ΜΕ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΣΥΝΘΗΜΑ «Μαζί για την Ελλάδα του 2030» το 16ο Συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας μπορεί να μην εξελίχθηκε σε πολιτικό γεγονός υψηλής έντασης, ωστόσο ανέδειξε κρίσιμα μηνύματα τόσο για τη στρατηγική του Κυριάκου Μητσοτάκη όσο και για τις εσωκομματικές ισορροπίες της επόμενης περιόδου. Το πιο σημαντικό συμπέρασμα αυτού του τριημέρου που πραγματοποιήθηκε στο Metropolitan Expo είναι ότι το συγκεκριμένο συνέδριο ολοκληρώθηκε χωρίς μεγάλες εκπλήξεις, χωρίς εσωκομματικές ρήξεις αλλά και χωρίς εικόνες πολιτικής αμφισβήτησης του Κυριάκου Μητσοτάκη. Τα μηνύματα συσπείρωσης και ετοιμότητας στον δρόμο προς τις εκλογές κυριάρχησαν. Το κυβερνών κόμμα επιχείρησε να παρουσιάσει εικόνα σταθερότητας και πολιτικής κυριαρχίας σε μια περίοδο κατά την οποία η κοινωνική πίεση από την ακρίβεια, η κόπωση λόγω μακράς διακυβέρνησης και η συζήτηση για την «επόμενη μέρα» στο εσωτερικό της παράταξης αρχίζουν να αποκτούν μεγαλύτερη ένταση.
Με φόντο τη διεκδίκηση μιας τρίτης συνεχόμενης κυβερνητικής θητείας, κάτι που δεν έχει επιτευχθεί μεταπολιτευτικά, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε να επαναφέρει το αφήγημα της αξιοπιστίας και της πολιτικής συνέχειας, επιχειρώντας να διαμορφώσει από τώρα το δίλημμα των επόμενων εθνικών εκλογών. Την ίδια στιγμή, κορυφαία κυβερνητικά στελέχη αξιοποίησαν το βήμα του συνεδρίου όχι μόνο για να δείξουν κομματική συσπείρωση αλλά και για να καταγράψουν διακριτές πολιτικές παρουσίες.
Ειδικότερα, από την πλευρά του ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε να δώσει τόνο πολιτικής αντεπίθεσης και συστράτευσης, εξαπολύοντας αιχμές κατά όσων, όπως είπε, εμφανίζονται ως «πατριώτες του καναπέ», ενώ παράλληλα επιτέθηκε συνολικά στην αντιπολίτευση, επαναφέροντας στο επίκεντρο το αφήγημα της σταθερότητας και της «Ελλάδας του 2030». Κλείνοντας τις εργασίες του συνεδρίου, ο πρωθυπουργός επιχείρησε να συνδέσει τη μέχρι σήμερα κυβερνητική πορεία της ΝΔ με τη διεκδίκηση μιας τρίτης συνεχόμενης θητείας. «Από τα 16 συνέδρια της ΝΔ τα 7 έχουν οργανωθεί υπό την προεδρία μου. Είμαι εδώ ως ένας από τους 3.200 συνέδρους και παρατηρητές που έδωσαν πνοή στα σχέδιά μας για το μέλλον. Πριν από δύο ημέρες μίλησα για όσα έγιναν και γίνονται στον τόπο με εμάς στο τιμόνι. Αναφέρθηκα στα σύννεφα που σκοτεινιάζουν τον διεθνή ορίζοντα κάνοντας τη σταθερότητα προτεραιότητα. Περιέγραψα τις κεντρικές κατευθύνσεις για μια 3η κυβερνητική θητεία. Μόνο μέσα από αυτήν περνάει ο σίγουρος δρόμος για την Ελλάδα του 2030», σημείωσε χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός.
Iδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν και οι παρεμβάσεις κορυφαίων κυβερνητικών στελεχών, οι οποίες αποτύπωσαν τόσο την ανάγκη διατήρησης της κομματικής συνοχής όσο και τις υπόγειες ανησυχίες που καταγράφονται στο εσωτερικό της παράταξης εν όψει της επόμενης εκλογικής μάχης.
