Ο Ερμής Αδαμαντίδης και η Δομινίκη Δαδάτση, που αποτελούν τους Not a Number Architects, εκτός από όμορφα ονόματα έχουν τόσο πλούσια βιογραφικά, που απορείς πότε πρόλαβαν αυτά τα δύο νέα παιδιά να κάνουν τόσο πολλά πράγματα.
«Είμαστε Θεσσαλονικείς και οι δύο» λένε την ώρα που καθόμαστε σε ένα από τα πιο εντυπωσιακά καφέ του κέντρου. «Ξεκινήσαμε εδώ το 2010 και άτυπα στο Λονδίνο, όταν ο Ερμής δούλευε στο Norman Foster και εγώ στη Zaha Hadid.
Γυρίσαμε το 2010, πάνω στην κρίση, παρ' όλα αυτά, ξεκινήσαμε προσπαθώντας να εφαρμόσουμε αυτά που είχαμε μάθει σε επίπεδο σπουδών ‒ είχαμε επικεντρωθεί στην ψηφιακή και ρομποτική αρχιτεκτονική».
Την κουβέντα μας διακόπτουν τρεις μουσικοί που εισβάλλουν στο καφέ και αρχίζουν να παίζουν το «It's now or never» σε μια βαλκανική εκδοχή με κλαρίνο και νταούλι για 9 ατελείωτα λεπτά.
«Η πόλη μας είναι μείξη Ανατολής και Δύσης. Αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό της που πρέπει να το αποδεχτούμε και να το απολαμβάνουμε» λέει η Δομινίκη γελώντας.
«Έχει φοβερό χρώμα χάρη σε αυτό το μείγμα που δημιουργεί μια πολύ ενδιαφέρουσα κλίμακα για να ζεις, να δουλεύεις αλλά και να χορεύεις».
Η Θεσσαλονίκη μαζί με την Κωνσταντινούπολη είναι οι μόνες πόλεις όπου σώζονται βυζαντινά μνημεία. Δεν έχουμε, βέβαια, φροντίσει καθόλου να τα συντηρήσουμε, να τα αναδείξουμε και να τα διαφημίσουμε. Τώρα τελευταία, όμως, η Θεσσαλονίκη έχει φοβερή κίνηση ανάπτυξη στον τουρισμό.
Μετά ο Ερμής συνεχίζει την αφήγηση: «Φέραμε στη Θεσσαλονίκη τις γνώσεις μας και ανοίξαμε ένα γραφείο γιατί θέλαμε όσα μάθαμε να τα εφαρμόσουμε εδώ.
Ουσιαστικά, θέλαμε να συνεχίσουμε την έρευνά μας, γιατί όλα αυτά είναι ακόμη σε πολύ ερευνητικό επίπεδο στο εξωτερικό και εδώ ακόμη περισσότερο.
Ξεκινήσαμε με κάποια μικρότερα πρότζεκτ, όπως η ανακατασκευή του ΕΛΕΠΑΠ, ενός ιδρύματος για παιδάκια, κάναμε κάποιες κατοικίες, βίλες, παράλληλα είχαμε μια κολεκτίβα, τους Infrared με τους οποίους κάναμε installations και αστικές παρεμβάσεις, παρουσιάσαμε δουλειά μας στην Biennale της Μεσογείου και μετά ήρθε το πρώτο μας μεγάλο πρότζεκτ στο εξωτερικό, το 2012, με την BVLGARI στο Άμπου Ντάμπι, όπου κάναμε ένα installation για το Άμπου Ντάμπι Art Fair, ένα pavilion για τους επισκέπτες της έκθεσης.
»Το installation αυτό είχε πολύ μεγάλη επιτυχία και κέρδισε διεθνή βραβεία. Χρησιμοποιήσαμε πειραματικά υλικά και εξεζητημένες τεχνικές και κατασκευές, σε συνεργασία με το γραφείο στατικών μελετών Structure Workshop του Λονδίνου. Ήταν ένα στοίχημα τόσο για εμάς όσο και για αυτούς γιατί ήταν το πρώτο pavilion από ακρυλικό που είχε φτιαχτεί ποτέ.
Η συνεργασία μας με τον οίκο BVLGARI συνεχίστηκε σε διάφορες πόλεις με μια σειρά από pop-up shops. Η τελευταία μας συνεργασία ήταν αυτή στο Μιλάνο, στους κήπους του BVLGARI hotel, στα πλαίσια του ετήσιου Design Week της πόλης. Στην Θεσσαλονίκη συνεργαστήκαμε με την Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών και την Parallaxi για τα εκατό χρόνια από τον θάνατο του Κωνσταντίνου Καβάφη, ένα πολύ ωραίο χωρικό και ηχητικό installation».
»Μιλάμε για την καλλιτεχνική σκηνή της Θεσσαλονίκης και την άνθηση της γραφιστικής. «Η γραφιστική σκηνή είναι σε πολύ δημιουργική φάση στη Θεσσαλονίκη, ίσως γιατί το κόστος της δεν είναι τόσο μεγάλο όσο της αρχιτεκτονικής» λέει η Δομινίκη.
