American anarchist: Το ντοκιμαντέρ για έναν επαναστάτη που το μετάνιωσε

American anarchist: Το ντοκιμαντέρ για έναν επαναστάτη που το μετάνιωσε Facebook Twitter
Το «American Anarchist» ρίχνει φως στα κίνητρα ενός ανθρώπου που τα λέει όλα, αλλά κρύβει την ψυχή του.
1

Ο Γουίλιαμ Πάουελ πέθανε ξαφνικά από ανακοπή καρδιάς πέρσι, μερικούς μήνες μετά τις συνεντεύξεις που έδωσε στον Τσάρλι Σίσκελ. Αν ψάξετε στη Wikipedia, μόνο ο παλιός ηθοποιός του Χόλιγουντ και πρωταγωνιστής του «My Man Godfrey» και «Thin Man» εμφανίζεται στο σχετικό λήμμα − παράξενο, μόνο τα πειρατικά sites και οι τσόντες κάνουν ντροπές πριν αποκαλυφθούν. Ο Πάουελ, ο συγγραφέας, απομακρύνθηκε νωρίς από το πνευματικό του δημιούργημα, θεωρώντας πως θα ξεχνιόταν μετά τον μεγάλο αρχικό ντόρο. Έκανε λάθος. Το εγχειρίδιο κατασκευής εκρηκτικών παρέμεινε στο προσκέφαλο πολλών επίδοξων βομβιστών, τρομοκρατών και δολοφόνων, από τον Τίμοθι Μακβί και τον δράστη του Κόλουμπαϊν μέχρι τις δύο Νεοϋορκέζες που πρόσφατα σχεδίαζαν επίθεση εμπνευσμένη από το Ισλαμικό Κράτος. Όχι μόνο δεν έσβησε από το συλλογικό ασυνείδητο που το πανηγύρισε ή το καταδίκασε το 1971, αλλά περπάτησε αθόρυβα πέρα από τη μόδα και τον θόρυβο, πούλησε δύο εκατομμύρια αντίτυπα και δεν κατέβηκε ποτέ από τα ράφια, παρά τις προσπάθειες του Πάουελ να το αποσύρει από την κυκλοφορία. Δεν μπόρεσε όμως. Ο εκδότης που απέκτησε τα δικαιώματα δεν είχε καμιά τέτοια πρόθεση. Το θέμα του ντοκιμαντέρ που σκηνοθέτησε ο δημιουργός του «Finding Vivian Maier» και ανιψιός του διάσημου κριτικού κινηματογράφου Τζιν Σίσκελ αφορά τον λόγο που ο ορμητικός υποκινητής της ένοπλης επανάστασης έγραψε το πιο διάσημο έργο του και μετά το αποκήρυξε.

Αντίθετα με το ρεύμα, ο Γουίλιαμ Πάουελ δεν υπήρξε μέλος των αριστερίστικων οργανώσεων της εποχής, όπως οι Weather Underground για παράδειγμα. Η συμβολή του στο ευρύτερο κίνημα ήρθε από προσωπική παρόρμηση που βασιζόταν στη διάχυτη επαναστατικότητα, ως αντίδραση στο κατεστημένο και στο σύστημα, μάλλον από κεκτημένη ταχύτητα. Φαινομενικά μακάριος και εμφανώς αποστασιοποιημένος, ο Πάουελ απαντά νωχελικά στις ερωτήσεις του Σίσκελ στο ξεκίνημα του «American Anarchist», σαν να θέλει να υποβαθμίσει τη σημασία του βιβλίου του, προσωπικά και γενικά. Με τη βραχνή φωνή του και την περίεργη προφορά, ένα κράμα καθαρών αγγλικών και αμερικανικού φωνητικού ιδιώματος (απόρροια της διπλής ανατροφής του) δηλώνει πως δεν έχει αντίτυπο στο σπίτι του, σε ένα παντελώς άγνωστο χωριό της Γαλλίας, καταφύγιο παλιών ριζοσπαστών, και συμφωνεί να διαβάσει εδάφια, σαν να ρίχνει μια ματιά στο έργο ενός τρίτου που δεν τον πολυαφορά. Επαναλαμβάνει, όποτε αισθάνεται πως στριμώχνεται, πως έκανε διορθωτικές κινήσεις με επιστολές του στον Τύπο, όπως στην «Guardian», με αφορμή εγκληματικές ενέργειες, που ωστόσο δεν αντιλήφθηκε έγκαιρα, διότι δεν είχε επαφή με τα media και την επικαιρότητα και δεν παρακολουθούσε ειδήσεις από την τηλεόραση, ούτε, όπως λέει, είχε πάρει χαμπάρι το λουτρό αίματος στη Βοστώνη, στο Λονδίνο ή στην Τούσον, παρά μόνο εκείνο στην αίθουσα του κινηματογράφου όπου παιζόταν το «Dark knight rises». Από ένα σημείο κι έπειτα αλλάζει τη στάση του και από αδιάφορος, αμέτοχος εμπνευστής, μετατρέπεται σε μετανιωμένο αυτουργό. «Ναι, είμαι υπεύθυνος και νιώθω άσχημα, αλλά δεν το έκανα εγώ. Ρωτήσατε τους κατασκευαστές όπλων πώς αισθάνονται;», λέει στην κάμερα, ενώ παραδέχεται πως δεν προέβη σε νομικές ενέργειες για να σταματήσει την κυκλοφορία ενός έργου που έπεσε σε λάθος χέρια, απώλεσε το αρχικό του νόημα και τελικά δεν λησμονήθηκε, όπως ήλπιζε.