Παράλληλα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν και οι παρεμβάσεις κορυφαίων κυβερνητικών στελεχών, οι οποίες αποτύπωσαν τόσο την ανάγκη διατήρησης της κομματικής συνοχής όσο και τις υπόγειες ανησυχίες που καταγράφονται στο εσωτερικό της παράταξης εν όψει της επόμενης εκλογικής μάχης. Οι δύο αντιπρόεδροι της ΝΔ, Κωστής Χατζηδάκης και Άδωνις Γεωργιάδης, επέμειναν στην ανάγκη κομματικής συσπείρωσης και πολιτικής ενότητας, την ώρα που ο υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας επέλεξε να εκπέμψει προειδοποιητικά μηνύματα για τη δημοσκοπική εικόνα του κόμματος και την ανάγκη επανασύνδεσης με την παραδοσιακή πολιτική ταυτότητα της Νέας Δημοκρατίας.
Μιλώντας σε μια κατάμεστη αίθουσα, επιχείρησε να επαναφέρει στο προσκήνιο την ιδεολογική ταυτότητα της παράταξης. Από τα πρώτα λεπτά της τοποθέτησής του φρόντισε να ξεκαθαρίσει τη δική του οπτική για τον χαρακτήρα της Νέας Δημοκρατίας. Ο κ. Δένδιας αναφέρθηκε στο DNA του κόμματος επισημαίνοντας: «Το γενετικό υλικό της ΝΔ δεν σχετίζεται με καθεστωτική αντίληψη, πιστεύει βαθιά στον κοινοβουλευτισμό. Δεν πιστεύει στις περίκλειστες καγκελαρίες των τεχνοκρατών. Η εξουσία ασκείται στο όνομα του λαού, όχι στο όνομα της τεχνοκρατικής αλήθειας. Η ΝΔ πιστεύει στον λαό, η ΝΔ δεν πάσχει από ηθική δυσχρωματοψία». Και πρόσθεσε: «Η Νέα Δημοκρατία δεν δημιουργήθηκε ως επαγγελματικός μηχανισμός εξουσίας. Δεν συγκροτείται από συνασπισμούς συμφερόντων, δεν έχει στο καταστατικό DNA της τη νομή της εξουσίας. Δεν αντιλαμβάνεται το κράτος ως λάφυρο, ως προίκα για πλουτισμό ημετέρων», υπογράμμισε σε μια αποστροφή που αρκετοί ερμήνευσαν ως σαφές πολιτικό μήνυμα με εσωκομματικούς αποδέκτες.
Στην αντίπερα όχθη βρέθηκε ο υπουργός Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης, ο οποίος έδωσε τη δική του απάντηση στις εσωτερικές τριβές, καλώντας τα στελέχη να αφήσουν στην άκρη προσωπικούς και κομματικούς ανταγωνισμούς και να επικεντρωθούν στα προβλήματα της κοινωνίας και της καθημερινότητας των πολιτών. Η παρέμβασή του ερμηνεύτηκε από αρκετούς συνέδρους ως μήνυμα πολιτικής ωριμότητας και ταυτόχρονα ως σαφής τοποθέτηση απέναντι στις συζητήσεις περί διαδοχής και εσωκομματικών ισορροπιών.
Στο κλείσιμο των εργασιών, ιδιαίτερο πολιτικό βάρος είχε και η παρέμβαση του προέδρου της Οργανωτικής Επιτροπής του συνεδρίου, Θόδωρου Ρουσόπουλου, ο οποίος έστειλε σαφές μήνυμα για άμεσο τερματισμό των εσωστρεφών συζητήσεων και πλήρη ανασύνταξη των δυνάμεων της παράταξης εν όψει της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης. Η τοποθέτησή του αποτύπωσε την προσπάθεια της ηγεσίας να κλείσει κάθε κύκλο εσωκομματικής συζήτησης γύρω από διαδοχολογία, προσωπικές στρατηγικές ή δημοσκοπικούς προβληματισμούς και να μεταφέρει εκ νέου το βάρος στην κυβερνητική ατζέντα και στο κυβερνητικό αφήγημα της «Ελλάδας του 2030». Αφού αναγνώρισε ότι οι σύνεδροι ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμά του να πλημμυρίσουν το συνέδριο με ιδέες, προτάσεις και κριτική, έθεσε με απόλυτο τρόπο το πολιτικό διακύβευμα της επόμενης περιόδου: «Ζητώ τώρα να τελειώσει η ενδοσκόπηση. Και να σκεφτούμε τον έναν και μοναδικό στόχο που έχουμε μπροστά μας, την καλύτερη Ελλάδα του 2030 και το νέο εφαλτήριο που είναι οι επόμενες εκλογές».
