Περίοδος: ένα απόλυτα φυσικό κομμάτι της ζωής, που για χρόνια συνοδευόταν από σιωπή, παρανοήσεις και εμπόδια στην ενημέρωση και την πρόσβαση σε βασικά είδη υγιεινής. Σήμερα, μέσα από στοχευμένες δράσεις ενημέρωσης και υποστήριξης, ανοίγει μια συζήτηση που είναι απαραίτητη για την υγεία, την ισότητα και την καθημερινότητα χιλιάδων παιδιών και οικογενειών.
Η Εθνική Δράση Προαγωγής Υγείας Παιδιού και Οικογένειας αποτελεί πρωτοβουλία του Υπουργείου Υγείας σε συνεργασία με τη UNICEF Ελλάδας, χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» της Ευρωπαϊκής Ένωσης (NextGenerationEU) και υλοποιείται με επιστημονική καθοδήγηση ακαδημαϊκών φορέων -μεταξύ των οποίων το ΕΚΠΑ -καθώς και επαγγελματιών υγείας. Η Δράση οργανώνεται γύρω από τέσσερις πυλώνες-προγράμματα, καθένα από τα οποία φέρει τη δική του ταυτότητα στο πλαίσιο της ενιαίας ομπρέλας «ΡΙΣΠΕΚΤ».
Ο 3ος πυλώνας αφορά το Πρόγραμμα Υγείας & Υγιεινής Περιόδου («ΡΙΣΠΕΚΤ στο Σώμα σου»), το οποίο ανοίγει τη συζήτηση γύρω από ζητήματα που για χρόνια παρέμεναν ταμπού. Το ίδιο ισχύει για την δυσκολία οικονομικής πρόσβασης σε προϊόντα υγιεινής περιόδου (ένα διεθνές φαινόμενο που αποκαλείται ‘φτώχεια περιόδου’) και την σχολική διαρροή που οφείλεται σε αυτή την οικονομική δυσχέρεια. Τα θέματα αυτά είναι εξαιρετικά σημαντικά για να κρύβονται κάτω από το χαλί.
Μιλάμε ανοιχτά για μια ένα θέμα που αντιμετωπιζόταν με μισόλογα
Η περίοδος αποτελεί φυσιολογική βιολογική διαδικασία που αφορά κάθε μήνα περισσότερα από 1,8 δισεκατομμύρια κορίτσια και γυναίκες παγκοσμίως. Παρότι είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής, εξακολουθεί να περιβάλλεται από παρανοήσεις, ελλιπή ενημέρωση και -σε αρκετές περιπτώσεις -ανεπαρκή πρόσβαση σε βασικά προϊόντα. Αυτό επηρεάζει αρνητικά την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη, την αυτοεκτίμηση και τη σχολική εμπλοκή των εφήβων, ενώ παρατηρούνται σε αρκετές περιπτώσεις φαινόμενα στιγματισμού και αποκλεισμού.
Ο αντίκτυπος της κακής ενημέρωσης και της φτώχειας περιόδου
Τα πρόσφατα επιδημιολογικά δεδομένα της χώρας μας αποτυπώνουν ένα φαινόμενο με έντονες κοινωνικές, οικονομικές και εκπαιδευτικές διαστάσεις. Το 90,3% των κοριτσιών και 86% των αγοριών θεωρούν χρήσιμη την ενημέρωση για την υγεία και την υγιεινή της περιόδου στο σχολείο, με τα ποσοστά αυτά να αναδεικνύουν σαφές ενδιαφέρον και ανάγκη για πιο συστηματική ένταξή της στο εκπαιδευτικό πλαίσιο. Το 63,9% των κοριτσιών θεωρεί ότι η ενημέρωση πρέπει να ξεκινά ήδη από το Δημοτικό, ώστε να καλλιεργούνται από νωρίς στάσεις σεβασμού και ισότητας.
Παράλληλα, το 24,4% των κοριτσιών δηλώνει ότι αντιμετωπίζει ή έχει αντιμετωπίσει δυσκολία στην κάλυψη του κόστους προϊόντων περιόδου -η οικονομική πρόσβαση παραμένει σημαντικό εμπόδιο και προκαλεί ακόμα και σχολική διαρροή. Το 91,8% των κοριτσιών και το 78,3% των αγοριών θεωρούν ότι τα σχολεία πρέπει να παρέχουν δωρεάν προϊόντα περιόδου, με το 51,6% των κοριτσιών να δηλώνει ότι η περίοδος συζητιέται μόνο μεταξύ κοριτσιών ή γυναικών, με τη σιωπή να αναπαράγεται και να δυσχεραίνει τον ανοιχτό διάλογο. Επιπλέον, το 29,3% των κοριτσιών αναφέρει ότι οι συζητήσεις γύρω από την περίοδο συνοδεύονται συχνά από ειρωνικά σχόλια ή πειράγματα από αγόρια, με τις συμπεριφορές αυτές να διαιωνίζουν στερεότυπα και να ενισχύουν το αίσθημα της ντροπής.
Στόχοι του προγράμματος και πλέγμα δράσεων
Το πρόγραμμα οργανώνεται γύρω από τρεις άξονες: Την προαγωγή της υγείας και της ευημερίας των έφηβων κοριτσιών, την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση ολόκληρης της σχολικής κοινότητας (μαθητές και μαθήτριες, εκπαιδευτικοί, γονείς), και τη διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης σε προϊόντα περιόδου σε σχολεία σε όλη την επικράτεια. Συνολικός στόχος είναι η άρση των προκαταλήψεων και η ενδυνάμωση των κοριτσιών να διαχειρίζονται την περίοδό τους με γνώση, αξιοπρέπεια και αυτοπεποίθηση.
Το πρόγραμμα υλοποιείται μέσα από ένα συνεκτικό πλέγμα δράσεων που καλύπτουν όλα τα επίπεδα της σχολικής κοινότητας: Καταρχάς με δωρεάν διανομή προϊόντων περιόδου σε όλα τα κορίτσια που συμμετέχουν στις ενημερωτικές συναντήσεις. Συνολικά διανεμήθηκαν δωρεάν 18,2 εκατομμύρια προϊόντα περιόδου, κατά τη διάρκεια τεσσάρων μηνών σε περίπου 125.000 μαθήτριες από την Ε' Δημοτικού έως και τη Γ' Γυμνασίου σε όλη την Ελλάδα. Επίσης, το πρόγραμμα περιλαμβάνει δια ζώσης ενημερωτικές συναντήσεις για μαθητές και μαθήτριες Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού, καθώς και για μαθητές/μαθήτριες Γυμνασίου σε όλη την Ελλάδα και ενημερωτικές συναντήσεις για γονείς/φροντιστές και εκπαιδευτικούς, με στόχο την ενίσχυση του υποστηρικτικού διαλόγου γύρω από την έμμηνο ρύση.
Παράλληλα υλοποιείται σύγχρονη εξ αποστάσεως επιμόρφωση για εκπαιδευτικούς, σχολικούς νοσηλευτές, ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς σε απομακρυσμένες, ορεινές και νησιωτικές περιοχές, καθώς και σε Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης (ΣΜΕΑΕ) και λειτουργεί ψηφιακή πλατφόρμα με δωρεάν εκπαιδευτικά πακέτα για παιδιά, εφήβους, γονείς και εκπαιδευτικούς -e-books, βίντεο, διαδραστικές δραστηριότητες και οδηγοί μαθημάτων ανά ομάδα-στόχο.
