ΜΙΑ ΞΑΦΝΙΚΗ ΑΔΙΑΘΕΣΙΑ πριν από λίγες βδομάδες, μετά από μια πολύωρη ταλαιπωρία κάτω από τον ήλιο, καταμεσήμερο στο κέντρο της Αθήνας με καύσωνα, από αυτές που όταν είσαι 20 φαντάζουν παιχνιδάκι, αλλά μετά τα 40 μετρούν σίγουρα αλλιώς, όσο κι αν υπερεκτιμάς τις δυνάμεις σου ή υποτιμάς τις αδηφάγες διαθέσεις της πόλης, μου αποκάλυψε ξαφνικά αυτό που ξεχνάμε συχνά όσοι είμαστε ακμαίοι και υγιείς και κινούμαστε στην πόλη: την κόλαση στην οποία έχει μετατραπεί η Αθήνα για όσους στερούνται αυτού του προνομίου.
Μια συνηθισμένη διαδρομή με το μετρό που υπό άλλες συνθήκες, ακόμα και σε ώρες αιχμής, θα ήταν σχετικά υποφερτή, με τάσεις λιποθυμίας και δυσκολία στην κίνηση έγινε εφιαλτική. Οι κυλιόμενες σκάλες ξαφνικά έμοιαζαν με ζιγκουράτ. Τα 8 λεπτά αναμονής του ηλεκτρονικού πίνακα μού φάνηκαν 8 ώρες. Και τελικά κράτησαν όντως μία αιωνιότητα, γιατί δεν ήταν καν 8 λεπτά αναμονής πραγματικά, ο συρμός είχε καθυστέρηση. Όταν τελικά μπήκα στο βαγόνι, ο συνωστισμός ήταν αδιανόητος για Σάββατο μεσημέρι και η ατμόσφαιρα αποπνικτική. Ο κλιματισμός ανύπαρκτος ή, αν υπήρχε, πάντως δεν ήταν στην αναμενόμενη θερμοκρασία για τους καλοκαιρινούς μήνες και με τόση πολυκοσμία. Τα δρομολόγια εξαιρετικά αραιά για τη ζήτηση. Ένα ανθρώπινο κύμα από τουρίστες και Αθηναίους έμπαινε για να βγει ένα άλλο στους κεντρικούς σταθμούς μετεπιβίβασης. Κατεβαίνοντας εσπευσμένα στον πρώτο σταθμό για να βρω πιο ανθρώπινες συνθήκες σε κλιματιζόμενο χώρο, το ενδεχόμενο του κλειστού ασανσέρ φάνταζε ακόμα πιο επίφοβο, ενώ η διαδρομή από το μετρό μέχρι το πιο κοντινό καφέ απαιτούσε αρκετό κόπο κι αυτή. Μια κοινή αδιαθεσία θα μπορούσε να συμβεί σε οποιονδήποτε, ασχέτως ηλικίας και υγείας; Εννοείται. Ούτως ή άλλως, και η τελειότερη πόλη δεν μπορεί να γίνει αφόρητη υπό τέτοιες συνθήκες; Ασφαλώς.
Οι αρτιμελείς ξεχνάμε τι σπουδαίο προνόμιο είναι να μετακινούμαστε με τα ΜΜΜ, έστω και με τις υπάρχουσες δυσλειτουργίες τους, ενώ για άλλους είναι απλώς αδύνατο. Οι ηλικιωμένοι, οι άνθρωποι με προβλήματα όρασης, οι ΑμεΑ βιώνουν στο πετσί τους πόσο αφιλόξενη είναι αυτή η πόλη πολύ πριν από εμάς.
Αλλά για πρώτη φορά είδα ξεκάθαρα σε τέτοιο βαθμό και στην πράξη πόσο αβάσταχτη έχει γίνει η ζωή στην Αθήνα, από τη στιγμή που με το να επιχειρήσεις να κατέβεις το μεσημέρι στο κέντρο ρισκάρεις πολλά, από ηλίαση μέχρι λιποθυμία από τον συνωστισμό ή να γλιστρήσεις σε κάποιο πεζοδρόμιο, και πόσο γεμάτη απροσπέλαστα εμπόδια είναι η πόλη για ανθρώπους με κινητικά προβλήματα και θέματα υγείας. Σε θεωρητικό επίπεδο, όλοι φανταζόμαστε πόσο δύσκολο είναι να κυκλοφορείς με αμαξίδιο στα θεόστενα πεζοδρόμια με τις λακκούβες, τις ασυνέχειες, τα «μπαλώματα» και τις σπασμένες πλάκες, ή να είσαι ηλικιωμένος και με προβλήματα υγείας και να επιχειρήσεις να βγεις έξω με καύσωνα. Έχει μεγάλη διαφορά όμως να το φαντάζεσαι απλώς από το να καταλήξει να γίνει η πόλη, έστω και για μισή ώρα, μια διαδρομή γεμάτη περιπέτειες, εμπόδια και τάφρους που πρέπει να υπερπηδήσεις, στην οποία πρέπει να φανείς αρκετά ευρηματικός κάθε φορά, λες και παίζεις σε reality επιβίωσης. Φαντάσου να σου συμβαίνει αυτό για μια ολόκληρη ζωή.
