«Η υψηλή ραπτική ως μονόλογος ή διάλογος; Το όνειρο που γεννά η φαντασία ενός δημιουργού ή ένα επιδεικτικό σπορ στις ζωές των πιο πλούσιων γυναικών στον κόσμο; Ρούχα προορισμένα να φορεθούν ή να βρεθούν σε μουσεία;»: σε αυτές τις ερωτήσεις συνόψισε το «Business of Fashion» τους προβληματισμούς γύρω από την υψηλή ραπτική μετά την ολοκλήρωση των επιδείξεών της στο Παρίσι, όπου οι νέοι σχεδιαστές των πολυτελών οίκων προσπάθησαν να απαλλάξουν την couture από τη βαριά της μεγαλοπρέπεια.
Αυτή η μορφή μόδας με το αυστηρό πρωτόκολλο, που ζωντανεύει από επιδέξια χέρια με τα πιο ντελικάτα υλικά, μπορεί να μην αφορά πολλούς, η διατήρησή της, όμως, φαίνεται αναγκαία σαν ένα λουτρό ομορφιάς σε έναν άσχημο, βιαστικό κόσμο.
Μόνο 4.000 άτομα στον κόσμο έχουν τη δυνατότητα να αγοράσουν haute couture. Ο αριθμός αυτός τοποθετεί τις συγκεκριμένες δημιουργίες πέρα από τον χρόνο και τις τάσεις της μόδας σε έναν χώρο με απόλυτη ελευθερία όπου τους κανόνες ορίζουν η φαντασία των σχεδιαστών και η μαεστρία κορυφαίων χειροτεχνών: τεχνικές που μεταφέρονται από γενιά σε γενιά, εκατοντάδες ώρες εργασίας, προσήλωση στην επιδίωξη της τελειότητας, το craftmanship στην ιδανικότερη έκφραση του. Αυτή η έμφαση στη δεξιοτεχνία –μια λέξη-καραμέλα που έχει αποκτήσει δική της υπόσταση και προβάλλεται ως η σωτηρία του fashion industry– υπήρξε το στίγμα της υψηλής ραπτικής για την άνοιξη του 2026.
Υψηλή ραπτική είναι να επεξεργάζεσαι ένα ύφασμα μέχρι ν’ αλλάξει η συμπεριφορά του, να κατασκευάζεις στο χέρι όλα τα συστατικά ενός συνόλου, να δημιουργείς ρούχα που κινούνται μαζί με το σώμα, να γεννάς μια αισθητική εμπειρία.
Πιο εσωστρεφής και διερευνητική, η νέα υψηλή ραπτική βασίζεται, όπως πάντα, στη δεξιοτεχνία των καλύτερων ατελιέ στον κόσμο, αλλά δεν κραυγάζει την υπεροχή της.
Ο Τζόναθαν Άντερσον στον Christian Dior και ο Ματιέ Μπλαζί στη Chanel στήριξαν αυτή την άποψη με συλλογές που κατέβασαν την couture από το παλιοκαιρισμένο βάθρο της. Ο πρώτος το επιχείρησε με μια σχεδόν οργανική στροφή στην ομορφιά της φύσης, παίζοντας με όγκους και βοτανολογικές λεπτομέρειες σε αξεσουάρ και πλεκτά, σε μια συλλογή που φλέρταρε με τα ’20s και τις οριένταλ αναφορές. Παράλληλα, ο Άντερσον έθεσε σε ένα νέο πλαίσιο τα ατελιέ του Dior, αντιμετωπίζοντάς τα ως ένα δημιουργικό κέντρο που θα τροφοδοτεί τον οίκο με ιδέες, συναίσθημα και τεχνική.
Ο Μπλαζί, πάλι, παρουσίασε μια σπουδή στην εγκράτεια και την ελαφρότητα, αποστραγγίζοντας από κάθε εντυπωσιασμό την couture παράδοση της Chanel. Με τις 54 αιθέριες σιλουέτες του να κινούνται σαν σε ζωντανό όνειρο ανάμεσα σε γιγάντια μανιτάρια και κλαίουσες, ο σχεδιαστής εστίασε στη δομή και την κίνηση των ρούχων, εισάγοντας πολύ έντονα το στοιχείο του daywear (κάτι για το οποίο κατακρίθηκε ευρέως online). Η ανείπωτη ομορφιά των ρούχων του κρύφτηκε σε λεπτομέρειες όπως τα φιλντισένια «λέπια» σε αέρινα ταγιέρ και η φούστα του νυφικού του, οι ντεγκραντέ πιτζάμες από βελούδο ντεβορέ, τα νέα tweed σύνολα που έμοιαζαν με ψευδαισθήσεις, τα φυτικά κεντήματα πάνω σε διάφανες μουσελίνες, τα κουμπιά-κοσμήματα αλλά και τα ψεύτικα κοσμήματα που στην πραγματικότητα ήταν κεντήματα Lesage.
Στον αντίποδα, ο Ντάνιελ Ρόζμπερι στη Schiaparelli και ο Αλεσάντρο Μικέλε στον Valentino επιδίωξαν να τραβήξουν την προσοχή με θέαμα.
