Ο Βωμός των Δώδεκα Θεών: Εκεί όπου οι Αθηναίοι πρόσφεραν τα δάκρυά τους

Ο Βωμός των Δώδεκα Θεών: Εκεί όπου οι Αθηναίοι πρόσφεραν τα δάκρυά τους Facebook Twitter
O Βωμός των Δώδεκα Θεών χρησίμευε ως αφετηρία μέτρησης αποστάσεων (σταδιασμός), όπως σήμερα είναι αφετηρία μέτρησης η πλατεία Συντάγματος. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν / LIFO
1

Κάπου ανάμεσα στον ναό και βωμό του Άρεως και στην Ποικίλη Στοά, στον χώρο της Αρχαίας Αγοράς, στην κεντρική περιοχή και πάνω στον τοίχο κοντά στη σιδηροδρομική γραμμή μόλις που ξεχωρίζει μέσα στη βλάστηση ένα τμήμα του περίβολου του Ιερού των Δώδεκα Θεών.

Ο περιηγητής Παυσανίας το ονομάζει Βωμό του Ελέους, του θεού της ευσπλαχνίας. Αδιάψευστος μάρτυρας του ιερού, η επιγραφή που διακρίνεται ανάμεσα στις πέτρες που χορτάριασαν: «Λέαγρος ανέθεκεν, Γλαύκωνος δώδεκα θεοίσιν», δηλαδή «Ο Λέαγρος, γιος του Γλαύκωνος, αφιέρωσε το άγαλμα [που δεν υπάρχει πια] στους δώδεκα θεούς».

Φαίνεται ότι ακόμα και στα ύστερα ρωμαϊκά χρόνια εξακολουθούσε να είναι τόπος ασυλίας, γι' αυτό ο Παυσανίας τον αναφέρει ως Βωμό του Ελέους. Σύμφωνα με τον Φιλόστρατο, ο θεός Έλεος λατρευόταν από τους Αθηναίους ως δέκατος τρίτος θεός.

Ο Θουκυδίδης δίνει την πληροφορία πως ο Πεισίστρατος, γιος του Ιππία και εγγονός του φημισμένου Πεισίστρατου, ίδρυσε στην Αγορά ένα ιερό αφιερωμένο στους δώδεκα θεούς του Ολύμπου.

Το ιερό ήταν ένας τετράγωνος περιφραγμένος χώρος με έναν βωμό στο κέντρο. Καταστράφηκε από τους βαρβάρους του Ξέρξη και ξαναχτίστηκε από τους Αθηναίους στο τέλος του Χρυσού Αιώνα.

Επειδή βρισκόταν σε πολύ κεντρικό σημείο της Αγοράς, ο Βωμός των Δώδεκα Θεών χρησίμευε ως αφετηρία μέτρησης αποστάσεων (σταδιασμός), όπως σήμερα είναι αφετηρία μέτρησης η πλατεία Συντάγματος. Επίσης, το ιερό υπήρξε το κατεξοχήν άσυλο για τους διωκόμενους.

Ο Βωμός των Δώδεκα Θεών: Εκεί όπου οι Αθηναίοι πρόσφεραν τα δάκρυά τους Facebook Twitter
Ο Θουκυδίδης δίνει την πληροφορία πως ο Πεισίστρατος, γιος του Ιππία και εγγονός του φημισμένου Πεισίστρατου, ίδρυσε στην Αγορά ένα ιερό αφιερωμένο στους δώδεκα θεούς του Ολύμπου. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν / LIFO

Φαίνεται ότι ακόμα και στα ύστερα ρωμαϊκά χρόνια εξακολουθούσε να είναι τόπος ασυλίας, γι' αυτό ο Παυσανίας τον αναφέρει ως Βωμό του Ελέους. Σύμφωνα με τον Φιλόστρατο, ο θεός Έλεος λατρευόταν από τους Αθηναίους ως δέκατος τρίτος θεός.

Σε αυτό τον εύσπλαχνο θεό δεν έκαναν αιματηρές θυσίες ούτε αναίμακτες προσφορές αλλά πρόσφεραν τα δάκρυά τους. Επιπλέον, οι Αθηναίοι έστησαν βωμούς και λάτρεψαν την Αιδώ, την Ορμή και τη Φήμη, γι' αυτό και ο περιηγητής Παυσανίας εξαίρει τους Αθηναίους και πιστεύει πως είναι ευτυχέστεροι των άλλων θνητών, επειδή, όπως λέει, «είναι ολοφάνερο πως σε όσους είναι ανεπτυγμένη η ευσέβεια, σε βαθμό κάπως μεγαλύτερο από το σύνηθες, σε αυτούς ανάλογη είναι και η ευτυχία».

