ΤΗΝ ΠΕΡΑΣΜΕΝΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο της Αθήνας καταδίκασε δύο αστυνομικούς για τον βιασμό της 19χρονης στο Α.Τ. Ομόνοιας τον Οκτώβριο του ’22. Η κοπέλα είχε απευθυνθεί στους αστυνομικούς ενώ έκαναν περιπολία στο Θησείο, ζητώντας βοήθεια για ένα περιστατικό στον χώρο εργασίας της. Εκείνοι την οδήγησαν στο Α.Τ. Ομόνοιας και εν συνεχεία στα αποδυτήρια, όπου τη βίασαν. Ένας απ’ τους δύο κατέγραψε τις πράξεις στο κινητό του, ξεχωριστό αδίκημα για το οποίο επίσης καταδικάστηκε.
Η καταδίκη έρχεται μια μέρα μετά την πρόταση του εισαγγελέα για απαλλαγή των αστυνομικών, η οποία προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Πράγματι, διαβάζοντας τις δηλώσεις του εισαγγελέα, βλέπει κανείς μια σειρά από λογικά άλματα και μια νοοτροπία «victim blaming», σύμφωνα με την οποία το θύμα της σεξουαλικής βίας κατηγορείται για τη «λάθος» στάση που επέδειξε, μοιραζόμενο την ευθύνη του θύτη ή και απορροφώντας την εντελώς.
Συγκεκριμένα, ενώ οι δηλώσεις του εισαγγελέα ξεκινούν με την παραδοχή ότι «μία από τις πιθανές αντιδράσεις του θύματος είναι η λεγόμενη κατάσταση παγώματος (freeze)», προχωρούν αντιφατικά, απορρίπτοντας το ενδεχόμενο του βιασμού, μεταξύ άλλων, επειδή η κοπέλα «δεν έφυγε από το δωμάτιο ακόμα και όταν ήταν μόνη της, παρότι η πόρτα ήταν μισάνοιχτη», επειδή «δεν φώναξε σε βοήθεια» κι επειδή δεν πήγε στο γραφείο ενδοοικογενειακής βίας που βρίσκεται στο Α.Τ.¹
Το Α.Τ. Ομονοίας αποτελεί μόνο την κορυφή του παγόβουνου, το πιο τρανταχτό παράδειγμα ενός συστήματος το οποίο, στους δρόμους και στα τμήματα, ασκεί βία μ’ ένα έντονο αίσθημα ατιμωρησίας.
Ταυτόχρονα, ο εισαγγελέας υποστήριξε ότι η συναίνεση της 19χρονης «φαίνεται και στις εικόνες», αναφερόμενος στα κακής ανάλυσης thumbnails των διαγραμμένων βίντεο που τράβηξε ο αστυνομικός, ενώ αμφισβήτησε την τέλεση του βιασμού, γιατί «εκτιμάται ότι [οι αστυνομικοί] θα επέλεγαν διαφορετικό τόπο [για να διαπράξουν βιασμό] από αυτόν της εργασίας τους».
Η αγόρευσή του κατέληξε μ’ ένα ακόμα λογικό σφάλμα, εξηγώντας ότι η 19χρονη «έτυχε εκμετάλλευσης [γιατί οι αστυνομικοί] εκμεταλλεύτηκαν την ιδιότητά τους», αλλά ότι, παρ’ όλα αυτά, δεν υπήρξε «κατάχρηση» της εν λόγω ιδιότητας και βιασμός· «το δικαστήριο δεν καλείται να αποφασίσει αν τελέστηκε ή όχι βιασμός. Είναι ψευδοδίλημμα […] Το ζήτημα είναι να αποδειχθεί χωρίς αμφιβολία αν τελέστηκε».²
Αυτές οι δηλώσεις, σε συνδυασμό με τη στάση του δικηγόρου των αστυνομικών –ο οποίος ειρωνεύτηκε επανειλημμένα τη 19χρονη, λέγοντας, μεταξύ άλλων ότι «το βάδισμά της δεν αντιστοιχεί σε όσα καταθέτει» και υπονοώντας ότι κατήγγειλε ψευδώς τους αστυνομικούς για να λάβει δημοσιότητα, καθώς, πριν από τις δίκες, «δεν είχε μεγάλο κύκλο, αλλά να, δείτε εδώ, απέκτησε κοινό»³–, αποκαλύπτουν το σκληρά πατριαρχικό περιβάλλον κρατικής αντιμετώπισης της σεξουαλικής βίας, στο οποίο το θύμα βιώνει χλεύη, προσβολές και εκφοβισμό, ζώντας ξανά το τραύμα του υπό τις χειρότερες συνθήκες.
Ούτε πρόκειται για την πρώτη υπόθεση αστυνομικής βίας εντός του Α.Τ. Ομόνοιας. Το συγκεκριμένο τμήμα έχει μια μακρά ιστορία κατάχρησης εξουσίας, σεξουαλικής και σωματικής κακοποίησης, βασανισμών και θανάτων, υποθέσεις που συχνότερα αφορούν μετανάστες και που πολλές φορές μένουν αδιερεύνητες.