American anarchist: Το ντοκιμαντέρ για έναν επαναστάτη που το μετάνιωσε Facebook Twitter
Τσάρλι Σίσκελ


Ποιο ήταν όμως το νόημα του; Ο «Τσελεμεντές του Αναρχικού» δεν ήταν απλώς ένας οδηγός παρασκευής εκρηκτικών μηχανισμών, ξερός και περιγραφικός, αλλά ένα πύρινο μανιφέστο που ευαγγελιζόταν την ανατροπή μιας διεφθαρμένης κυβέρνησης, όπως προέβλεπε το Σύνταγμα. Βέβαια, ο νόμος δεν λέει πουθενά πως το δικαίωμα του πολίτη να αμφισβητήσει τη διοίκηση που τον κυβερνά μπορεί να ασκηθεί διά της βίας και οι Μαχητές της Ελευθερίας των 60s δεν είχαν όλοι στον νου τους τον ένοπλο αγώνα. Ο Πάουελ υποστηρίζει πως ξεκίνησε τον προβληματισμό του από το γεγονός πως τέτοιου είδους πληροφορίες γύρω από τα σαμποτάζ και τις βόμβες βρίσκονταν αποκλειστικά στα χέρια του FBI και των επαναστατικών οργανώσεων –συνεπώς, γιατί να μην κοινοποιούνταν στον λαό; Αποφεύγοντας την ψυχολογική ανάλυση όπως ο διάολος το λιβάνι, ο Σίσκελ κατάφερε να εκμαιεύσει τον πραγματικό λόγο πίσω από τη σύλληψη της συγγραφικής ιδέας. Αναπολώντας την παιδική του ηλικία με συνοδεία σπάνιου υλικού σε βίντεο, ο Πάουελ εκμυστηρεύτηκε τα δύσκολα μαθητικά του χρόνια στη Μεγάλη Βρετανία, την περιθωριοποίηση και τη σεξουαλική του κακοποίηση, αλλά και τη σκληρότητα ενός πατέρα που δεν πίστεψε ποτέ στην αξία του γιου του. Το χαμόγελο ικανοποίησης του πρεσβύτερου Πάουελ για το κατόρθωμα του γιου να εκδώσει ένα βιβλίο έσβησε απότομα όταν έμαθε το περιεχόμενο. Το όνειδος που ακολούθησε τη γρήγορη δημοσιότητα κυνήγησε τον συγγραφέα όταν και όποτε αναζήτησε μια θέση στην εκπαίδευση. Διότι, όσο κι αν ακούγεται ειρωνικό, ο Πάουελ δούλεψε ως δάσκαλος παιδιών και πάντα βρισκόταν κάποιος που ειδοποιούσε τη διοίκηση πως ο καθ' όλα ικανός υποψήφιος είχε παραλείψει ένα σημαντικό στοιχείο στο βιογραφικό του. Όσο κι αν δεν το αρνιόταν, ο Πάουελ δεν έκανε ποτέ βούκινο το «Anarchist's Cookbook», θεωρώντας το νεανική επιπολαιότητα. Από τα 19 που το έγραψε, ως τα 69 του χρόνια, το βιβλίο αυτό, το ιερό δισκοπότηρο κάθε επαναστάτη και παρανοϊκού, ανάλογα με την ιστορική περίοδο και τη χρήση του, έγινε ένας γνωστός, αλλά καταχωνιασμένος σκελετός στην ντουλάπα του ίδιου του Πάουελ και της συζύγου του, η οποία εμφανίζεται στο ντοκιμαντέρ, στωική, αλλά και πικραμένη για τα λοξά βλέμματα, τον κατατρεγμό από τον κοινωνικό περίγυρο και την εθελούσια εξορία (προτιμούσε τις ΗΠΑ ως τόπο διαμονής, ενώ ο σύζυγός της ένιωθε ξένος και στην Αμερική και στην Αγγλία).

