο του ισχυροτέρου, σε εξουθενωτικούς εξευτελισμούς, σε συντριβή της προσωπικότητας, σε κάθε λογής παλιανθρωπιά και ηθική εκμηδένιση. Μιλάμε συνήθως για αποβράσματα της κοινωνίας, για κατακάθια, εγκληματικές φύσεις, ανθρώπους του σχοινιού και του παλουκιού, αιμοπότες κανονικούς, οι οποίοι, στη φυλακή, δεν μπαίνουν για να σωφρονιστούν αλλά για να αφήσουν ξεκαπίστρωτα τα σκοτεινά τους ορμέμφυτα.

 

Έχοντας αρνηθεί να πάει στο σχολείο, ο νεαρός κατάδικος θα αναγκαστεί να παραδεχθεί ότι η φυλακή είναι πανεπιστήμιο. Και μάλιστα με πολλά παραρτήματα. Έχουμε και λέμε: Ελμύρα, Νάπανα, Άττικα (γνωστή από το κινηματογραφικό έργο), Κόμστοκ, Γκριν Χέβεν (πράσινος παράδεισος), Κλίντον, Όμπερν. Η «καλή διαγωγή» στη φυλακή αφορούσε μια και μόνη αρχή - μην υποκύψεις, μη νικηθείς, μη σμπαραλιάσεις το μέσα σου και βέβαια μην παραδοθείς στα ναρκωτικά. Ο Σωπασής -αυτή είναι η περηφάνια του- έγινε ο «τρελός Έλληνας» με το όνομα γιατί ήταν σκέτο φαρμάκι. Οι περισσότεροι στη φυλακή οπλοφορούσαν, άρα όποιος ήθελε να τον σέβονται (φοβάμαι, σημαίνει η λέξη) όφειλε να οπλοφορεί. «Όταν δουν ότι έχεις καρδιά, είσαι τολμηρός και δεν μασάς τίποτα, δείχνουν γύρω σου σεβασμό και κανείς δεν σου μιλά».

 

Μόνο που εκτός από τους κατάδικους υπήρχε και το ζήτημα των φυλάκων, που ήταν χειρότεροι από τους φυλακισμένους. Όλα αυτά τα γνωρίζουμε από τα άφθονα κινηματογραφικά έργα και δεν χρήζουν σχολίων. Μας ενδιαφέρει όμως το φρόνημα του αλύγιστου νεαρού που κάθε τόσο κλεινόταν στην απομόνωση όπου, θαμμένος σχεδόν, έπρεπε να πιάσει ψιλοκουβέντα με το μέσα του και ό,τι υγιές νάμα διέθετε. Δεν γίνεται να έχεις τη φυλακή εναντίον σου, να απειλείσαι μονίμως, να περνάς δύο χρόνια (αν αθροιστούν οι μέρες) στην απάνθρωπη απομόνωση και να μην έχεις την αυταπάτη έστω μιας παρήγορης εσωτερικής φωνής. «Αμέσως ήρθε στο νου μου η λαχτάρα να βρισκόμουν στην πατρίδα μου και να ξεκίναγα μια καινούργια ζωή, ξεγράφοντας ό,τι είχα ζήσει στην Αμερική. Από τους δικούς μου, ο μόνος που δεν ήξερε τίποτε ήταν η μάνα μου και, αν ήταν δυνατόν, θα προτιμούσα να μην το μάθαινε ποτέ».

 

Το ευτύχημα με αυτήν τη μαρτυρία είναι ότι ο Σωπασής δεν έχει σχέση με τη φιλολογική κοκεταρία. Ό,τι γράφει είναι μεστό μαρτυρολόγιο. Από το κολαστήριο θα αποφοιτήσει με άριστα, θα επιστρέψει στην πατρίδα του και στην οικογένεια. Με απογοήτευση ο αναγνώστης μαθαίνει από τον προλογιστή ότι ο Σωπασής συνεχίζει τη ζωή στη φυλακή - στις φυλακές Αλικαρνασσού και μετά στα Ζωνιανά, στις φυλακές υψίστης ασφαλείας των Τρικάλων. Οι μισοί καλοί...

 

0

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Πώς να διαβάσετε το «Infinite Jest» (και τι να κάνετε με τις 388 υποσημειώσεις του)

Βιβλίο / Πώς να διαβάσετε το «Infinite Jest» (και τι να κάνετε με τις 388 υποσημειώσεις του)

Το θρυλικό μυθιστόρημα του Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας κυκλοφορεί επιτέλους στα ελληνικά, με τον τίτλο «Ατέλειωτο αστείο». Και είναι πολύ πιο διασκεδαστικό απ’ όσο νομίζετε.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΙΑΝΝΑΚΙΔΗΣ
53' με τον Νίκο Γκάλη/ Νίκος Γκάλης: «Τελικά, έκανα το ύψος μου πλεονέκτημα»

Αποκλειστικό / Νίκος Γκάλης: «Ήθελα να αγωνίζομαι και να νικάω»