Περιστατικά σημειώνονται εδώ και δεκαετίες,⁴ αλλά, αν κοιτάξουμε μόνο τα τελευταία δέκα χρόνια, συναντάμε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα γεγονότα. Τον φετινό Μάρτιο, μετανάστης που τελεί υπό διοικητική κράτηση στο τμήμα εντοπίζεται νεκρός. Τον Οκτώβριο του ’24, ο Μπαγκλαντεσιανός Μία Χαριζούλ πεθαίνει στα κρατητήρια, έχοντας, σύμφωνα με την αστυνομία, αυτοκτονήσει με το πουκάμισό του. Ο θάνατος σημειώνεται μόλις δέκα μέρες μετά τον βασανισμό και θάνατο του Πακιστανού Μοχάμεντ Καμράν Ασίκ στο Α.Τ. Αγίου Παντελεήμονα.⁵
Το 2023, ένας Γερμανός τουρίστας πεθαίνει στο τμήμα της Ομόνοιας πηδώντας απ’ το παράθυρο. Το 2022, Τυνήσιος μετανάστης καταγγέλλει ότι αστυνομικοί τον κράτησαν για ώρες γυμνό σε κελί και τον βασάνισαν, ενώ ο αναρχικός Αντώνης Ζήβας καταγγέλλει ότι αστυνομικοί τον οδήγησαν στις τουαλέτες του τμήματος και τον ξυλοκόπησαν.
Το 2019, αστυνομικοί βασανίζουν κι εξευτελίζουν γυναίκα ΑμεΑ έξω απ’ το τμήμα, ενώ δένουν ταξιτζή που έχουν συλλάβει, σε στάση «σταυρωμένου» απ’ τα κάγκελα του παραθύρου. Και τα δύο περιστατικά υπάρχουν καταγεγραμμένα σε βίντεο κι έχουν ανέβει στο διαδίκτυο. Κάποιους μήνες νωρίτερα, ο Νιγηριανός Εµπουκά Μαµάν Σουµπέκ προσάγεται στο τμήμα για εξακρίβωση στοιχείων και πεθαίνει κάτω από ύποπτες συνθήκες.
Στο Α.Τ. Ομόνοιας υπάγονται και οι αστυνομικοί που εμπλέκονται στη δολοφονία του Ζακ το ’18, οι οποίοι, σύμφωνα με το πόρισμα της ΕΔΕ, άσκησαν «άσκοπη βία στην προσπάθεια δέσμευσης». Το 2017, υπάρχει καταγγελία για ξυλοδαρμό μετανάστη μουσικού του δρόμου στο τμήμα και, το 2016, καταγγελίες για εξευτελιστική συμπεριφορά από σεξεργάτριες που συνελήφθησαν σε επιχείρηση-«σκούπα» και από 12χρονα παιδιά μεταναστών τα οποία προσήχθησαν και εξαναγκάστηκαν να γδυθούν και να κάνουν κύκλους στο δωμάτιο.
Οι περισσότερες από τις παραπάνω υποθέσεις δεν έφτασαν στα δικαστήρια. Ορισμένες δεν πήγαν καν σε πειθαρχικό έλεγχο. Διαβάζοντας τη λίστα των περιστατικών, τρομάζει κανείς σκεπτόμενος πόσα ακόμα συνέβησαν χωρίς να δουν το φως της δημοσιότητας. Και, φυσικά, δεν πρόκειται απλώς για το Α.Τ. Ομόνοιας. Ο συγκεκριμένος χώρος αποτελεί μόνο την κορυφή του παγόβουνου, το πιο τρανταχτό παράδειγμα ενός συστήματος το οποίο, στους δρόμους και στα τμήματα, ασκεί βία μ’ ένα έντονο αίσθημα ατιμωρησίας.
Ακόμα και μια «καλή είδηση», όπως η απόφαση του ΜΟΔ της Αθήνας ν’ αγνοήσει τις προτάσεις του εισαγγελέα και να καταδικάσει τους αστυνομικούς, κηλιδώνεται απευθείας. Αφενός, οι ποινές που επέβαλε το δικαστήριο είναι σοκαριστικά μικρές, μειωμένες λόγω του ελαφρυντικού του σύννομου βίου των καταδικασθέντων –τέσσερα και τεσσεράμισι χρόνια αντίστοιχα–, χωρίς περιοριστικούς όρους για ένα κακούργημα του οποίου η ποινή φτάνει μέχρι τα ισόβια. Αφετέρου, μια μέρα πριν από την ανακοίνωση των ποινών, μαθαίνουμε ότι αστυνομικοί στο Άργος πυροβόλησαν έναν άνδρα με 89% αναπηρία στο κεφάλι όσο εκείνος σκαρφάλωνε τοίχο κτιρίου για να τους ξεφύγει. Οι αστυνομικοί έριξαν πάνω από 13 σφαίρες κι ο 20χρονος κατέληξε την περασμένη Κυριακή.
Η ερώτηση που απομένει είναι ως πότε θα ανεχόμαστε αυτήν τη βία.
[1] https://www.news247.gr/ellada/at-omonoias-enoxoi-oi-dio-astinomikoi-gia-ton-omadiko-viasmo-tis-19xronis/
[2] https://omniatv.com/853506535/apallagi-ton-astynomikon-proteine-o-eisaggeleas-gia-tin-ypothesi-viasmoy-sto-a-t-omonoias/
[3] https://thepressproject.gr/ypothesi-viasmou-19chronis-sto-a-t-omonoias-apallagi-gia-tous-astynomikous-proteine-o-eisangeleas-pseftodilimma-an-telestike-i-ochi-viasmos-apodeiknyetai-choris-amfivolia/
[4] Για ένα πλήρες ιστορικό, δείτε: https://www.in.gr/2022/10/29/greece/astynomiki-via-amartoli-omonoia-kai-alla/
[5] https://www.lifo.gr/stiles/optiki-gonia/friktos-basanismos-kai-ohi-tyhaios-thanatos
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