American anarchist: Το ντοκιμαντέρ για έναν επαναστάτη που το μετάνιωσε Facebook Twitter
Ο Πάουελ, ο συγγραφέας, απομακρύνθηκε νωρίς από το πνευματικό του δημιούργημα, θεωρώντας πως θα ξεχνιόταν μετά τον μεγάλο αρχικό ντόρο. Έκανε λάθος.


Το «American Anarchist» ρίχνει φως στα κίνητρα ενός ανθρώπου που τα λέει όλα, αλλά κρύβει την ψυχή του. Τη στιγμή που ο Πάουελ διατείνεται πως ουσιαστικά κανείς δεν πρέπει να κρίνεται για ένα εφηβικό λάθος, όταν οι απόψεις διατυπώνονται με την ακλόνητη πεποίθηση ενός μεταδοτικού συμπεράσματος, παραχώνει στα έγκατα της συνείδησής του την εντελώς προσωπική αιτία της απόρριψης που προσπάθησε να ξεπεράσει. Έγινε αγκιτάτορας χωρίς λόγο, πρότυπο χωρίς συνέχεια στον λόγο του, ρήτορας μίσους χωρίς να δείχνει πως μισεί κανέναν ιδιαίτερα. Βλέποντάς τον να μιλά αργά και συγκροτημένα, με ψυχραιμία και μετρημένα λόγια, στην αρχή πίστεψα πως μπορεί να είχε παραμείνει αναρχικός, κάτι σαν διπλός πράκτορας που παριστάνει τον ανίδεο για τις βομβιστικές επιθέσεις, ενώ μέσα του χαίρεται που όλα πήγαν κατ' ευχήν, σύμφωνα με ένα στρατηγικό σχέδιο ανατροπής και χάους. Η απογοήτευσή μου ήταν διπλή όταν διαπίστωσα πως επρόκειτο για έναν τυχάρπαστο χωρίς βάσιμη ιδεολογία, αλλά και για έναν αλύτρωτο αμαρτωλό που είχε προβάρει την εκλογίκευση στο μυαλό του, όταν θα ερχόταν η στιγμή να εξομολογηθεί, αλλά δεν μπορούσε να παίξει ή να ζήσει το δράμα μέχρι το τέλος − ούτε τον συμπόνεσα, ούτε τον μίσησα. Άκλαυτος.


Info:

Το ντοκιμαντέρ «American Anarchist» θα κάνει πανελλήνια πρεμιέρα στο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (3-12 Μαρτίου).

Οθόνες
1

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

ΒΟΥΓΟΝΙΑ

Ανταπόκριση από τη Βενετία / «Βουγονία»: Κριτική για τη νέα ταινία του Γιώργου Λάνθιμου

«Είναι περιπέτεια η "Βουγονία", fun και πιο περίπλοκη απ’ ότι δείχνει» - Ο Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος καταγράφει τις εντυπώσεις του από την παγκόσμια πρεμιέρα της ταινίας στο 82ο Φεστιβάλ Βενετίας.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Terence Stamp (1938-2025): Ο μάγκας του Λονδίνου που θα γινόταν Τζέιμς Μποντ

Οθόνες / Terence Stamp (1938-2025): Ο μάγκας του Λονδίνου που θα γινόταν Τζέιμς Μποντ

«Το άτακτο αγόρι του βρετανικού σινεμά βρήκε τον δρόμο του σε ώριμες επιλογές, είτε παίζοντας κάποιον αδυσώπητο κακό είτε αφήνοντας τα λακωνικά του διακριτικά σαν στάμπα, όνομα και πράγμα, σε σύντομες εμφανίσεις – εννοείται πως έχει υποδυθεί και τον διάβολο!»
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
The Karate Kid: Πώς η «ταινιούλα που δεν θα έβλεπε κανείς» εξελίχθηκε σε παγκόσμιο φαινόμενο

Οθόνες / The Karate Kid: Πώς η «ταινιούλα που δεν θα έβλεπε κανείς» εξελίχθηκε σε παγκόσμιο φαινόμενο

Η ταινία σημάδεψε μια γενιά εφήβων που φαντασιώνονταν ότι θα αντιστεκόντουσαν ηρωικά στους νταήδες που τους κακοποιούσαν καθημερινά. Και τώρα, ο μύθος επιστρέφει για έκτη φορά στην οθόνη, με πρωταγωνιστές τον Τζάκι Τσαν και τον Ραλφ Μάτσιο
THE LIFO TEAM
Ο άνθρωπος που έφερε την μαύρη μουσική κουλτούρα στο σαλόνι εκατομμυρίων σπιτιών

Daily / Ο άνθρωπος που έφερε τη μαύρη μουσική κουλτούρα στο σαλόνι εκατομμυρίων σπιτιών

