Στο σημερινό ηχητικό ντοκιμαντέρ ο Άρης Δημοκίδης συνομιλεί με τον Σάββα Κωφίδη, συστήνοντάς μας βαθύτερα τον παλαίμαχο του ελληνικού ποδοσφαίρου, μια μορφή που συνδέει διαφορετικές εποχές του αθλήματος με μια ασυνήθιστη στον συγκεκριμένο χώρο συνέπεια όσον αφορά τον χαρακτήρα, το αγωνιστικό ήθος και την προσωπική φιλοσοφία.
Γεννήθηκε το 1961 στο Αλμάτι του Καζακστάν που τότε ανήκε στη Σοβιετική Ένωση. Η οικογένειά του ήταν Πόντιοι Έλληνες. Ήρθε στην Ελλάδα ως παιδί, σε μια περίοδο που υπήρξε κύμα επαναπατρισμού Ελλήνων από τη Σοβιετική Ένωση, και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη. Το ποδόσφαιρο λειτούργησε ως τρόπος ένταξης στην καινούργια χώρα και καθώς η Θεσσαλονίκη ήταν μια πόλη με έντονη ποδοσφαιρική κουλτούρα, διαμόρφωσε μια ταυτότητα παίκτη με έναν δικό του, εντελώς διακριτό τρόπο, τόσο μέσα στα γήπεδα όσο και έξω από αυτά. Έχει δηλώσει ότι «το ποδόσφαιρο σε βοηθά να βρεις τη θέση σου», υπονοώντας ότι μέσω αυτού εντάχθηκε στην κοινωνία, απέκτησε ταυτότητα, ένιωσε αποδεκτός.
Η πρώτη ομάδα στην οποία εντάχθηκε ήταν ο Ηρακλής, ακολουθώντας την κλασική διαδρομή της εποχής. Έπαιζε στη γειτονιά, σε αλάνες και σε μικρές τοπικές ομάδες της δυτικής Θεσσαλονίκης, όπου ξεχώριζε. Τότε οι μεγάλες ομάδες είχαν άτυπα δίκτυα ανίχνευσης ταλέντων –προπονητές και παράγοντες παρακολουθούσαν τοπικά παιχνίδια– και έτσι τον εντόπισαν άνθρωποι του Ηρακλή. Μπήκε στις ακαδημίες/νεανικά τμήματα του συλλόγου και εξελίχθηκε γρήγορα. Ξεχώρισε για τις ικανότητες και την ωριμότητά του μέσα στο γήπεδο.
Μετά πήρε μεταγραφή στον Ολυμπιακό, επιβεβαιώνοντας το ταλέντο το. Διακρίθηκε σε ένα πιο απαιτητικό περιβάλλον, όπου η πίεση είναι καθημερινότητα, ως προσωπικότητα όμως δεν άλλαξε. Παρέμεινε σταθερός, αξιόπιστος, ουσιαστικός, με ήθος και διακριτικότητα. Στη συνέχεια, αγωνίστηκε στον Άρη Θεσσαλονίκης και μετά επέστρεψε στον Ηρακλή, όπου ολοκλήρωσε την εικόνα ενός ποδοσφαιριστή που δεν φοβάται τις προκλήσεις – επέλεγε διαδρομές στις οποίες η προσαρμογή απαιτούσε ψυχική αντοχή.
Με την Εθνική Ελλάδας έζησε στο Μουντιάλ του 1994 τη μετάβαση του ελληνικού ποδοσφαίρου από την αφάνεια στη διεθνή παρουσία. Όμως δεν επιδίωξε δημόσια έκθεση, δεν εντάχθηκε σε ισχυρά «ποδοσφαιρικά μπλοκ» και δεν λειτούργησε με όρους εντυπωσιασμού, δεν εκμεταλλεύτηκε ποτέ επικοινωνιακά την καταγωγή του. Με τη λήξη της επαγγελματικής του καριέρας στο ποδόσφαιρο εργάστηκε ως προπονητής. Πλέον είναι προπονητής ακαδημιών στον Πανσερραϊκό από τον Ιούλιο του 2023.
Ο Σάββας Κωφίδης ανήκει στις μορφές του ελληνικού ποδοσφαίρου που είναι γνωστές περισσότερο για την προσωπικότητα παρά για τις επιδόσεις του. Η διαδρομή του είναι σταθερή, ουσιαστική και βαθιά φιλοσοφημένη. Ενώ το ποδόσφαιρο είναι ένα άθλημα που ταυτίζεται με την ένταση και την υπερβολή, εκείνος λειτούργησε χαμηλόφωνα, ως αντίβαρο, ως ένας ποδοσφαιρικός «σκεπτόμενος άνθρωπος. «Η επιτυχία χωρίς εσωτερική γαλήνη δεν έχει αξία», «πρώτα πρέπει να γίνεις άνθρωπος και μετά ποδοσφαιριστής», είναι κάποιες από τις γνωστές απόψεις του για το ποδόσφαιρο. Πιστεύει ότι η ομάδα είναι πάνω από το άτομο, αλλά έχει πει επίσης ότι κάποια στιγμή το ποδόσφαιρο περνάει σε δεύτερη μοίρα. Αυτό συνέβη όταν ο γιος του, Κώστας Κωφίδης, επίσης ποδοσφαιριστής, αντιμετώπισε σοβαρό πρόβλημα υγείας. Ένα ακόμα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του Σάββα Κωφίδη είναι ότι βάζει πάνω από τον επαγγελματισμό τα ουσιαστικά θέματα.
Γι’ αυτό η φήμη του δεν μετριέται με αριθμούς. Δεν είναι οι συμμετοχές ή οι ομάδες. Είναι η συνέπεια της στάσης του να βλέπει το ποδόσφαιρο ως κομμάτι της ζωής όχι ως αυτοσκοπό.
Στην προπονητική του διαδρομή προσπάθησε να μεταφέρει μια φιλοσοφία που ξεπερνά το γήπεδο, να δημιουργήσει ποδοσφαιριστές που σκέφτονται, δεν εκτελούν μόνο. Αυτή η στάση τον διαφοροποιεί απόλυτα από τη σύγχρονη νοοτροπία «νίκη πάση θυσία».
Ο Σάββας Κωφίδης δεν είναι μια «θορυβώδης» προσωπικότητα αλλά κάτι σπάνιο: ένας άνθρωπος που πέρασε από το ποδόσφαιρο χωρίς να χαθεί μέσα σε αυτό. Και ίσως, τελικά, αυτό να είναι η μεγαλύτερη επιτυχία αυτού του «αναρχικού του ελληνικού ποδοσφαίρου», ότι είναι μια μορφή που όλοι σέβονται.
Συνεργάτις περιεχομένου: Ελένη Καλέση
Μιλούν ο Σάββας Κωφίδης και ο Βασίλης Κωστάκης, καθηγητής στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο του Ταλίν και επισκέπτης ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ.
Μουσική επένδυση: Nalyssa Green / Pan Pan / New*Deal / Teo x3 / Petros Satrazanis / Epidemic Sound / Βασίλης Κωστάκης / Armagos
*Τα αποσπάσματα απ’ την ΕΡΤ προέρχονται απ’ το Αρχείο της ΕΡΤ, το οποίο ευχαριστούμε θερμά για την άδεια χρήσης