Ο Ρόζμπερι, ερωτοχτυπημένος με τα πλάσματα στην οροφή της Καπέλα Σιξτίνα, φαντάστηκε γυναίκες-χίμαιρες και δημιούργησε αρχιτεκτονικές κατασκευές που σμιλεύονταν πάνω στις σιλουέτες με τρισδιάστατα άνθινα μοτίβα σε δαντέλες, συρμάτινες προεξοχές (σε σχήμα ουράς σκορπιού ή αγκαθιών), αυτοκρατορικά κοσμήματα με μπαρόκ πέτρες και γιακάδες-κολάρα από ζωγραφισμένα στο χέρι φτερά. Ατόφια ποίηση από έναν Αμερικανό σχεδιαστή με ευρωπαϊκή ευαισθησία.
Όσο για την υψηλή ραπτική του Valentino, o Μικέλε ονειρεύτηκε μια πομπή από μεγαλειώδη κοστούμια που θα μπορούσαν να έχουν ραφτεί για χολιγουντιανές παραγωγές. Φανταστείτε τη Σερ με κοστούμια του Μπομπ Mακί, αγγελικές μορφές με στέμματα σαν φωτοστέφανα, ελισαβετιανές στάρλετ με εξωφρενικά κολάρα, ένα νεραϊδένιο ολοκέντητο φόρεμα από ροζ τούλι, ένα ’40s μεταξωτό κοστούμι με φούστα που παρέπεμπε σε κοχύλι, συνδυασμένο με διάδημα, power-looks για τις Τζόαν Κόλινς του 21ου αιώνα. Καμιά κεντρική ιδέα δεν συνέδεε αυτά τα διαφορετικά looks, μόνο η μεγαλοπρέπεια και μια λατρευτική διάθεση για την ομορφιά.
Για να ενισχύσει την αίσθηση της αποκλειστικότητας, προσθέτοντας κι ένα ηδονοβλεπτικό στοιχείο, ο σχεδιαστής έβαλε τα μοντέλα του μέσα σε κατάλευκες, χειρουργικά φωτισμένες κατασκευές με παράθυρα-οπές, μέσα από τα οποία οι καλεσμένοι του –η Kίρστεν Ντανστ, η Tyla, η Ντακότα Τζόνσον– είδαν τα ρούχα ένα προς ένα. Με αυτή την οπτική κατασκευή, μια ντιζάιν εκδοχή των Kaiserpanorama από τα τέλη του 1800, ο Μικέλε επιδίωξε να μετριάσει την ταχύτητα του βλέμματος πάνω στο κάθε look, έτσι ώστε ο θεατής να τα δει πιο συγκεντρωμένα, να προλάβει να αισθανθεί και να σχετιστεί.
Αυτός ήταν κι ο τρόπος του να θυμίσει στο κοινό την πρακτική της υψηλής ραπτικής, μια διαδικασία βασισμένη στον χρόνο, στην προσήλωση, στις συνεχείς δοκιμές και προσαρμογές.
Υψηλή ραπτική είναι να επεξεργάζεσαι ένα ύφασμα μέχρι ν’ αλλάξει η συμπεριφορά του, να κατασκευάζεις στο χέρι όλα τα συστατικά ενός συνόλου, να δημιουργείς ρούχα που κινούνται μαζί με το σώμα, να γεννάς μια αισθητική εμπειρία. Όλα αυτά προϋποθέτουν επαφή, και δεν γίνονται αντιληπτά με μια φευγαλέα ματιά στα live streams ή σε εικόνες που μοιράζονται online σε δευτερόλεπτα, μαζί με αυτόματες αντιδράσεις του τύπου «βαρετό», «αυτό δεν είναι couture».
Οι πλατφόρμες εκπαιδεύουν τον κόσμο να κινείται γρήγορα, να αποφασίζει ακαριαία και να αποζητά διαρκή ερεθίσματα. Τρέφονται από ό,τι τραβά την προσοχή, κάτι που στην περίπτωση της μόδας μεταφράζεται σε εξεζητημένους όγκους, σκηνοθετημένες πασαρέλες και ηχηρές δηλώσεις.
Σε αυτό το περιβάλλον, η νέα couture των 40άρηδων δημιουργών που θέλουν να ξεδιπλώσουν αργά τις ιδέες τους, τελειοποιώντας την καλλιτεχνική γλώσσα των crafts και τα σύμβολα των οίκων τους, κινδυνεύει να ερμηνευτεί ως «επίπεδη».
Οι πρόσφατες sur mesure δημιουργίες, πάντως, Schiaparelli και Chanel στα Grammys και στις κινηματογραφικές πρεμιέρες ακυρώνει αυτή την άποψη. Το νέο κοινό της couture –τα χρυσά παιδιά της τέχνης, του θεάματος και της τεχνολογίας που ήρθαν να προστεθούν στο πελατολόγιο των κυριών από την Ασία και τον αραβικό κόσμο– ζητά μια πιο διακριτική ικανοποίηση, με κρυφά νοήματα που κλείνουν το μάτι στην τέχνη και στο περιβάλλον και details που προοιωνίζονται ένα νέο κεφάλαιο στο craftmanship, χάρη σε cutting edge τεχνολογίες.
Όπως και να ’χει, τέτοια ομορφιά, έστω και άπιαστη, θα την έχουμε πάντα ανάγκη.