Στο παρασκήνιο του συνεδρίου, πάντως, δεν πέρασαν απαρατήρητες ούτε οι απουσίες ούτε οι συζητήσεις που αναπτύχθηκαν στους διαδρόμους και στα κομματικά «πηγαδάκια». Η απουσία του πρώην πρωθυπουργού, Κώστα Καραμανλή, σχολιάστηκε έντονα από στελέχη και συνέδρους, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι εσωτερικές ισορροπίες της παράταξης παρακολουθούνται με αυξημένο ενδιαφέρον. Την ίδια ώρα, επανήλθαν τα σενάρια και οι συζητήσεις γύρω από το ενδεχόμενο δημιουργίας νέου πολιτικού φορέα από τον Αντώνη Σαμαρά, με αρκετούς να εκτιμούν ότι κάποιες δημόσιες παρεμβάσεις και διαφοροποιήσεις πολλών στελεχών που διάκεινται φιλικά απέναντι στον πρώην πρωθυπουργό τροφοδοτούν τη σχετική φημολογία. Στο ίδιο μήκος κύματος ηχηρές χαρακτηρίστηκαν και οι αναφορές στελεχών της ΝΔ στην ανάγκη επιστροφής των πρώην πρωθυπουργών στο επίκεντρο της κομματικής ζωής με φόντο τις εκλογές του 2027 και την ανάγκη διατήρησης της ενότητας της παράταξης.
Για παράδειγμα, ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος σημείωσε χαρακτηριστικά ότι «κανείς δεν έχει το δικαίωμα να λείπει», αναφερόμενος σε προσωπικότητες που έχουν ιστορική σχέση με τη Νέα Δημοκρατία, ενώ ο Δημήτρης Γιάννου, μέλος της Πολιτικής Επιτροπής και συνεργάτης του Αντώνη Σαμαρά, εξέφρασε ανοιχτά τη δυσαρέσκειά του για την απουσία τόσο του Κώστα Καραμανλή όσο και του Αντώνη Σαμαρά, χαρακτηρίζοντας μάλιστα τη διαγραφή του τελευταίου «μεγάλο λάθος». Φυσικά, ο πρωθυπουργός δεν το άφησε ασχολίαστο και έσπευσε στην καταληκτική ομιλία του να τονίσει: «Την ιστορία τη γράφουν πάντα οι παρόντες και οι συμμετέχοντες στους αγώνες. Και αποδεικνύεται πάντα ότι όταν η Νέα Δημοκρατία ενώνεται, μπορεί να νικά».
Με αφορμή το 16ο Συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας και τα πολιτικά μηνύματα που εξέπεμψε τόσο σε επίπεδο κυβερνητικής στρατηγικής όσο και εσωκομματικών ισορροπιών, ζήτησα από δύο δημοσιογράφους με μακρά παρουσία στο πολιτικό ρεπορτάζ να καταθέσουν τη δική τους ανάγνωση για όλα όσα καταγράφηκαν εντός και εκτός συνεδριακού χώρου.
παρουσιαστής ειδήσεων του Star Channel και πολιτικός συντάκτης στο «Πρώτο Θέμα»
Ως «συνέδριο ελεγχόμενο, αλλά με υποσχετικές» το περιέγραψε ο παρουσιαστής ειδήσεων του Star Channel και πολιτικός συντάκτης στο «Πρώτο Θέμα», Γιώργος Ευγενίδης, ο οποίος εστιάζει κυρίως στη στρατηγική που ακολουθεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης εν όψει της διεκδίκησης μιας τρίτης κυβερνητικής θητείας, αλλά και στις εσωκομματικές ισορροπίες και τις διακριτές πολιτικές κινήσεις που αρχίζουν να διαμορφώνονται στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας.
