Το 2014 ο Άρης Δημοκίδης γράφει στα «Μικροπράγματα» λίγα λόγια για τον αγωνιστή Μπάμπη Γκολέμα με αφορμή τον θάνατό του και αναφέρει τον γιο του Μίλτο Γκολέμα. Στο σημερινό ηχητικό ντοκιμαντέρ «Η σκληρή αλήθεια για τον ζωγράφο Μίλτο Γκολέμα που γεννήθηκε στη φυλακή» τον συστήνει πλήρως. Συνομιλεί μαζί του καθώς και με άλλους σημαντικούς καλεσμένους για την πορεία του από τα πρώτα του βήματα στο σκοτάδι μιας φυλακής χωρίς ουρανό ως τον φωτεινό δρόμο μιας ζωγραφικής με ανοιχτούς ορίζοντες.

 

Ακούμε, επίσης, για τη συγκλονιστική ιστορία των γονιών του που έγινε ευρέως γνωστή από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Τα πέτρινα χρόνια». Πρόκειται για μεταφορά των πραγματικών γεγονότων στον κινηματογράφο, έναν σταθμό του ελληνικού κινηματογράφου, και έχει χαρακτήρα ιδιότυπου ντοκουμέντου, παρότι είναι γυρισμένη ως κανονική ταινία μυθοπλασίας. Το 1985 που προβλήθηκε απέσπασε πλήθος διακρίσεων. Στο 26ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης κέρδισε το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας, το Βραβείο Α’ Γυναικείου Ρόλου (Θέμις Μπαζάκα) και το Βραβείο Σκηνοθεσίας (Παντελής Βούλγαρης). Επίσης, στα κρατικά βραβεία ποιότητας του ΥΠ.ΠΟ. η ταινία κέρδισε το Βραβείο Α’ Γυναικείου Ρόλου, Βραβείο Μουσικής (Σταμάτης Σπανουδάκης) και τη Διάκριση Ποιότητας Ταινίας. Βραβεύτηκε και σε φεστιβάλ του εξωτερικού: στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βενετίας η Θέμις Μπαζάκα έλαβε ειδική μνεία για την ερμηνεία της, ενώ στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βαλένθια βραβεύτηκαν η ηθοποιός και η μουσική της ταινίας.

 

Το μουσικό θέμα της ταινίας είναι μοτίβο-προέκταση του ομώνυμου της ταινίας τραγουδιού («Πέτρινα χρόνια»), σε στίχους και μουσική του Σταμάτη Σπανουδάκη. Το ερμήνευσε δωρικά ο Στέλιος Καζαντζίδης και μαζί με το σπαρακτικό κλαρίνο του Βασίλη Σαλέα συνέβαλε στη συναισθηματική φόρτιση του κοινού ‒ και ανεξάρτητο έκανε αντίστοιχη επιτυχία με την ταινία.

 

Ο τίτλος έχει περάσει στην καθομιλουμένη και αποτελεί ευθεία αναφορά στις σκοτεινές εποχές των πολιτικών διώξεων, αλλά χρησιμοποιείται και μεταφορικά για να περιγράψει γενικότερα τις δυσκολίες της ζωής.

 

Στο παλιότερο άρθρο του Άρη Δημοκίδη διαβάζουμε: «Το 1969 (ο Μπάμπης Γκολέμας) πιάστηκε από την Ασφάλεια της Κυψέλης, όπου, αφού βασανίστηκε, έμεινε έναν μήνα στην απομόνωση. Καταδικάστηκε σε δεκαέξι χρόνια φυλακή. Μέσα από τη φυλακή βοήθησε τον αντιδικτατορικό αγώνα με γραπτά που έστελνε στον σταθμό “Η φωνή της αλήθειας”. Ήταν υπεύθυνος του περιοδικού “Ν. Φρουρά” και μέλος του Γραφείου του Κόμματος στις φυλακές στην Αίγινα. Την ίδια περίοδο των διώξεων φυλακίστηκε και η γυναίκα του Ελένη, που ήταν έγκυος και γέννησε μέσα στη φυλακή το πρώτο τους παιδί. Η ζωή και η δράση τους αποτυπώθηκε στην κινηματογραφική ταινία του Π. Βούλγαρη “Τα πέτρινα χρόνια”. Αυτό το πρώτο τους παιδί είναι ο ζωγράφος Μίλτος Γκολέμας». (Στα «Πέτρινα Χρόνια», μάλιστα, υπάρχει μια σκηνή όπου οι φυλακισμένες γυναίκες μαθαίνουν στον μικρό Μίλτο να ζωγραφίζει.)

 

Ο Μίλτος Γκολέμας ήταν ο μικρότερος πολιτικός κρατούμενος της δικτατορίας. Αποφεύγει τις πολλές εμφανίσεις και συνήθως μιλά μέσα απ’ τους πίνακές του. Μια εξαίρεση είχε κάνει πριν από μερικά χρόνια, μιλώντας στην εκπομπή της Έλενας Κατρίτση «Προσωπικά» στην ΕΡΤ.

 

Λίγα πράγματα είναι γνωστά γι’ αυτόν ‒δεν έχει καν Facebook‒ πέρα απ’ το ό,τι ζωγραφίζει και εκθέτει στην γκαλερί Ζουμπουλάκη, και ότι ενίοτε, εκτός απ’ τα έργα του, φιλοτεχνεί και πόστερ πολιτιστικού περιεχομένου.

 

Ο Μιλτιάδης «Μίλτος» Γκολέμας γεννήθηκε το 1967 και σπούδασε ζωγραφική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών στην Αθήνα με δάσκαλο τον σημαντικό ζωγράφο Παναγιώτη Τέτση. Έχει παρουσιάσει πολλές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις, κυρίως με ελαιογραφίες μεγάλων διαστάσεων που αντλούν έμπνευση από τη φύση και το τοπίο. Έργα του βρίσκονται σε σημαντικές συλλογές, π.χ. σε αυτήν της Εθνικής Πινακοθήκης της Ελλάδας και στη Συλλογή Εμφιετζόγλου, και συχνά εμπνέονται από τη φύση και τον ελληνικό χώρο (στάχυα, ορίζοντες, φως, χρώματα της γης). Ο τρόπος της ζωγραφικής του είναι πολύ εκφραστικός, με έντονη την αίσθηση ζωής στο χρώμα. Ο ίδιος λέει «ότι θέλει ο θεατής να νιώσει όπως ένιωσε εκείνος όταν ζωγράφιζε τα έργα του». («Τα Νέα»)

 

Αυτή την περίοδο (Φεβρουάριος 2026) παρουσιάζει την έκθεση «Plateau» στην γκαλερί Ζουμπουλάκη, με την οποία θα γιορτάσει τα είκοσι χρόνια συνεργασίας του με την ίδια γκαλερί.

 

Μιλούν:

Μίλτος Γκολέμας, ζωγράφος

Ζυράννα Ζατέλη, συγγραφέας

Ιωάννα Καρυστιάνη, συγγραφέας

Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος, κριτικός κινηματογράφου

Χριστόφορος Μαρίνος, ιστορικός τέχνης/επιμελητής εικαστικών εκθέσεων

 

 

*Συνεργάτις περιεχομένου: Ελένη Καλέση

**Μουσική επένδυση: Nalyssa Green / Pan Pan / New*Deal / Teo x3 / Petros Satrazanis / Epidemic Sound

***Τα αποσπάσματα απ’ την ΕΡΤ προέρχονται απ’ το Αρχείο της ΕΡΤ, το οποίο ευχαριστούμε θερμά για την άδεια χρήσης