«Οι γραφίστες είναι πιο ευέλικτοι, μπορούν να κάνουν δουλειές από απόσταση. Γενικά, η Θεσσαλονίκη είχε πάντα αρκετά ανεπτυγμένη καλλιτεχνική σκηνή και κάθε εποχή όλο και κάποια ομάδα έκανε το "μπαμ".
Δυστυχώς η αρχιτεκτονική σκηνή είναι στάσιμη τελευταία κυρίως γιατί επηρεάζεται πολύ από τις επενδύσεις».
«Έχει ένα χαρακτηριστικό στυλ η Θεσσαλονίκη;». «Ναι, το εκλεκτικιστικό» λέει ο Ερμής. «Έπαιρναν διάφορα κομμάτια κι έκαναν ένα patchwork.
Είναι ένα ιδιότυπο στυλ αυτό και το βλέπεις προς τη περιοχή των Εξοχών, σε διάφορες βίλες παλιές, κυρίως εβραϊκές, που έχουν μια πολύ ιδιότυπη τεχνοτροπία.
Δεν είναι νεοκλασικά τα κτίσματα ή κάτι άλλο συγκεκριμένο. Έχουν τρούλους, έχουν παράξενα ρωσικά στοιχεία.
Ήταν και το ύφος της πόλης την εποχή εκείνη, που ήταν ένα συνονθύλευμα πολιτισμών, μια συνύπαρξη Ελλήνων, Εβραίων, Τούρκων, Γάλλων, Άγγλων και αυτό φαίνεται παντού, στο φαγητό, στην αρχιτεκτονική, στη διασκέδαση και στον τρόπο ζωής μας που είναι πιο εξωστρεφής και δίνει μια ελευθερία στον τρόπο της έκφρασης.
Στην Αθήνα, π.χ., πέφτει πιο βαριά η Ιστορία, το νεοκλασικό και το κλασικό.
Η Θεσσαλονίκη μαζί με την Κωνσταντινούπολη είναι οι μόνες πόλεις όπου σώζονται βυζαντινά μνημεία.
Δεν έχουμε, βέβαια, φροντίσει καθόλου να τα συντηρήσουμε, να τα αναδείξουμε και να τα διαφημίσουμε.
Τώρα τελευταία, όμως, η Θεσσαλονίκη έχει φοβερή κίνηση ανάπτυξη στον τουρισμό.
Είχαμε πέσει σε πολύ σκοτεινούς χρόνους πριν από την κρίση και παραδόξως η άνθηση που συμβαίνει τώρα ξεκίνησε εκείνα τα χρόνια.
Ίσως έχει να κάνει με τη διοίκηση, πάντως αεροπορικές εταιρείες έκαναν τη Θεσσαλονίκη τουριστικό προορισμό, γεγονός που αλλάζει το τοπίο.
Η κρίση κινητοποίησε όλο τον κόσμο στη χώρα, χωρίς να περιμένει το κράτος και τα υπουργεία για χρηματοδοτήσεις.
Οι γειτονικές χώρες βελτίωσαν το βιοτικό τους επίπεδο και έγιναν μέλη της Ευρωπαϊκή Ένωσης κι έτσι οι κάτοικοί τους άρχισαν να έρχονται στην πόλη ως τουρίστες.
Όσο περισσότεροι άνθρωποι επισκέπτονται την πόλη τόσο περισσότερο την ανακαλύπτουν, την ξεχωριστή γεωγραφική της θέση, τη θέα της.
Έχει μοναδικά προτερήματα η Θεσσαλονίκη: αμφιθεατρικό φόντο, τον Όλυμπο στον ορίζοντα, άμεση επαφή με το νερό, ένα πολύ ιδιαίτερο φως, έχει τα πολλά χιλιόμετρα του παραλιακού μετώπου που καταλήγει στο Δέλτα του Αξιού που είναι ένας απίστευτος υδροβιότοπος.
Κατά καιρούς ακούγονται και σενάρια όπως η σύνδεση του Δούναβη με τον Αξιό, που θα κάνει τη σύνδεση Ρότερνταμ-Θεσσαλονίκης με πλωτό πλοίο».
«Μόνο πλεονεκτήματα;». «Έχει και τα μειονεκτήματα της μικρής πόλης, όπως πολύ συγκεκριμένες ομάδες που ακούγονται και φαίνονται μόνο μεταξύ τους» λέει η Δομινίκη.
«Η πόλη πάντα είχε να δείξει κάτι, αλλά ίσως ήταν λίγο πιο πολύ στο δήθεν, στο περίπου, και με την κρίση αυτό ταρακουνήθηκε αρκετά. Είναι κάποιοι τομείς που αναπτύσσονται σε συγκεκριμένα περιβάλλοντα.
Η Θεσσαλονίκη είναι μια πόλη που μπορεί να αναδείξει και να συντηρήσει καλλιτεχνικά λίγους. Από ένα σημείο και μετά πολλοί αναγκάζονται να φύγουν στην Αθήνα.