Και συνεχίζει: «Ένα κομματικό συνέδριο είναι εξ ορισμού δύσκολο να κερδίσει το ενδιαφέρον των πολιτών ένα Σαββατοκύριακο, ιδίως όταν είμαστε στο φινάλε της άνοιξης. Έτσι και το συνέδριο της ΝΔ, αν και ο Μητσοτάκης έστειλε τα μηνύματα που ήθελε να στείλει προς τους πολίτες. Το δίλημμα δεν είναι “Μητσοτάκης ή χάος” αλλά “Μητσοτάκης ή οποιοσδήποτε άλλος” είπε αρκετές φορές. Πράγματι, δίκιο έχει, απλώς όλο και περισσότεροι πολίτες μετακινούνται από την επιθυμία της “σταθερότητας” όσο τα οικονομικά τους πιέζονται από την αύξηση του κόστους ζωής. Ο Μητσοτάκης βεβαίως είναι ένας μεθοδικός πολιτικός. Εντάξει, μπορεί το συνέδριο να μην έγινε υποχρεωτικά πρώτη είδηση και οι εσωκομματικές ισορροπίες με φόντο τη νέα Πολιτική Επιτροπή να ήταν ελεγχόμενες, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν ξέρει τη δουλειά. Το επιχείρημά του είναι καθαρό: η ΝΔ πρέπει να έχει τρίτη τετραετία για να ολοκληρώσει τη δουλειά της και να κλείσει εκκρεμότητες. Για να την πετύχει, θα κραδαίνει το πρόγραμμα του 2023, θα λέει “τα είπαμε, τα κάναμε” μέχρι να κουραστούν οι πολίτες και θα πορεύεται με την αξιοπιστία της εκπλήρωσης μιας υπόσχεσης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλα είναι εύκολα, αντιθέτως αρκετοί (και ο Μητσοτάκης) ομολόγησαν ότι αυτή η εκλογική αναμέτρηση είναι η πιο δύσκολη. Η εκλογική νίκη του 2019 βασίστηκε στην ελπίδα. Αυτή του 2023 στην ανάγκη συνέχειας. Αυτή του 2027 σε ποιο συναίσθημα θα βασιστεί; Το συνέδριο ήταν εμφανώς άτονο, το κομματικό κοινό κάπως αποστασιοποιημένο και προβληματισμένο. Στα πηγαδάκια συζητούσαν την προοπτική ενός κόμματος Σαμαρά, αλλά και το αν εν τέλει η ΝΔ θα έχει το ευκταίο “3” μπροστά από το ποσοστό της σε ένα περιβάλλον πολιτικού κατακερματισμού».
Πώς σχολιάζει τις ηχηρές παρεμβάσεις των κορυφαίων στελεχών στο συνέδριο; Ο Γιώργος Ευγενίδης εκτιμά πως, παρά το γεγονός ότι η εσωκομματική κυριαρχία του Κυριάκου Μητσοτάκη παραμένει αδιαμφισβήτητη, για πρώτη φορά μετά από καιρό καταγράφηκαν διακριτές «πλατφόρμες» και πολιτικά στίγματα για την επόμενη ημέρα της παράταξης. Συγκεκριμένα αναφέρει: «Σε αυτό το σκηνικό, όπου η εσωκομματική κυριαρχία του Μητσοτάκη δεν αμφισβητείται, εμφανίστηκαν για πρώτη φορά μετά από καιρό “πλατφόρμες” από κορυφαία στελέχη για την επόμενη μέρα. Πιο πολύ θόρυβο έκανε ο Νίκος Δένδιας, με μια νεοδημοκρατικά “ορθόδοξη” ομιλία. Ο υπουργός Άμυνας το είπε ότι πιστεύει στις πολιτικές λύσεις, όχι σε μια “καγκελαρία τεχνοκρατών”. Είχε και αρκετούς ΟΝΝΕΔίτες που έκαναν την παρουσία τους αισθητή. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, με την αίγλη του προέδρου του Eurogroup, μίλησε με άνεση σε ένα κομματικό ακροατήριο, λέγοντας ότι τα μεγάλα κόμματα κερδίζουν όταν δεν κοιτούν τον καθρέφτη τους αλλά το μέλλον. Και ο Κωστής Χατζηδάκης, που τόνισε ότι είναι στη ΝΔ από τα 18 και ότι το κόμμα είναι μεγαλύτερο από τον εαυτό ενός εκάστου, έκανε ένα βήμα για να βγει από τη “σκιά” του πρωθυπουργού. Το συνέδριο ήταν εμφανώς ελεγχόμενο. Αλλά σε αυτό καταγράφηκαν υποσχετικές. Μέχρι τότε, πάντως, το γαλάζιο imperium Μητσοτάκη συνεχίζεται αδιατάρακτα».
