OΤζον Γκαλιάνο, o τρελοκαπελάς ποιητής της μόδας, είδωλο και παράδειγμα προς αποφυγή, επέστρεψε στα πράγματα με τον πιο αναπάντεχο τρόπο. Ταπεινά και μαζικά, μέσω μιας δημιουργικής συνεργασίας με τη Zara που μας έπιασε όλους στον ύπνο, απαιτώντας την προσοχή μας όχι μόνο για την τόλμη του σχεδίου αλλά και για το τι αυτό αντιπροσωπεύει στη μόδα τη δεδομένη στιγμή.
Αποκομμένος (και απόκληρος) από την κατεστημένη πολυτέλεια, ο πρώην σχεδιαστής των οίκων Dior και Maison Margiela παραμένει ένας ρομαντικός που πλάθει κόσμους οι οποίοι τροφοδοτούνται από τη φαντασία, την ιστορία και την underground κουλτούρα. Λίγοι διαθέτουν τη μαεστρία του Γκαλιάνο να μεταμορφώνει τα ρούχα σε χαρακτήρες και στιγμές της ποπ κουλτούρας, κι αναρωτιέται κανείς τι μπορεί να συμβεί όταν η ωμή ενέργεια ενός δημιουργού άφθαστου στην αφήγηση απελευθερωθεί σε μια διεθνή εμπορική πλατφόρμα.
Η σύμπραξη με τον ισπανικό κολοσσό έρχεται σε μια στιγμή που το έργο του Γκαλιάνο ανακαλύπτεται και εκτιμάται από μια νεότερη γενιά που δεν γνώριζε τον δημιουργό στην αρχική φάση της καριέρας του, τα χρόνια, δηλαδή, της προσωπικής του επωνυμίας, του Givenchy και της δεκαετίας του Dior.
Σημειολογικά, πάντως, το deal μεταφράζεται για τη Zara σε μια μετατόπιση, από τον ρόλο του παρόχου εύκολων ρούχων που αντανακλούν τις τάσεις των μεγάλων οίκων, σε αυτόν του συν-διαμορφωτή μιας νέας μόδας, πιο εκλεκτικής, βιώσιμης και προσιτής.
Μέσω της Zara τού δίνεται η δυνατότητα να μοιραστεί τη σχεδιαστική του προσέγγιση με ένα διευρυμένο διεθνές κοινό, σε μια κλίμακα χωρίς προηγούμενο. Ακόμα πιο ριζοσπαστικό είναι ότι ο σχεδιαστής θα εργαστεί με την ομάδα του για μια περίοδο δύο χρόνων πάνω σε κομμάτια Zara περασμένων σεζόν, «αποδομώντας και επαναδιαμορφώνοντάς τα, προφανώς με μια πιο εννοιολογική προσέγγιση, που θα εκφραστεί σε περιοδικές συλλογές».
Δεν είναι σαφές τι θα περιλαμβάνουν οι συλλογές του Γκαλιάνο για τη Zara, πώς θα τιμολογηθούν ή πόσο «περιορισμένης» κυκλοφορίας θα είναι.
Σημειολογικά, πάντως, το deal μεταφράζεται για τη Zara σε μια μετατόπιση, από τον ρόλο του παρόχου εύκολων ρούχων που αντανακλούν (για να μην πούμε αντιγράφουν) τις τάσεις των μεγάλων οίκων σε αυτόν του συν-διαμορφωτή μιας νέας μόδας, πιο εκλεκτικής, βιώσιμης και προσιτής. Για τον Γκαλιάνο πρόκειται για ένα απρόσμενο restart στην αντίπερα όχθη της πολυτέλειας, και την ίδια στιγμή για έναν –επίσης αιφνιδιαστικό– «σταθμό», τον τέταρτο της νεότερης ιστορίας του: η Zara έρχεται μετά την καθαίρεσή του από το σύστημα της μόδας εξαιτίας ενός ρατσιστικού του παραληρήματος, το 2011, το περιλάλητο couture show του για το Maison Margiela, τον Ιανουάριο του 2024, που υπενθύμισε σε όλους τη θεατρικότητα του δημιουργού και την τεχνική του υπεροχή, και τη συμβολική του αποκατάσταση, τον περασμένο Ιανουάριο, όταν προσκλήθηκε στο couture show του Dior.