Έχεις ανάγκη από μεγαλύτερη δυναμική. Πολλές ομάδες εκκολάπτονται στη Θεσσαλονίκη και πολύ πιθανόν αργότερα να κατέβουν στην Αθήνα και να κάνουν ακόμα μεγαλύτερη καριέρα.
Γυρίσαμε στην πόλη μας πολύ ρομαντικά, με την ιδέα ότι θέλαμε να φέρουμε στον τόπο μας τη γνώση που πήραμε στο εξωτερικό ‒ ήμασταν πολλοί αυτοί που γυρίσαμε τότε με όρεξη.
Πολύ γρήγορα, όμως, σκεφτήκαμε να γυρίσουμε πίσω στο Λονδίνο κι αν δεν μας επηρέαζε το Βrexit, ίσως και να το είχαμε κάνει. Πάντα, όμως, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ακόμα ελπίδα στη Θεσσαλονίκη.
Όταν ξεκινάς από την αρχή, έχεις πολύ δρόμο μέχρι να φτάσεις κάπου. Τώρα τα πράγματα πάνε πολύ καλύτερα, στην αρχή της κρίσης υπήρχε σκοταδισμός, κλείσανε τα πάντα, υπήρχε μια απίστευτη κατήφεια και γκρίνια, είχε ερημώσει το κέντρο.
Και ξαφνικά άρχισε να ανθεί, σαν να έγινε ένα ξεκαθάρισμα και άρχισαν να αναδεικνύονται αυτοί που άξιζαν. Έφυγαν πάρα πολλοί και όσοι έμειναν έμειναν, αλλά με πολύ κόπο και πολλά αποθέματα αντοχής. Είμαι αισιόδοξη και νομίζω ότι θα πάει πολύ καλά η πόλη ‒ για τη χώρα δεν ξέρω.
Μια κρίση έχει πάντα δύο πλευρές, ή θα την δεις ως το τέλος του κόσμου και θα πέσεις στο απόλυτο σκοτάδι ή θα την δεις ως μια ευκαιρία για να κάνεις κάτι πιο καινοτόμο, πιο ιδιαίτερο.
Η οικονομική ευρωστία σε οδηγεί και σε μια τεμπελιά. Είναι πολύ καλό το γεγονός ότι μπορούν να μας βρουν από το εξωτερικό και να μας αναθέσουν δουλειές και σε αυτό βοηθάει πολύ το Ίντερνετ.
Έχουμε κάνει πρότζεκτς που έχουν κάνει αίσθηση σε παγκόσμιο επίπεδο με πάνω από πενήντα δημοσιεύσεις στον διεθνή τύπο, αλλά στην Ελλάδα δεν υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες για αντίστοιχα έργα. Δυστυχώς και η αισθητική στην χώρα έχει μείνει λίγο πίσω.
Είναι απαίδευτος ο κόσμος και αισθητικά και καλλιτεχνικά, το ευρύτερο κοινό τουλάχιστον, και πολλές φορές είναι αυτοί που αποφασίζουν ποια πρότζεκτ θα πάρουν χρηματοδότηση. Εμείς δεν θα είχαμε επιβιώσει εάν δεν υπήρχε το Ίντερνετ».
«Πριν από δυο χρόνια σχεδιάσαμε μια χριστιανική εκκλησία για την Κίνα και μετά μας έψαχναν στο Μιλάνο και στο Τόκιο για να μας κάνουν συνέντευξη και θέμα στην τηλεόραση» λέει ο Ερμής.
«Έξω πάμε πολύ καλά και αν άλλες εποχές σίγουρα θα είχαμε φύγει. Τώρα είναι πολύ σημαντικό το ότι μπορείς να προωθήσεις τη δουλειά σου ηλεκτρονικά και χωρίς πολλούς μεσάζοντες.
Στη Θεσσαλονίκη ακόμα μπορείς να επιβιώσεις ως ελεύθερος επαγγελματίας γιατί το κόστος ζωής είναι αρκετά χαμηλό. Στην Αθήνα είναι πιο δύσκολο και στο Λονδίνο απλώς αδύνατο.
Αναγκαστικά, θα πρέπει να δουλεύεις για μεγάλες εταιρείες και γραφεία. Μάλλον προς τα εκεί πάει και η Ελλάδα.
Δημιουργήσαμε ένα πρότζεκτ για τον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό του Δήμου Θεσσαλονίκης για την ανάπλαση της πλατείας Ελευθερίας, τo Thessaloniki's wet dream, την αναβίωση των Λουτρών της Θεσσαλονίκης.
Μπορεί να μην πήρε το βραβείο, αλλά είχε τόσο μεγάλη απήχηση στο ίντερνετ που αν πατήσεις thermal spa στο Google είναι το πρώτο που βγαίνει και δεν είναι καν ένα πραγματοποιημένο πρότζεκτ.
Γυρίσαμε στη Θεσσαλονίκη για να προσφέρουμε τη δουλειά μας εδώ, αλλά η αλήθεια είναι ότι το εξωτερικό δείχνει ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Πιστεύουμε ότι σύντομα θα γίνει το ίδιο και στη Θεσσαλονίκη».