δημοσιογράφος
Από την πλευρά του ο δημοσιογράφος Άγγελος Αλ. Αθανασόπουλος επιχειρεί να εντάξει το συνέδριο στο ευρύτερο πλαίσιο της σύγχρονης πολιτικής και της κρίσης των κομματικών διαδικασιών. «Τα κομματικά συνέδρια στις μέρες μας σπανίως παράγουν έντονες συγκινήσεις. Αποτελούν συνήθως άριστα χορογραφημένες διαδικασίες με σκοπό να μειωθεί το περιθώριο του απρόβλεπτου ή του λάθους. Αυτό δεν συνιστά αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο – ίσως επειδή η απόσταση των κομμάτων από τους πολίτες έχει διευρυνθεί σε βαθμό που έχουμε εισέλθει στην “πολιτική του Instagram” που δεν έχει ίχνος, απλώς εξανεμίζεται με την επόμενη φωτογραφία, το επόμενο scroll down ή like. Ιδεολογικές συζητήσεις και συγκρούσεις δεν παράγονται πια σε κομματικά συνέδρια. Το 16ο Συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας δεν ξέφυγε από αυτή την πεπατημένη. Δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά για ένα προεκλογικό συνέδριο. Όλοι, δελφίνοι ή μη, έπρεπε να επιδείξουν κομματικό πατριωτισμό. Ορισμένοι το επεδίωξαν φορώντας γραβάτες με τον ελληνικό σταυρό ή μιλώντας, αλά Μάρκο Ρούμπιο, για επιλογή μεταξύ χριστιανικής ή ισλαμικής Ευρώπης, όπως ο Άδωνις Γεωργιάδης. Άλλοι επέμειναν στην ανάγκη διατήρησης του μεταρρυθμιστικού πνεύματος, ερίζοντας για το σχετικό… δαχτυλίδι από τον σημερινό πρωθυπουργό, όπως ο Κωστής Χατζηδάκης ή ο Κυριάκος Πιερρακάκης. Ο μόνος που φάνηκε να θέτει προσεκτικά “τον δάκτυλον εις τον τύπον των ήλων” ήταν ο Νίκος Δένδιας, αναφερόμενος στις “περίκλειστες καγκελαρίες των τεχνοκρατών”. Δεν θα μπορούσε να είναι αλλιώς για ακόμη έναν λόγο: η Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να είναι στην κυβέρνηση, να προηγείται σημαντικά των αντιπολιτευόμενων κομμάτων και ο ηγέτης της να μην αμφισβητείται, προς το παρόν, ευθέως από κανέναν. Η αντιπολίτευση είναι κατακερματισμένη και επικοινωνιακά χτυπημένη, ενώ αδυνατεί να παράγει ιδέες για κρίσιμα ζητήματα. Το αντιπολιτευτικό κομματικό τοπίο είναι σήμερα terra incognita. Θα ξεκαθαρίσει μετά τον Μάιο, όταν θα φανεί αν όντως υπάρχει κάτι φρέσκο ή ανακυκλωμένο, κεντροαριστερό ή… φιλορωσικό».
Και καταλήγει λέγοντας: «Το ορόσημο του 2030, των 200 ετών από την ανεξαρτησία του σύγχρονου ελληνικού κράτους, ηχεί εύληπτα στο νεοδημοκρατικό ακροατήριο, ίσως και πέραν αυτού. Ενσωματώνει κι ένα στοιχείο ολίγον “επαναστατικό”, ενώ συνδυάζεται με τον κατάλογο των επιτευγμάτων που παρουσίασε στην εναρκτήρια ομιλία του ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Η διεκδίκηση μιας τρίτης συνεχούς πρωθυπουργικής θητείας –επίτευγμα που ουδείς άλλος έχει μεταπολιτευτικά επιτύχει– συνιστά πρόκληση. Σιγουριά, ομαλότητα, πρόοδος. Δύναμη, σταθερότητα, προοπτική: το μήνυμα του πρωθυπουργού για τις επόμενες εκλογές είναι σαφές. Πώς θα απαντήσουν άραγε οι αντίπαλοί του; Ίσως οι λέξεις “κοινωνική δικαιοσύνη” να ήταν για αυτούς μια καλή αρχή».
