Η ΑΠΟΦΥΛΑΚΙΣΗ του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου και η εντός είκοσι πέντε ημερών επιστροφή του στον Κορυδαλλό έφερε πάλι στην επιφάνεια έναν λόγο περί σωφρονισμού και μεταμέλειας. Ένα πολυπληθές ακροατήριο, πέρα από όσους και όσες εύχονται την έως του φυσικού θανάτου κάθειρξη ή και ακόμα και τη θανατική ποινή (έχει υποστηρικτές και αυτή), ισχυρίστηκε ότι ο καταδικασμένος ως ηθικός αυτουργός των εγκλημάτων της 17 Νοέμβρη δεν έχει μεταμεληθεί.
Τι εννοούμε, όμως, εδώ μεταμέλεια; Ποια θα ήταν απόδειξη πραγματικά σωφρονισμένου ανθρώπου; Όταν ο ίδιος ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος δεν έχει αποδεχτεί ότι είχε σχέση με την οργάνωση και πολύ περισσότερο πως κατείχε κάποια ηγετική θέση στην ιεραρχία, τι θα ήταν μεταμέλεια; Απ’ όσο ξέρουμε, όλα αυτά τα χρόνια, οι παρεμβάσεις του έγκλειστου Γιωτόπουλου στον Τύπο ή μέσω των δικηγόρων του αφορούσαν την αμφισβήτηση των κατηγοριών, ιδίως όμως θέματα καθημερινότητας της δικής του κράτησης ή άλλων προβλημάτων της φυλακής. Υπήρξε επίσης για κάποια χρόνια το θέμα της διαμάχης μεταξύ της «πλευράς Γιωτόπουλου» και του Δημήτρη Κουφοντίνα, θέμα που κέρδισε κατά καιρούς κάποια δημοσιογραφική και κοινωνική προβολή.
Δεν εμφανίζεται απειλητικός στους οπαδούς της έννομης τάξης και της αστικής πολιτείας, στάθηκε όμως και τελείως «αντιηρωικός» ή χαμηλών τόνων και για τον κόσμο που κινείται στους ριζοσπαστικούς και αντιεξουσιαστικούς χώρους. Με έναν τρόπο, αποποιήθηκε και αποσκίρτησε από τις ταυτότητες που του αποδόθηκαν.
Όμως το ερώτημα παραμένει: τι θα ήταν μεταμέλεια για κάποιον που δεν παραδέχεται το κατηγορητήριο; Θα ήταν, λένε, να ομολογήσει επιτέλους την ενοχή του. Αν όμως ο ίδιος επιμένει να μην αποδέχεται τις κατηγορίες, η συγκεκριμένη απαίτηση των άλλων δεν έχει νόημα. Μπορεί κανείς να επικρίνει ηθικά τη στάση του Γιωτόπουλου, να τον κατηγορεί για «δειλία» ή για άρνηση ανάληψης των ευθυνών του. Και αυτό φυσικά εδώ και χρόνια κάνουν πολλοί και από τα δεξιά και από τα αριστερά, με διαφορετικούς όρους και σκεπτικό.
Ο ίδιος όμως ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος δεν έχει συμφωνήσει με μια τέτοια απαίτηση. Ούτε με το αίτημα των εχθρικών ιδεολογικά για ομολογία ενοχής, ούτε με την επιθυμία ενός κόσμου ο οποίος διαφωνούσε με τη δράση της 17Ν, όχι όμως με πολλές από τις απόψεις της, να βγει μπροστά πολιτικά και να «αντεπιτεθεί».
Ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος φάνηκε να μην ενδιαφέρεται για την απέχθεια των μεν, ούτε όμως και για την ενεργητική αλληλεγγύη ή έστω τη συμπαράσταση των δε. Δείχνει και τώρα –όπως από την πρώτη στιγμή– να μην ψάχνει για οπαδούς, ούτε για «επίδοξους μιμητές». Θα έλεγε κανείς πως δεν κάνει πολιτική κανενός είδους. Δεν εμφανίζεται απειλητικός στους οπαδούς της έννομης τάξης και της αστικής πολιτείας, στάθηκε όμως και τελείως «αντιηρωικός» ή χαμηλών τόνων και για τον κόσμο που κινείται στους ριζοσπαστικούς και αντιεξουσιαστικούς χώρους. Με έναν τρόπο, αποποιήθηκε και αποσκίρτησε από τις ταυτότητες που του αποδόθηκαν.
Τώρα επιστρέφει στη φυλακή και πολλοί θεωρούν πως καλώς επιστρέφει, αφού εκπροσωπεί πάντα έναν κίνδυνο. Ποιον ακριβώς κίνδυνο; Ποια είναι η απειλή για την κοινωνική ειρήνη ή για τη ζωή των συμπολιτών του που εκπέμπεται από τον γεννημένο το 1944 Γιωτόπουλο;
Έχουμε εδώ στην ουσία άλλη μια ολέθρια ταύτιση της δικαιοσύνης με την εκδίκηση και με την ατομική ικανοποίηση του ενός ή του άλλου πολίτη-θεατή. Δεν αναφέρομαι στις επίσημες αιτιάσεις κατά της αποφυλάκισής του από ξένες κυβερνήσεις και πολιτικά πρόσωπα του κυβερνητικού χώρου, μένω κυρίως στο ακροατήριο που χαίρεται με την εκ νέου φυλάκιση. Νομίζω ότι αυτή η επιθυμία ψυχικής και πολιτικής ικανοποίησης δεν πρέπει να υποδύεται πως ψάχνει μεταμέλειες και σωφρονισμούς. Είναι περισσότερο βούληση για συντριβή ενός εχθρού –εδώ υποστασιοποιημένη στο συγκεκριμένο πρόσωπο– παρά απόδοση τιμών στα θύματα ή στη μνήμη τους.
Έχει επίσης κανείς την εντύπωση πως η σιωπή του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου έφτασε να θεωρείται ηχηρότερο δείγμα αμετανόητου κακού από ένα μανιφέστο ή μια πολιτική παράσταση που θα έλυνε το αίνιγμα. Η άρνησή του είναι ένα είδος σκανδάλου, εφόσον δεν ανακουφίζει την περιέργεια του κοινού και δεν επιβεβαιώνει τα σενάρια. Ακόμα και το ότι τα χρόνια της φυλάκισής του στράφηκε προς τις δύσληπτες πλευρές των μαθηματικών και δεν έκανε κάποια διατριβή σε κάποιο θέμα κοινωνιολογίας ή τρέχουσας πολιτικής ενίσχυσε την εντύπωση μιας εγγενούς κρυπτικότητας και επομένως ενός ανθρώπου των σιωπών και της συνωμοσίας.
Όλες όμως οι εκ του προχείρου ερμηνείες και εικασίες δεν έχουν σχέση με το γεγονός πως ο Γιωτόπουλος επιστρέφει στο κελί του. Δεν αφορούν ούτε τους κανόνες της ποινικής δικαιοσύνης, ούτε προφανώς μια συζήτηση ή έρευνα για τις ένοπλες οργανώσεις μιας εποχής, τα πρόσωπα και τα κίνητρά τους. Κινούμαστε απλώς στη σφαίρα του ποινικού λαϊκισμού, που έχει γίνει μια από τις ραγδαία ανερχόμενες ιδεολογίες της εποχής των social.
