Ο Άρης Δημοκίδης στο σημερινό ηχητικό ντοκιμαντέρ παρουσιάζει την ιστορία του Μιχαήλ, που τον Απρίλιο του 2022 απηύθυνε χαιρετισμό στην ελληνική Βουλή, στο πλαίσιο της ομιλίας του Προέδρου της Ουκρανίας Ζελένσκι. Όμως αυτά που είπε στην αρχή, για την ελληνική καταγωγή, για τον ήρωα παππού του που πολέμησε εναντίον των ναζί, για τη δική του μάχη εναντίον των Ρώσων ναζί θα ξεχνιόντουσαν σε ένα δευτερόλεπτο, εξαιτίας αυτού που θα έλεγε μετά. Και όταν το λέει, επικρατεί πανδαιμόνιο. Βουλευτές αποχωρούν έξαλλοι απ' τη Βουλή, πολιτικοί όλων των κομμάτων καταδικάζουν έντονα, χρήστες των σόσιαλ μίντια τον κατακεραυνώννουν και ως ναζί αλλά και για την εξωτερική του εμφάνισή, η ομιλία Ζελένσκι επισκιάζεται, η ιστορική μέρα εξελίσσεται σε φιάσκο, η μεγάλη υποστήριξη της ελληνικής κοινωνίας προς την Ουκρανία αρχίζει να μειώνεται. Και λίγο μετά, μαθαίνουμε από τον Ουκρανό πρέσβη ότι ο πολυσυζητημένος μαχητής είναι νεκρός. Αυτά ξέραμε μέχρι πρόσφατα. Όμως, είναι όντως νεκρός; Και ποιος ήταν στ' αλήθεια τελικά; Είναι ένα θρίλερ προπαγάνδας, με μυστηρίου ανατροπών και φρέσκιες εξελίξεις...
Στις 24 Φεβρουαρίου 2022 η Ρωσία εισβάλλει στην Ουκρανία με ευρείας κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση, ξεκινώντας τη μεγαλύτερη ένοπλη σύγκρουση στην Ευρώπη μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. Οι Ουκρανοί αντέδρασαν και ενισχύθηκαν άμεσα με διεθνή στρατιωτική και οικονομική υποστήριξη. Η Ρωσία δήλωνε ότι είναι υπόθεση λίγων ημερών μα ο πόλεμος συνεχίζεται μέχρι σήμερα και είναι αβέβαιη η προοπτική τερματισμού του.
Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, προσπαθώντας να ενισχύσει τη διεθνή στήριξη προς τη χώρα του, μεταξύ άλλων κινήσεων έκανε και μια «καμπάνια» ομιλιών σε πολλά εθνικά κοινοβούλια μέσα στο 2022, κυρίως μέσω τηλεδιασκέψεων. Μίλησε στο Κογκρέσο των ΗΠΑ, στο Βρετανικό Κοινοβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στα κοινοβούλια της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Ιαπωνίας κ.α. Στις 7 Απριλίου 2022 μίλησε και στο ελληνικό.
Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των παρεμβάσεών του ήταν ότι προσαρμοζόταν στο ακροατήριο κάθε χώρας – έκανε ιστορικές αναφορές σε σύμβολα και γεγονότα που είχαν σημασία για το εκάστοτε έθνος, ώστε το μήνυμά του να είναι πιο άμεσο και συγκινησιακά φορτισμένο. Έτσι, στην ομιλία του στην Ελλάδα αναφέρθηκε εκτενώς στη Μαριούπολη, η πολιορκία της οποίας ήταν πρόσφατη όταν επισκέφτηκε τη χώρα (ξεκίνησε τον Φεβρουάριο 2022).
Η Μαριούπολη ιδρύθηκε στα τέλη του 18ου αιώνα από Έλληνες της Κριμαίας. Από τότε αναπτύχθηκε εκεί μια ισχυρή ελληνική κοινότητα που διατήρησε τη γλώσσα, τα ήθη και τις παραδόσεις της για γενιές. Μέχρι και πρόσφατα, στην ευρύτερη περιοχή της Μαριούπολης ζούσαν δεκάδες χιλιάδες Έλληνες της διασποράς (γνωστοί ως «Έλληνες της Αζοφικής»), γεγονός που καθιστούσε την πόλη ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του ελληνισμού – είχε και ελληνικό προξενείο.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ξεκίνησε την ομιλία του λέγοντας: «Για πάνω από έναν μήνα, ξυπνάω κάθε πρωί και σκέφτομαι τη Μαριούπολη με όλες αυτές τις φριχτές πληροφορίες που λαμβάνω για όσα συμβαίνουν σε αυτήν τη μαρτυρική πόλη, την οποία καταστρέφουν τα ρωσικά στρατεύματα. Αυτό έχει να συμβεί στην ευρωπαϊκή ιστορία πάνω από μισό αιώνα, από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ουδέποτε κατάφεραν να χτυπήσουν τις πόλεις ισοπεδώνοντάς τες, αναγκάζοντας ταυτοχρόνως τον άμαχο πληθυσμό να φύγει από την πείνα και τις κακουχίες. Υπάρχουν άλλοι 100.000 άνθρωποι οι οποίοι παραμένουν στα όρια της Μαριούπολης. Δεν έχει μείνει όμως κανένα κτίριο το οποίο να μην έχει βληθεί. Οι Ρώσοι στρατιωτικοί καταστρέφουν τα πάντα, έχουν βομβαρδίσει νοσοκομεία, μαιευτήρια, πολιτιστικά κέντρα, ακόμη και το δημοτικό θέατρο της πόλης. Η Μαριούπολη έχει καταστραφεί. Αυτή η ειρηνική πόλη έζησε τη βία των ρωσικών στρατευμάτων. Η Μαριούπολη υπήρξε λίκνο μιας πολύ μεγάλης ελληνικής κοινότητας, ανθρώπων οι οποίοι συμβίωναν ειρηνικά με τους άλλους κατοίκους, χτίζοντας την πόλη και το μέλλον τους».