Αρχαιολογία & Ιστορία
1

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

«Είναι χονδρότερον εις το ένα άκρον και λεπτότερον εις το άλλο άκρον»

Μεσοπόλεμος / «Είναι χονδρότερον εις το ένα άκρον και λεπτότερον εις το άλλο άκρον»

Ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Ακρόπολις» και εξηγεί τη χρήση των κλομπ, των ειδικών πιστολιών και των δακρυγόνων ως μέσων καταστολής κατά τον Μεσοπόλεμο, αλλά και αργότερα.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Βαγγέλης Καραμανωλάκης: «Ο Μανώλης Γλέζος δεν ήταν μόνο Εθνική Αντίσταση και αγώνες»

Αρχαιολογία & Ιστορία / Το αρχείο του Μανώλη Γλεζου δεν είναι παρελθόν αλλά ζωή που φλέγεται

Ο εμβληματικός αγωνιστής της αριστεράς και ήρωας της Εθνικής Αντίστασης φρόντιζε να κρατά ένα λεπτομερές αρχείο της πολυτάραχης πολιτικής και προσωπικής του διαδρομής. Ένα σημαντικό μέρος του παραχωρήθηκε πρόσφατα από τους απογόνους του στα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας. Ο ιστορικός Βαγγέλης Καραμανωλάκης μας «ξεναγεί» σε αυτό.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Άγιοι Απόστολοι: Ο ναός που αποκαλύπτει την άγνωστη Βυζαντινή Αθήνα

Ιστορία μιας πόλης / Άγιοι Απόστολοι: Ένας ναός στην Αρχαία Αγορά αποκαλύπτει τη Βυζαντινή Αθήνα

Τι μαρτυρά ο ναός των Αγίων Αποστόλων του Σολάκη για μια πλευρά της πόλης που έχει χαθεί από το σημερινό τοπίο; Ο αρχαιολόγος Γιώργος Πάλλης μας μιλά για ένα από τα σημαντικότερα σωζόμενα μνημεία της Μεσοβυζαντινής Αθήνας.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
«Προ του 1917 δεν υφίσταται ιστορία Ρωσσίας, αυτή η Ρωσσία ενεκλείσθη εις τα μουσεία»

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Τα Θρησκευτικά έχουν αντικατασταθή από την αθεϊστικήν προπαγάνδαν»

Ο Δ.Κ. Σβολόπουλος, ρεπόρτερ της εφημερίδας «Ακρόπολις», επισκέφθηκε τη Σοβιετική Ένωση τον Μάιο του 1931 και συνομίλησε με τους επιστήμονες εκεί, θέτοντας τα πρώτα ερωτήματα σχετικά με τη δημόσια εκπαίδευση.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Ελευθερές: Η εντυπωσιακή, άγνωστη αρχαία καστροπολιτεία

Ιστορία μιας πόλης / Ελευθερές: Ένα άγνωστο φρούριο στα σύνορα δύο αρχαίων κόσμων

Τι γνωρίζουμε για ένα από τα καλύτερα διατηρημένα αρχαία φρούρια της Ελλάδας, μεταξύ Αθήνας και Θήβας; Ποιοι το έχτισαν, ποιους προστάτευε και γιατί ήταν τόσο στρατηγικό το σημείο στο οποίο βρισκόταν; Μαζί με την αρχαιολόγο Ειρήνη Σβανά ανακαλύπτουμε την ιστορία του.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
«Η τραγωδία της ζωής του ρωσσικού σπιτιού εξελίσσεται άνευ ελπίδος»

Μεσοπόλεμος / «Πεθαίνουν ευτυχισμένοι άγνωστοι στρατιώται διά το μεγάλο πείραμα»

Ένας Έλληνας δημοσιογράφος επισκέφτηκε τη μεσοπολεμική Μόσχα και κατέγραψε τις εντυπώσεις του για τα κουπόνια τροφίμων, τα συσσίτια και το σύστημα υγείας της Σοβιετικής Ένωσης.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Δούκισσα της Πλακεντίας: Αλαφροΐσκιωτη ή χειραφετημένη για την εποχή της;

Ιστορία μιας πόλης / Δούκισσα της Πλακεντίας: Αλαφροΐσκιωτη ή χειραφετημένη για την εποχή της;

Ήταν πράγματι τόσο εκκεντρική όσο την παρουσιάζει ο αθηναϊκός θρύλος; Πόσο τη σημάδεψε ο θάνατος της κόρης της και ποια ήταν η σχέση της με τον Ιωάννη Καποδίστρια; Μαζί με την Ιστορικό τέχνης Ελένη Μάργαρη ανακαλύπτουμε την αληθινή γυναίκα πίσω από τον μύθο της «Δούκισσας της Πλακεντίας».
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Τι κρύβεται κάτω από τη σύγχρονη πόλη των Μεγάρων;

Ιστορία μιας πόλης / Kάτω από τη σύγχρονη πόλη των Μεγάρων κρύβεται μια άλλη πόλη

Πού βρισκόταν η αρχαία Μεγαρίδα; Ποια ήταν η «πόλη κάτω από την πόλη»; Τι ήταν τα υπόγεια «μέγαρα» και τι φέρνουν στο φως οι ανασκαφές; Μαζί με τη Χριστίνα Καζαζάκη από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής ανακαλύπτουμε μία από τις σημαντικότερες πόλεις της αρχαίας Ελλάδας.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