Η Εθνική Δράση Προαγωγής Υγείας Παιδιού και Οικογένειας είναι πρωτοβουλία του Υπουργείου Υγείας σε συνεργασία με τη UNICEF Ελλάδας. Χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» της Ευρωπαϊκής Ένωσης (NextGenerationEU) και υλοποιείται με επιστημονική καθοδήγηση ακαδημαϊκών φορέων -μεταξύ των οποίων το ΕΚΠΑ -καθώς και επαγγελματιών υγείας.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει θέσει την ψυχική υγεία ως απόλυτη προτεραιότητα, καθώς οι αλλαγές στον τρόπο ζωής -από την ψηφιοποίηση και τη χρήση κοινωνικών δικτύων έως τις οικονομικές και κοινωνικές πιέσεις -επηρεάζουν σημαντικά τη σωματική, ψυχική και νευρολογική ανάπτυξη των νέων. Στην Ελλάδα, τα θέματα αυτά αντιμετωπίζονταν για χρόνια με αμηχανία και έλλειψη θεσμοθετημένης παρέμβασης. Η Εθνική Δράση έρχεται να καλύψει αυτό ακριβώς το κενό.
Η Δράση οργανώνεται γύρω από τέσσερις πυλώνες-προγράμματα, καθένα από τα οποία φέρει τη δική του ταυτότητα στο πλαίσιο της ενιαίας ομπρέλας «ΡΙΣΠΕΚΤ». Ο 4ος πυλώνας, Doomscrolling («ΡΙΣΠΕΚΤ στη Ζωή σου»), αφορά στην αντιμετώπιση του doomscrolling στο οποίο παγιδεύονται οι έφηβοι, βιώνοντας καταλυτικές επιδράσεις στον ψυχισμό και την συμπεριφορά τους.
Τι είναι το doomscrolling και ποιες οι συνέπειές του
Το doomscrolling ορίζεται ως η παρορμητική, παρατεταμένη κατανάλωση αρνητικού ειδησεογραφικού περιεχομένου -συχνά μέσω ροών κοινωνικών δικτύων -που διατηρεί ή εντείνει το άγχος, τη δυσθυμία και την αίσθηση απειλής. Στην εφηβεία και τη νεαρή ενήλικη ζωή (12–25 ετών), όπου ο εγκέφαλος και οι ψυχοκοινωνικές δεξιότητες βρίσκονται σε φάση ταχείας ωρίμανσης, αυτή η συνήθεια συνδέεται με δείκτες ψυχικής επιβάρυνσης και με αλλαγές στη ρύθμιση της προσοχής, της ανταμοιβής και του στρες.
Ο όρος εμφανίστηκε στα μέσα της δεκαετίας του 2010 και καθιερώθηκε ευρέως κατά την πανδημία COVID-19, περιγράφοντας αρχικά τη συνεχή, αγχώδη κατανάλωση αρνητικών ειδήσεων σχετικών με κρίσεις και κοινωνικές απειλές. Τα τελευταία χρόνια η έννοια έχει διευρυνθεί και περιλαμβάνει κάθε μορφή ψυχαναγκαστικού ή αυτοκαταστροφικού scrolling, ανεξάρτητα από τη φύση του περιεχομένου. Η ερευνητική βιβλιογραφία υπογραμμίζει ότι το doomscrolling συνιστά μηχανισμό γνωστικής παγίδευσης (attentional trap) που ενισχύεται από τους αλγορίθμους των πλατφορμών, προκαλώντας αίσθηση απώλειας ελέγχου, κόπωση και ψυχολογική δυσφορία.
Προσεγγίσεις διάφορων επιστημόνων μιλούν για προβληματική κατανάλωση ειδήσεων, εντάσσοντας το φαινόμενο σε ένα ευρύτερο φάσμα εθιστικών ψηφιακών συμπεριφορών που χαρακτηρίζονται από επανάληψη, αγχώδη αναζήτηση πληροφορίας και δυσκολία αποσύνδεσης.
Στο πλαίσιο της Εθνικής Δράσης, το πρόγραμμα εστιάζει στην ευαισθητοποίηση νέων, γονέων και εκπαιδευτικών για τις επιπτώσεις της υπερκατανάλωσης ψηφιακού περιεχομένου, ενισχύοντας την κριτική ψηφιακή συμπεριφορά και παρέχοντας πρακτικά εργαλεία αντιμετώπισης.