Στο μέσον της ομιλίας του έδωσε τον λόγο σε δύο Ουκρανούς μαχητές με ελληνική καταγωγή, που περιέγραψαν την τραγική κατάσταση που επικρατεί στη Μαριούπολη, και ζήτησαν τη συμπαράσταση της Ελλάδας.
Ο πρώτος συστήθηκε ως Μιχαήλ, Έλληνας την καταγωγή, που ανέφερε ότι συμμετέχει στην άμυνα της πόλης με το Τάγμα του Αζόφ. Ο Μιχαήλ μιλούσε από τη Μαριούπολη, συγκεκριμένα από τα υπόγεια του εργοστασίου Αζοφστάλ, όπου είχαν οχυρωθεί οι τελευταίοι Ουκρανοί μαχητές, ανάμεσά τους και μέλη του Τάγματος Αζόφ, μια και η πόλη βρισκόταν υπό σφοδρή πολιορκία από τους Ρώσους που κατέληξε σε σφαγή.
Ο άλλος μαχητής συστήθηκε ως Αναστάσιος και δήλωσε ότι έχει επίσης ελληνική καταγωγή. Είπε ότι «εκατοντάδες άνθρωποι πεθαίνουν τώρα στη Μαριούπολη, δεν υπάρχει κανείς να τους βοηθήσει. Τι μπορείτε να κάνετε; Μπορείτε να μιλήσετε, να στείλετε ανθρωπιστική βοήθεια στη Μαριούπολη».
Όμως ο πρώτος μαχητής ήταν σαν μην υπήρξε ποτέ. Κι αυτό γιατί από τη στιγμή που ο Μιχαήλ ανέφερε το Τάγμα του Αζόφ υπήρξαν έντονες αντιδράσεις στη Βουλή από κόμματα της αντιπολίτευσης, οι οποίες συνεχίστηκαν επί μακρόν και με σφοδρότητα στα ΜΜΕ και στα social media. Ο λόγος που επικαλούνταν ήταν ότι το Τάγμα του Αζόφ είχε κατηγορηθεί στο παρελθόν για ακροδεξιές διασυνδέσεις και θεωρήθηκε βέβηλο τo ότι δόθηκε βήμα σε μέλος αυτής της μονάδας στο Ελληνικό Κοινοβούλιο. Η κυβέρνηση δήλωσε ότι δεν γνώριζε γι’ αυτές τις παρεμβάσεις και χαρακτήρισε την ένταξή τους στην ομιλία του Ζελένσκι «λάθος και ατυχές γεγονός». Όμως το περιστατικό ήταν η αφορμή για να δικαιολογηθούν απροκάλυπτα οι αντιρρήσεις για τη στήριξη της Ελλάδας στην Ουκρανία από πλευρές που διαφωνούσαν, αλλά δεν μπορούσαν να εκφραστούν καθαρά έως τότε εφόσον επρόκειτο για πόλεμο.
Ο Άρης Δημοκίδης παρουσιάζει τους μύθους και τις πραγματικότητες, τις υπερβολές, την καπηλεία, τα σενάρια και τους επικοινωνιακούς χειρισμούς που προκάλεσαν λίγα λεπτά εμφάνισης και δυο λέξεις ενός άγνωστου ανθρώπου που βρισκόταν σε πολιορκία και μαχόταν για τη ζωή του. Λίγο καιρό μετά έγινε γνωστό ότι ο Μιχαήλ σκοτώθηκε. Είναι όμως αλήθεια;
Μιλάει ο Κώστας Ονισένκο, δημοσιογράφος, ανταποκριτής ελληνικών ΜΜΕ στο Κίεβο
Συνεργάτις περιεχομένου: Ελένη Καλέση
Μουσική επένδυση: Nalyssa Green / Pan Pan / New*Deal / Teo x3 / Petros Satrazanis / Epidemic Sound / Βασίλης Κωστάκης/Armagos
*Τα αποσπάσματα απ’ την ΕΡΤ προέρχονται απ’ το Αρχείο της ΕΡΤ, το οποίο ευχαριστούμε θερμά για την άδεια χρήσης