Η συμμαχία του Τζον Γκαλιάνο με τη Μάρτα Ορτέγκα Πέρες –την επικεφαλής της Inditex (μητρικής εταιρείας της Zara), η οποία συνέλαβε και καλλιέργησε την ιδέα– αποτελεί το πιο ηχηρό περιστατικό στην τάση που εδώ και χρόνια κερδίζει έδαφος στη μόδα, η οποία θέλει σχεδιαστές της high fashion να αφήνουν την πασαρέλα και να ασχολούνται με καθημερινά ρούχα για λογαριασμό εταιρειών ευρείας κατανάλωσης.
Οι εταιρείες προσιτής μόδας προσεγγίζουν γνωστούς σχεδιαστές εδώ και πάνω από 20 χρόνια, από την εποχή που ο Καρλ Λάγκερφελντ εγκαινίασε πανηγυρικά το concept με τη συλλογή του για την H&M, η οποία εξαντλήθηκε μέσα στα πρώτα 30 λεπτά. Ο ίδιος όμιλος συνεργάστηκε με σπουδαία ονόματα της γενιάς X –τη Ρέι Καβακούμπο, τον Άλμπερτ Ελμπάζ, τη Ντονατέλα Βερσάτσε, τη Marni και την ομάδα του Martin Margiela–, ανοίγοντας τον δρόμο για να δημιουργήσει η Target μια συλλογή με τον οίκο Alexander McQueen ή ακόμα και να υπογράψει ο Ντέμνα ρούχα Balenciaga X Yeezy X Gap. Το πρόσφατο project της Zara με τον Γκαλιάνο, όμως, περιγράφει μια σχέση πιο συμβιωτική, διευρυμένη σε διάρκεια και βάθος έρευνας, μέσα από την οποία ένα brand αλλάζει την εικόνα και την πελατεία του. Το είδαμε να συμβαίνει με τον Τζόναθαν Άντερσον που σχεδιάζει δύο συλλογές τον χρόνο για τη Uniqlo από το 2017 (και συνεχίζει!), προετοιμάζοντας το κοινό του ιαπωνικού γίγαντα της γρήγορης μόδας για τη συνεργασία με την Κλερ Γουέιτ Κέλερ, μια σχεδιάστρια που θυμόμαστε από τη θητεία της στην Chloe και τον Givenchy, η οποία από το 2024 αλλάζει μεθοδικά το προφίλ της Uniqlo από τη θέση της καλλιτεχνικής διευθύντριας του ομίλου, προτείνοντας νέες φόρμες στο day-wear, ντένιμ σειρές που γίνονται ανάρπαστες και ενδιαφέρουσες επιλογές στα αντρικά.
Στις αρχές της ίδιας χρονιάς, τα αμερικανικά περιοδικά προσπαθούσαν να επεξεργαστούν την είδηση ότι ο Ζακ Πόζεν –ένας σχεδιαστής γνωστός για looks κόκκινου χαλιού– ανέλαβε διοικητικός αντιπρόεδρος και καλλιτεχνικός διευθυντής στην GΑΡ, μια αυτοκρατορία δισεκατομμυρίων δολαρίων που φτιάχνει κυρίως τζιν και βασικά ρούχα. Έχει ενδιαφέρον να θυμηθούμε ότι ο Πόζεν –ο μικρός πρίγκιπας της αμερικανικής μόδας στις αρχές των ’00s, προστατευόμενος του Αντρέ Λεόν Τάλεϊ– είχε σχεδιάσει μια σειρά και για την Target το 2010. Σε ερώτηση δημοσιογράφου τότε αν με αυτήν τη συνεργασία πέρασε στη μαζική αγορά, είχε αρνηθεί τον όρο (αστειευόμενος ότι του θυμίζει κτηνοτροφία), αντιπροτείνοντας το «fashiontainment», ένα είδος ρούχων που περνούν στο ευρύ κοινό. Στα μέσα του 2025, ο Σκωτσέζος σχεδιαστής Τζόναθαν Σόντερς (γνωστός από τη δική του ετικέτα, αλλά και ως σχεδιαστής της Diane von Furstenberg) έγινε επικεφαλής σχεδιασμού στο & Other Stories, brand της H&M.