Ο κορυφαίος Έλληνας μπασκετμπολίστας όλων των εποχών παραχωρεί στη LiFO την πρώτη του συνέντευξή μετά την κυκλοφορία της αυτοβιογραφίας του «No Gravity». Ξετυλίγει το νήμα της ζωής του και θυμάται τις στιγμές, τις νίκες και τις αποφάσεις που σημάδεψαν τη διαδρομή του, εντός και εκτός παρκέ.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Όσα δεν λέμε ποτέ για την Ελίζαμπεθ Στράουτ

The Review / Όσα δεν λέμε ποτέ για την Ελίζαμπεθ Στράουτ

Η βραβευμένη με Πούλιτζερ Αμερικανίδα συγγραφέας αποτελεί παγκόσμιο εκδοτικό φαινόμενο – και δικαίως. Η αποκλειστική μεταφράστριά της στα ελληνικά, Mαργαρίτα Ζαχαριάδου, συζητά με τη Βένα Γεωργακοπούλου για το νέο μυθιστόρημά της «Όσα δεν λέμε ποτέ», μια πικρή, σπαρακτική εικόνα της Αμερικής του Τραμπ.
ΒΕΝΑ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ
Μέγας Αλέξανδρος: Ο Θεός, ο βασιλιάς, ο άνθρωπος

Βιβλίο / Μέγας Αλέξανδρος: Ο Θεός, ο βασιλιάς, ο άνθρωπος

Η νέα, πολυβραβευμένη βιογραφία του Έντμουντ Ρίτσαρντσον «Alexander: God, King, Man» αναδεικνύει τον άνθρωπο πίσω από τον μύθο, εξετάζοντας τις πολιτικές αντιφάσεις και το κόστος των κατακτήσεών του, πέρα από εξιδανικεύσεις και εύκολες βεβαιότητες.
ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΚΗΣ
«Λέγαμε δημοκρατία και ελευθερία και συγκλονιζόμασταν»

Βιβλίο / «Λέγαμε δημοκρατία και συγκλονιζόμασταν»

Στον συλλογικό τόμο των εκδόσεων Τόπος, που μόλις κυκλοφόρησε με τίτλο «Τότε και τώρα», 34 άνθρωποι που αντιστάθηκαν στη δικτατορία ανατρέχουν στις μνήμες του Πολυτεχνείου, με το βλέμμα στραμμένο στο σήμερα. Η LiFO αναδημοσιεύει χαρακτηριστικά αποσπάσματα του βιβλίου.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
«Εκατέρωθεν του φακού»: Η άγνωστη ζωή του Παύλου Μελά και της Ναταλίας Δραγούμη μέσα από το οικογενειακό τους αρχείο

Βιβλίο / Πριν από τον ήρωα, ήταν μια οικογένεια: Οι άγνωστες φωτογραφίες του Παύλου Μελά και της Ναταλίας Δραγούμη

Η έκδοση του ΜΙΕΤ «Εκατέρωθεν του φακού» φέρνει στο φως το άγνωστο οικογενειακό άλμπουμ του μακεδονομάχου και της συζύγου του, αποτυπώνοντας ανέμελες στιγμές μιας ζωής που έμελλε να διακοπεί βίαια από την Ιστορία.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Λυδία Ξυνογαλά: «Οι ιαματικές πηγές δεν χρειάζεται να ρημάξουν αλλά ούτε και να γίνουν spa»

Radio Lifo / Λυδία Ξυνογαλά: «Οι ιαματικές πηγές δεν χρειάζεται να ρημάξουν αλλά ούτε και να γίνουν spa»

Η αρχιτέκτονας και ερευνήτρια Λυδία Ξυνογαλά μελετά τον ξεχασμένο, φυσικό και πολιτιστικό πλούτο των ιαματικών πηγών της χώρας και αναζητά τρόπους να αποκτήσουν ξανά ζωή οι ιστορικές λουτροπόλεις και να γίνουν προσβάσιμες σε όλους.
ΜΕΡΟΠΗ ΚΟΚΚΙΝΗ
Νέλιο Μπίντερμαν: Γιατί όλος ο κόσμος μιλάει για έναν 23χρονο συγγραφέα

Βιβλίο / Νέλιο Μπίντερμαν: Γιατί όλος ο κόσμος μιλάει για έναν 23χρονο συγγραφέα

Η Πάτι Σμιθ τον αποθεώνει, η Ντούα Λίπα διαβάζει το βιβλίο του, ο Τύπος τον συγκρίνει με τον Τόμας Μαν. Ο Νέλιο Μπίντερμαν είναι ο νεαρός Ελβετός συγγραφέας που κατάφερε να κάνει διεθνές εκδοτικό γεγονός ένα μυθιστόρημα για την παρακμή μιας ουγγρικής αριστοκρατικής οικογένειας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
10 βιβλιοπώλες επιλέγουν το αγαπημένο τους βιβλίο

Βιβλίο / Ζουν μέσα σε χιλιάδες βιβλία· ένα όμως τούς άλλαξε τη ζωή: 10 βιβλιοπώλες της Αθήνας μιλούν

Ποιος ξέρει καλύτερα τα βιβλία από όσους ζουν ανάμεσά τους; Άνθρωποι που έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στην ανάγνωση μοιράζονται τους αγαπημένους τους τίτλους που τους σημάδεψαν και στους οποίους εξακολουθούν να επιστρέφουν.
ΜΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