Το ντοκιμαντέρ «Sunday Best: The untold story of Ed Sullivan» αναδεικνύει τη συμβολή του Εντ Σάλιβαν και της δημοφιλέστατης τηλεοπτικής εκπομπής του στην ανάδειξη τεράστιων μορφών της μαύρης μουσικής, από τη Nίνα Σιμόν και τον Τζέιμς Μπράουν μέχρι την Tίνα Τέρνερ και τον Στίβι Γουόντερ.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Έντουαρντ Νόρτον: Γεννημένος σε λάθος εποχή

Οθόνες / Έντουαρντ Νόρτον: Γεννημένος σε λάθος εποχή

Με αφορμή τα σημερινά του γενέθλια, ανατρέχουμε στην καριέρα ενός ηθοποιού με την ερμηνευτική στόφα των μεγάλων ονομάτων του New Hollywood, μα καταδικασμένου να εργάζεται σε καιρούς που η κινηματογραφική βιομηχανία δεν ξέρει τι να κάνει μαζί του.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
Ana Kokkinos: «Αν ήμουν ένας στρέιτ, Άγγλος άντρας, η ζωή θα ήταν ευκολότερη»

Οθόνες / Ana Kokkinos: «Αν ήμουν ένας στρέιτ, Άγγλος άντρας, η ζωή θα ήταν ευκολότερη»

Η ελληνικής καταγωγής Αυστραλή σκηνοθέτιδα πίσω από το «Ten Pound Poms» μιλά στη LiFO για τη στάση των Αυστραλών απέναντι στους μετανάστες, την ταινία της που εξόργισε την ομογένεια, και το πώς είναι να νιώθεις παρείσακτος ακόμη κι όταν το έργο σου έχει δει πολύς κόσμος.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Μιχάλης Ρέππας: «Θέλω να διασκεδάζω. Πέρασα τα 65 και έχει αρχίσει να μη με νοιάζει»

Οι Αθηναίοι / Μιχάλης Ρέππας: «Θέλω να διασκεδάζω. Πέρασα τα 65 και έχει αρχίσει να μη με νοιάζει»

«Τρεις Χάριτες», «Βίρα τις Άγκυρες», «Δις εξαμαρτείν», «Safe Sex», «Το Κλάμα βγήκε από τον Παράδεισο», «Μπαμπάδες με ρούμι». Λίγοι μας έχουν κάνει να γελάσουμε τόσο τα τελευταία 30 χρόνια όσο ο Μιχάλης Ρέππας. Ο ηθοποιός, συγγραφέας και σκηνοθέτης που εξαιτίας του «το Τζέλα Δέλτα δεν είχε φουγάρα» αφηγείται τη ζωή του στη LifO.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Το τρίο Πασκάλ-Τζόνσον-Έβανς και 9 ακόμα λόγοι να πάτε σινεμά

Οθόνες / Το τρίο Πασκάλ-Τζόνσον-Έβανς και 9 ακόμα λόγοι να πάτε σινεμά

Μια ταινία που η Τζέιν Όστιν θα ήταν περήφανη να είχε σκηνοθετήσει, η Λίντσεϊ Λόχαν ανταλλάζει σώμα με την Τζέιμι Λι Κέρτις ξανά μετά από 22 χρόνια κι ένας μεταλλαγμένος Μπάμπι εκδικείται για τον θάνατο της μαμάς του. – Τι παίζει από σήμερα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
THE LIFO TEAM
«Νεαρές μητέρες»: Είναι καλοκαιρινή επιλογή μία ταινία των αδελφών Νταρντέν; 

The Review / «Νεαρές μητέρες»: Tα κατάφεραν πάλι οι αδελφοί Νταρντέν; 

Τι κάνει τις «νεαρές μητέρες» να ξεχωρίζουν από τις προηγούμενες δουλειές των Βέλγων δημιουργών; Ο Χρήστος Παρίδης και η Βένα Γεωργακοπούλου συζητάνε για τη βραβευμένη ταινία που παίζεται στους θερινούς κινηματογράφους της Αθήνας.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
American Apparel: Τα βρόμικα μυστικά της πιο ανατρεπτικής εταιρείας των ’00s

Οθόνες / American Apparel: Τα βρόμικα μυστικά της πιο ανατρεπτικής εταιρείας των ’00s

Η American Apparel πουλούσε απελευθέρωση, αλλά πίσω από τις βιτρίνες και το φίνο βαμβάκι το brand ήταν βουτηγμένο στα σκάνδαλα: σεξουαλική παρενόχληση, κατάχρηση εξουσίας και ένα εργασιακό κλίμα που κάθε άλλο παρά cool ήταν.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