Μέχρι την είδηση για τον Γκαλιάνο και τη Zara, πάντως, η πιο ηχηρή «μεταγραφή» σχεδιαστή από την πρώτη λίγκα της μόδας στην αρένα της ευρείας κατανάλωσης ήταν η συμφωνία του Κιμ Τζόουνς (Dunhill, Louis Vuitton, Fendi, Dior Homme) με τον κινεζικό κολοσσό της Bosideng.
Η σκληρή αλήθεια είναι πως δεν έχουν πληγεί μόνο οι μεγάλοι όμιλοι της μόδας και ο απλός καταναλωτής από την κρίση αξιοπιστίας στην πολυτέλεια και την παράνοια με τις αστρονομικές τιμές στα επώνυμα προϊόντα. Και το ίδιο το επάγγελμα του σχεδιαστή έχει γίνει επισφαλές στα high-end brands, με ταλέντα να αποκεφαλίζονται, να διαλύονται κάτω από την πίεση των απανωτών συλλογών ή, ακόμα χειρότερα, να καθοδηγούνται από τα αφεντικά τους για το ποια δημιουργική γραμμή πρέπει να ακολουθήσουν.
Απέναντι σε αυτό το τοπίο, η γρήγορη μόδα –φιλόδοξη, με γρήγορα αντανακλαστικά και υιοθετώντας πλέον το εγχειρίδιο του πολυτελούς μάρκετινγκ– φαντάζει όαση για τους δημιουργούς. Αποζητώντας τη φαντασία και το κύρος τους, οι mass-market επωνυμίες τούς προσφέρουν σταθερότητα, σπάνια καλλιτεχνική ελευθερία και πρόσβαση σε ένα κοινό που δεν είχαν ντύσει ποτέ.
Σ' αυτό το νέο παιχνίδι η Zara υπήρξε πάντα πρωτοπόρος, ακολουθώντας μια στρατηγική αισθητικής και εμπορικής επανατοποθέτησης που την οδηγεί στις παρυφές της πολυτέλειας (και προς ένα κοινό με μεγαλύτερη οικονομική άνεση). Χειροπιαστά δείγματα της επιρροής του brand στον κόσμο της high-end μόδας ήταν το κοστούμι Zara που φόρεσε ο Bad Bunny στο Super Bowl τον Γενάρη, αλλά και οι καμπάνιες της, όπου συχνά φιγουράρουν η Κέιτ Μος ή η Κάια Γκέρμπερ, φωτογραφημένες από τον Στίβεν Μαϊζέλ. Μια πρόσφατη high fashion στιγμή του ομίλου ήταν η καμπάνια για το Halloween που φωτογράφισε με τον Σιλβέστερ Μέικο, έναν καλλιτέχνη που κινείται μεταξύ της Αναγέννησης και του σουρεαλισμού, συνθέτοντας φωτογραφικά ταμπλό σκοτεινού ρομαντισμού που μοιάζουν με θραύσματα ενός φανταστικού χρονικού.
Οι πρώτοι καρποί της αναπάντεχης συγκατοίκησης του σπουδαίου couturier Τζον Γκαλιάνο με τα αρχεία της Zara θα αποκαλυφθούν τον Σεπτέμβριο, με το λανσάρισμα της πρώτης συλλογής που θα έχει την ενέργεια και την τεχνική του υπογραφή. Θα δούμε ρούχα με χαρακτήρα, styling σε στρώσεις, φορέματα κομμένα σε λοξή γραμμή, tailored σακάκια και τολμηρούς όγκους; Αλλά και μόνο η ιδέα ότι επί δύο χρόνια μια σύγχρονη διάνοια της μόδας –έστω και στα 65 του– θα εργαστεί με την προσήλωση της couture πάνω στο καθημερινό είναι απλώς συναρπαστική.
