Λίγες ημέρες μετά την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, οι αναλυτές προειδοποιούσαν ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Σήμερα, λιγότερο από τρεις εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου, η αγορά εξετάζει πλέον σοβαρά το ενδεχόμενο οι τιμές να ξεπεράσουν τα 150 ή ακόμη και τα 200 δολάρια.
Αξίζει να σημειωθεί πως στις 9 Μαρτίου, το Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς, άγγιξε σχεδόν τα 120 δολάρια, ενώ από τις 13 Μαρτίου δεν έχει πέσει κάτω από τα 100.
Πετρέλαιο: Αναλυτές «βλέπουν» περιθώριο για πολύ μεγαλύτερη άνοδο στην τιμή του βαρελιού
Η ισραηλινή επίθεση στο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars στο Ιράν στις 18 Μαρτίου, που προκάλεσε αντίποινα της Τεχεράνης σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στο Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ, ώθησε περαιτέρω τις τιμές πάνω από τα 108 δολάρια.
Οι περισσότεροι αναλυτές συμφωνούν ότι υπάρχει περιθώριο για πολύ μεγαλύτερη άνοδο, ειδικά αν τα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου περνά περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου σε καιρό ειρήνης, συνεχίζουν να παραμένουν κλειστά και να διέρχονται ελάχιστα, ή και μηδαμινά πλοία.
Το βασικό ερώτημα είναι πόσο ψηλά μπορούν να φτάσουν οι τιμές.
«Τα πετρέλαια αναφοράς της Μέσης Ανατολής, όπως του Ομάν και του Ντουμπάι, έχουν ήδη ξεπεράσει τα 150 δολάρια, οπότε τα 200 είναι πλέον ορατά», δήλωσε η αναλύτρια αγοράς ενέργειας, Vandana Hari.
Όπως εξηγεί, η πορεία των τιμών εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από το πόσο θα διαρκέσει το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Πετρέλαιο: Στα 10 εκατομμύρια βαρέλια το ημερήσιο έλλειμμα
Μετά την ανακοίνωση του Ιράν ότι κλείνει τα Στενά και απειλεί να πλήξει πλοία που θα επιχειρήσουν να τα διασχίσουν, η ναυσιπλοΐα έχει σχεδόν παγώσει. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να συγκεντρώσει διεθνή στήριξη για τη δημιουργία ναυτικής συνοδείας, ενώ αρκετές χώρες διαπραγματεύονται απευθείας με την Τεχεράνη για ασφαλή διέλευση.
Μόνο λίγα πλοία, κυρίως με σημαία Ινδίας, Πακιστάν, Τουρκίας και Κίνας, έχουν περάσει τις τελευταίες ημέρες.
Παράλληλα, χώρες έχουν δεσμευτεί να απελευθερώσουν περίπου 400 εκατομμύρια βαρέλια από στρατηγικά αποθέματα, σε συντονισμό με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας. Ωστόσο, αυτά δεν επαρκούν για να καλύψουν την απώλεια ροών από το Ορμούζ.
Σύμφωνα με την OCBC, η παγκόσμια αγορά αντιμετωπίζει ημερήσιο έλλειμμα περίπου 10 εκατομμυρίων βαρελιών, ακόμη και με τη χρήση αποθεμάτων.
Η Wood Mackenzie εκτιμά ότι το Brent μπορεί σύντομα να φτάσει τα 150 δολάρια, ενώ τα 200 «δεν αποτελούν εξωπραγματικό σενάριο» για το 2026. Το ίδιο το Ιράν έχει προειδοποιήσει για ένα τέτοιο ενδεχόμενο, καλώντας τον κόσμο «να προετοιμαστεί».
«Αν η διαταραχή στο Ορμούζ διαρκέσει, τιμές κοντά στα 200 δολάρια είναι πιθανές», σημείωσε ο Chad Norville από το Rigzone, τονίζοντας ότι οι σημερινές συνθήκες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ακόμη πιο έντονη άνοδο από εκείνη του Πολέμου του Κόλπου.
Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε σοβαρές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία.
Πώς θα επηρεαστεί η παγκόσμια οικονομία
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι αύξηση 10% στις τιμές πετρελαίου για ένα έτος αυξάνει τον παγκόσμιο πληθωρισμό κατά 0,4% και μειώνει την ανάπτυξη κατά 0,15%.
Το ιστορικό υψηλό του Brent ήταν 147,5 δολάρια το 2008. Σε σημερινές τιμές, αυτό αντιστοιχεί περίπου σε 224 δολάρια.
Την Πέμπτη, τα συμβόλαια Brent ξεπέρασαν τα 112 δολάρια, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων ημερών.
Ο ενεργειακός ειδικός Adi Imsirovic από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης χαρακτήρισε τα 200 δολάρια «σοβαρό φρένο για την παγκόσμια οικονομία», σημειώνοντας ότι ένα τέτοιο σενάριο είναι «απολύτως πιθανό».
«Θα επηρεάσει τον πληθωρισμό, την ανάπτυξη, την απασχόληση και μπορεί να προκαλέσει ελλείψεις όχι μόνο σε καύσιμα αλλά και σε προϊόντα όπως λιπάσματα και πλαστικά», είπε.
Ωστόσο, υπάρχουν και πιο συγκρατημένες εκτιμήσεις. Η αναλύτρια Sasha Foss από τη Marex χαρακτήρισε το σενάριο των 200 δολαρίως ως «αρκετά απίθανο», επισημαίνοντας την αύξηση παραγωγής σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Βραζιλία και η Γουιάνα, καθώς και εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς, όπως ο αγωγός East-West της Σαουδικής Αραβίας.
Την ίδια στιγμή, η άνοδος των τιμών ενδέχεται να περιοριστεί από το φαινόμενο της «καταστροφής ζήτησης», δηλαδή τη μείωση της κατανάλωσης όταν οι τιμές γίνονται υπερβολικά υψηλές.
«Κανείς δεν ξέρει ακριβώς σε ποιο επίπεδο συμβαίνει αυτό, αλλά πιθανότατα είναι πάνω από τα προηγούμενα υψηλά των 147 δολαρίων», δήλωσε ο Bob McNally της Rapidan Energy Group.
Με πληροφορίες από Al Jazeera
