ΣΥΝΗΘΩΣ ΕΧΩ ΕΝΑ ΜΟΝΑΔΙΚΟ και εντελώς αυθαίρετο κριτήριο για το αν μια ταινία που είδα με άγγιξε πραγματικά: τη σκέφτομαι την επόμενη μέρα;
Ξεκίνησα να ξαναβλέπω το «Μad Men», που κλείνει πλέον 19 χρόνια ζωής, στις αρχές του χρόνου, όταν το ξαναέβαλε η συνδρομητική πλατφόρμα HBO MAX (δηλαδή η Disney). Εδώ και έναν μήνα ζω σχεδόν μαζί με τη σειρά: τη σκέφτομαι όταν περπατάω, όταν κάνω ντους ή όταν ζωγραφίζω με τον γιο μου.
Οι ηρωίδες του «Mad Men» καταφέρνουν να συνοψίσουν τη γυναικεία εμπειρία της εποχής – όλος ο πόνος, όλος ο θρίαμβος, όλη η πολυπλοκότητα της γυναικείας ύπαρξης σε εφτά σεζόν.
Το πρώτο επεισόδιο με τίτλο «Smoke gets in your eyes» είναι ένα 24ωρο στη ζωή του 34χρονου Nτον Ντρέιπερ, ενός επιτυχημένου διαφημιστή στη Νέα Υόρκη του 1960. Δεν είναι τυχαίο ότι το πλάνο ξεκινάει από πίσω: βλέπουμε τα τέλεια μαύρα μαλλιά του Ντον στρωμένα με μπριγιαντίνη προτού καν δούμε το πρόσωπο του ή το άψογο γκρίζο κοστούμι του. Κάθεται στο σεπαρέ ενός μπαρ, γράφει και σβήνει σλόγκαν με μαύρο στιλό σε μια χαρτοπετσέτα, δίπλα σε ένα τασάκι γεμάτο τσιγάρα κι ένα τελειωμένο Οld fashioned. Λίγο αργότερα χτυπάει απρόσκλητος την πόρτα μιας ζωγράφου – περνούν το βράδυ μαζί κάνοντας σεξ και μιλώντας για την καμπάνια που ετοιμάζει ο Ντον για τη Lucky Strike. Tο πρωί τον ακολουθούμε στη διαφημιστική εταιρεία Sterling Cooper, στον 23ο όροφο ενός ουρανοξύστη στη Madison Avenue.
Το γραφείο του έχει καναπέ κι ένα γυάλινο μπαρ. Κάνει δύο ραντεβού: ένα με μια πελάτισσα για ένα μεγάλο πολυκατάστημα και ένα με τη Lucky Strike, κατά τη διάρκεια του οποίου, αυτοσχεδιάζοντας, τους πουλάει μια καταπληκτική ιδέα και τους πείθει να την αγοράσουν. Το ίδιο βράδυ βγαίνει έξω για φαγητό με την πελάτισσα από το πολυκατάστημα – φλερτάρουν στο εστιατόριο. Έπειτα από αυτό το συναρπαστικό 24ωρο, μπαίνει στο τρένο και φτάνει σε ένα ειδυλλιακό σπίτι στα προάστια. Εκεί τον περιμένει η σύζυγός του, μια ξανθιά καλλονή που φοράει ένα άσπρο μακρύ νυχτικό και του λέει «αγάπη μου, έχει ζεστό φαγητό για σένα στον φούρνο». Το επεισόδιο τελειώνει με τον Ντον να κοιτάει τα δυο παιδιά του που κοιμούνται γαλήνια στο σκοτάδι, ενώ παίζει το «On the street where you live». Ο Vic Damone τραγουδάει θριαμβευτικά «Are there lilac trees in the heart of town / Can you hear a lark in any other part of town / Does enchantment pour out of every door / No, it’s just on the street where you live».
Υπάρχουν δεκάδες λόγοι για τους οποίους μπορεί να σε συγκινήσει το «Mad Men». Επειδή η εμπειρία κάθε επεισοδίου είναι σαν να διαβάζεις διήγημα, επειδή η αναβίωση της εποχής είναι λεπτομερής και ακριβής, χωρίς όμως αυτό να καταντά κάποιου είδους φετιχιστική επίδειξη των «σωστών» ρούχων, του «τέλειου» ντεκόρ ή του «φανταστικού» σάουντρακ. Σε πολλά επεισόδια δεν γίνεται καν κάτι συνταρακτικό.
Ενώ το «Mad Men» μιλάει για τη ζωή μιας κάστας διαφημιστών στη διάρκεια μιας έτσι κι αλλιώς σημαδιακής δεκαετίας –η σειρά ξεκινάει το 1960 και τελειώνει το 1970–, η διαφήμιση λειτουργεί ως background στη ριζική κοινωνική αλλαγή που έρχεται καλπάζοντας. Τα κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα, η δολοφονία του Κένεντι και του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, η κρίση στην Κούβα και ο πόλεμος στο Βιετνάμ, τα ψυχροπολεμικά αστεία για το επερχόμενο τέλος του κόσμου: οι πρωταγωνιστές πειραματίζονται με τα ψυχεδελικά ναρκωτικά, τον βουδισμό, φλερτάρουν με το κίνημα των μπίτνικ. Σε ένα επεισόδιο ο σαραντάρης πλέον Ντον ζητάει από την 20χρονη –δεύτερη– σύζυγό του Μέγκαν να του εξηγήσει τι ακριβώς τρέχει με τους Beatles. Ακούει ένα τραγούδι τους, δεν εντυπωσιάζεται ιδιαίτερα.
Το «Mad Men» είναι πάνω απ’ όλα οι εξαιρετικά καλογραμμένοι χαρακτήρες του – ο Ντoν, μεγαλωμένος σε φάρμα και μετά σε μπουρδέλο, έχει κλέψει την ταυτότητα ενός συμπολεμιστή του στην Κορέα και έχει ανέλθει με όποιο μέσο μπορούσε. Πάντα κάπως ρισκάρει, πάντα επιστρέφει από το χείλος του γκρεμού.
Αυτές που αλλάζουν στο «Mad Men» είναι οι γυναίκες. Οι ηρωίδες αλλάζουν ριζικά από τον πρώτο έως τον έβδομο κύκλο. Η Μπέτι, η πρώτη σύζυγος του Ντον, που ξεκινάει ως γυναίκα-τρόπαιο, μια ξανθιά βασίλισσα της ομορφιάς, άβολη σχεδόν στον ρόλο της συζύγου και μάνας που της έχει φορεθεί σχεδόν με το ζόρι, καταλήγει τραγική ηρωίδα· η Πέγκι από το Μπρόυκλιν, που ξεκινάει ως ντροπαλή γραμματέας του Ντoν και ξεχωρίζει ως κειμενογράφος και πετυχημένη «γυναίκα καριέρας» – με ό,τι συνεπάγεται αυτό τη δεκαετία του ’60· η Τζόαν, που κερδίζει και χάνει από τη σέξι εμφάνισή της, που ανυπομονεί να παντρευτεί και να κάνει οικογένεια, αλλά τελικά γίνεται μετά κόπων και βασάνων ανεξάρτητη. Όλες μαζί καταφέρνουν να συνοψίσουν την (πάντα λευκή και Δυτική) γυναικεία εμπειρία της εποχής – όλος ο πόνος, όλος ο θρίαμβος, όλη η πολυπλοκότητα της γυναικείας ύπαρξης σε εφτά σεζόν.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LIFO