Οι αρτιμελείς ξεχνάμε τι σπουδαίο προνόμιο είναι να μετακινούμαστε με τα ΜΜΜ, έστω και με τις υπάρχουσες δυσλειτουργίες τους, ενώ για άλλους είναι απλώς αδύνατο. Οι ηλικιωμένοι, οι άνθρωποι με προβλήματα όρασης, οι ΑμεΑ βιώνουν στο πετσί τους πόσο αφιλόξενη είναι αυτή η πόλη πολύ πριν από εμάς. Τα αδιάβατα για τα αμαξίδια πεζοδρόμια είναι ένας αγώνας μετ’ εμποδίων γι’ αυτούς, όταν ακόμα και οι απλοί πεζοί κάνουν συνεχή σλάλομ. Οι διαβάσεις και οι ράμπες είναι συχνά κατειλημμένες, ενώ προσβασιμότητα σε δημόσια κτίρια, κατά κύριο λόγο, δεν υπάρχει.
Στην Αθήνα μετακινείσαι πλέον εύκολα μονάχα αν είσαι πολύ νέος, σφύζεις από υγεία και αν έχεις και μια έφεση στα outdoor activities και τα extreme sports. Δεν έφταναν τα χρόνια προβλήματα και οι παθογένειες, τώρα είναι κι ο εφιάλτης της κλιματικής αλλαγής εδώ, όπως και ο υπερτουρισμός· μαζί με τη βρομιά και την εγκατάλειψη σε σημεία της πόλης, τα σπασμένα, βρόμικα και χωρίς κλιματισμό ΜΜΜ, τα δυσεύρετα ταξί, το αποπνικτικό μετρό όπου επικρατεί το αδιαχώρητο καθημερινά γιατί τα δρομολόγια δεν επαρκούν, τα πεζοδρόμια όπου κινδυνεύεις να σωριαστείς ανά πάσα στιγμή, αν δεν έχεις διαρκώς τεταμένη την προσοχή σου.
Ιδιαίτερα τραυματική για την πόλη υπήρξε η περίπτωση της Πανεπιστημίου, που δεν έχει ξεπεράσει ακόμα τις πληγές της, όταν επί 4 χρόνια τα έργα του πρώην δημάρχου Αθηναίων Κώστα Μπακογιάννη μετέτρεψαν την κεντρικότερη λεωφόρο της πόλης σε δρόμο που στο μεγαλύτερο μέρος του έμοιαζε με θεματικό πάρκο ή παιχνίδι τύπου Hunger Games, με πίστες και δοκιμασίες για όλους.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο να καταφέρουμε να δούμε πέρα από τα προνόμιά μας εμείς και να αντιληφθούμε, αν είναι αβίωτη για μας η πόλη, σε τι σημείο ήταν ανέκαθεν για τους ανθρώπους με κινητικές δυσκολίες. Το θέμα είναι πρωτίστως να καταφέρουν οι ιθύνοντες και ο νυν δήμαρχος Χάρης Δούκας και πλέον υποψήφιος για την προεδρία του ΠΑΣΟΚ, αλλά και όποιος άλλος, στον βαθμό ευθύνης που του αναλογεί, να μπουν για ένα λεπτό στη θέση αυτών των ανθρώπων, ώστε να βελτιωθούν οι συνθήκες στην πόλη, τουλάχιστον σε τομείς στους οποίους δεν απαιτούνται μεγαλεπήβολα έργα και μεγαλόπνοοι σχεδιασμοί αλλά πολύ πιο απλές διαδικασίες, όπως να γίνουν προσβάσιμα όλα τα πεζοδρόμια, οι ράμπες για τους ΑμεΑ και οι οδηγοί όδευσης τυφλών.
Ελπίζαμε πως οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής θα καθυστερούσαν λίγο ακόμα και θα καλούνταν να πληρώσουν τον λογαριασμό οι επόμενες γενιές, αλλά δεν μας έγινε η χάρη. Είναι μπροστά μας πολύ πιο δύσκολες μέρες, αν συνυπολογίσουμε και το γεγονός πως η Αθήνα βγαίνει συνέχεια πρώτη ή από τις πρώτες σε όλους τους δείκτες και τα στατιστικά με τις χειρότερες πόλεις για να ζεις. Οδεύουμε ολοταχώς προς μια δυστοπία με αχανείς ερημοποιημένες εκτάσεις και πληθυσμιακά υπερπλήρεις μητροπόλεις, με ανθρώπους που θα ζουν αποκλειστικά σε εσωτερικούς κλιματιζόμενους χώρους γιατί η εξωτερική ατμόσφαιρα θα σκοτώνει. Πόσο έτοιμοι είμαστε για ακόμα πιο θερμά καλοκαίρια και πόσο αναλογιζόμαστε αυτούς που είναι σε ακόμα πιο δεινή θέση από μας και πρέπει να κυκλοφορούν σε μια ήδη αφιλόξενη και εχθρική από πολλές απόψεις πόλη;
