Το ψάρι blobfish, που το 2013 ψηφίστηκε ως «το πιο άσχημο ζώο στον κόσμο», δεν είναι στην πραγματικότητα τόσο… παραμορφωμένο όσο δείχνει στη φωτογραφία του, που το έχει κάνει viral στα social media.
Η αλλοίωση της όψης του είναι αποτέλεσμα της ανάσυρσής του στα βάθη του ωκεανού στην επιφάνεια -μια διαδικασία που, όπως εξηγούν οι επιστήμονες, μοιάζει με το να «ζεσταίνεις κάτι που είναι κολλημένο και η κόλλα αρχίζει να λιώνει».
Η φωτογραφία που έκανε το blobfish viral το δείχνει να μοιάζει με λιωμένο ζελέ, όμως κάτω από το νερό πρόκειται για ένα εντελώς διαφορετικό πλάσμα. Όπως αναφέρει το σχετικό δημοσίευμα του National Geographic, το ψάρι «υφίσταται σοβαρές βλάβες στους ιστούς του όταν μεταφέρεται από τα μεγάλα βάθη στην επιφάνεια, καθώς δεν αντέχει την απότομη αλλαγή πίεσης και θερμοκρασίας».
Το blobfish αναδείχθηκε «Πιο άσχημο ζώο του κόσμου» από την Ugly Animal Preservation Society, στο πλαίσιο μιας πρωτοβουλίας να δοθεί δημοσιότητα σε είδη που δεν είναι «χαριτωμένα» αλλά είναι εξίσου σημαντικά για τη βιοποικιλότητα. Το 2025, ωστόσο, η φήμη του άλλαξε: το blobfish ψηφίστηκε «Ψάρι της Χρονιάς» στη Νέα Ζηλανδία, σε έναν διαγωνισμό που τιμά τη θαλάσσια ζωή και την ποικιλία της φύσης.
Η διάσημη φωτογραφία του Mr. Blobby, όπως ονομάστηκε το συγκεκριμένο δείγμα, τραβήχτηκε το 2003 κατά τη διάρκεια ερευνητικής αποστολής στον Ειρηνικό Ωκεανό, μεταξύ Αυστραλίας και Νέας Ζηλανδίας. Ο Mr. Blobby ανασύρθηκε στα δίχτυα μαζί με χιλιάδες άλλα θαλάσσια ζώα.
Επειδή ζει σε πολύ μεγάλα βάθη, το blobfish είναι εξαιρετικά δύσκολο να μελετηθεί. «Περνά μεγάλο μέρος της ζωής του από την υφαλοκρηπίδα μέχρι τα βάθη της θάλασσας», εξηγεί ο Μάθιου Ντέιβις, καθηγητής βιολογικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο St. Cloud State της Μινεσότα, ειδικευμένος στην εξέλιξη των ψαριών.
Ένα πλάσμα φτιαγμένο για τα βάθη
Σε αντίθεση με τα περισσότερα ψάρια, το blobfish δεν έχει λέπια, αλλά χαλαρό, μαλακό δέρμα. Αυτό, σε συνδυασμό με την υψηλή πίεση του ωκεανού, κρατά το σώμα του σταθερό και συμπαγές. Όταν όμως ανεβαίνει στην επιφάνεια, το σώμα του «καταρρέει», χάνοντας το φυσικό του σχήμα.
Στο φυσικό του περιβάλλον, το blobfish έχει μεγάλο κεφάλι και σώμα που λεπταίνει προς την ουρά, θυμίζοντας γυρίνι. Ο Mr. Blobby βρέθηκε σε βάθος μεταξύ 1.000 και 1.340 μέτρων, όπου το φως είναι σχεδόν ανύπαρκτο και οι θερμοκρασίες παγωμένες.
Το να φέρεις ένα τέτοιο πλάσμα τόσο γρήγορα στην επιφάνεια, εξηγεί ο Μπεν Φρέιμπλ, υπεύθυνος συλλογών θαλάσσιων σπονδυλωτών στο Scripps Institution of Oceanography στο Σαν Ντιέγκο, «είναι σαν να ζεσταίνεις κάτι που είναι κολλημένο και η κόλλα αρχίζει να λιώνει».
Έτσι, το blobfish δεν μοιάζει καθόλου με «λιωμένο παγωτό» κάτω από το νερό. Είναι ένα κανονικό ψάρι, με συμπαγές κεφάλι και πιο λεπτή ουρά.
«Το μπροστινό μισό του σώματός του έχει εξελιχθεί έτσι ώστε να είναι σχεδόν ολόκληρο κεφάλι», λέει ο Φρέιμπλ. Για να τραφεί, παραμονεύει το θήραμά του και, τη στιγμή που περνά από μπροστά του, ρουφά απότομα το νερό, δημιουργώντας υποπίεση που του επιτρέπει να καταπιεί μικρά ψάρια ή ασπόνδυλα.
Ένα «άσχημο» θαύμα της εξέλιξης
Η μοναδική δομή του σώματός του εξηγεί γιατί επιβιώνει σε βάθη όπου λίγα άλλα πλάσματα μπορούν να ζήσουν.
Το σώμα του αποτελείται κυρίως από μια ζελατινώδη ουσία με υψηλή περιεκτικότητα σε νερό, που του προσφέρει ελαφριά πλευστότητα και σταθερότητα. Δεν έχει φυσικούς θηρευτές και κινείται ελάχιστα, εξοικονομώντας ενέργεια σε ένα περιβάλλον όπου η τροφή είναι σπάνια.
Όπως λέει ο Φρέιμπλ, «στο μεγαλύτερο οικοσύστημα του πλανήτη, κανείς δεν ξέρει πότε θα περάσει το επόμενο γεύμα».
