ΤΟΝ ΑΥΓΟΥΣΤΟ ΤΟΥ 2023, ο Gaius Flavius (λογαριασμός με αναπαραστάσεις από την αρχαία Ρώμη) μοιράστηκε ένα βίντεο στο Instagram με τη λεζάντα: «Πολλές από εσάς δεν συνειδητοποιείτε πόσο συχνά σκέφτονται οι άνδρες τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία», κι έτσι ξεκίνησε το περσινό trend του TikTok όπου γυναίκες κάνουν την παραπάνω ερώτηση στους συντρόφους τους και οι περισσότεροι απαντάνε: «Κάθε μέρα» (εάν δεν τον έχετε ρωτήσει, σπεύσατε). Το παραπάνω παραμένει εντός επικαιρότητας, αποδεικνύοντας πως μπορεί να έχουν περάσει πάνω από 2.000 χρόνια από το απόγειο της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και κάτι μήνες από το απόγειο αυτού του trend, αλλά, όπως φαίνεται, η ερώτηση παραμένει, φέρνοντας κι άλλες:
Τελικά πώς η ρωμαϊκή αυτοκρατορία κατέκτησε το ανδρικό συλλογικό ασυνείδητο; Οι γυναίκες στην αρχαία Ρώμη ρωτούσαν τους συζύγους τους πόσο συχνά σκέφτονται την αχαιμενιδική ή την ακκαδική αυτοκρατορία; Και πάνω απ’ όλα, θυμάστε τη σκηνή από το «Life of Brian» στην οποία ο John Cleese φωνάζει: «Τι έχουν κάνει οι Ρωμαίοι για μας;». Η απάντηση είναι ότι, από γέφυρες μέχρι στάδια, οι αρχαίοι Ρωμαίοι έχουν αφήσει το στίγμα τους στον κόσμο μας, με τρομερή επιρροή στην τέχνη και την αρχιτεκτονική. Οι δυσαρεστημένοι Ιουδαίοι στη ταινία «Life of Brian» αναφέρουν ένα σωρό ρωμαϊκά επιτεύγματα, όπως υδραγωγείο, αποχέτευση, δρόμους, ιατρική και φυσικά, κρασί.
Δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες για τις Ρωμαίες, αλλά ξέρουμε πως εκτιμούνταν κυρίως ως σύζυγοι και μητέρες και παρόλο που σε κάποιες επιτρεπόταν περισσότερη ελευθερία, υπήρχε πάντα ένα σαφές όριο, ακόμη και για την κόρη ενός αυτοκράτορα.
Στο γιατί συγκεκριμένα οι άνδρες είναι παθιασμένοι με τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, απαντάνε ιστορικοί: οι δυτικές κοινωνίες έχουν ιστορικά υπερτονίσει τις πτυχές της ρωμαϊκής ιστορίας που συνδέονται με τον ανδρισμό στη λαϊκή φαντασία. Σύμφωνα με την ιστορικό Hannah Cornwell, το πρώτο πράγμα που φαίνεται να έρχεται στο μυαλό όταν γίνεται αναφορά στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία είναι «μια εικόνα της ρωμαϊκής λεγεώνας, του αυτοκρατορικού αετού και αυτού του είδους τη στρατιωτική πτυχή −μαζί με τους μονομάχους− που έχει μια μακρά σχέση με την αρρενωπότητα και την εξουσία». Η Cornwell αναφέρει πως από τον 19ο αιώνα οι ιστορικοί έτειναν να βλέπουν την αρχαία Ρώμη μέσα από το πρίσμα της πολιτικής και του πολέμου, εν μέρει ως αποτέλεσμα της εξάρτησής τους από και του θαυμασμού τους για τις «ελίτ και ανδρικές» πηγές πληροφόρησης και αναμετάδοσης της γνώσης, κάτι που μας θυμίζει πως η ιστορία έχει τάξη και φύλο.
Όλοι οι δρόμοι οδηγούν στη Ρώμη, με άνδρες να παραδέχονται πως πρόκειται για μια αξεπέραστη ανδρική φαντασίωση, ενώ η θέση της γυναίκας ήταν η γνωστή / άγνωστη. Φαίνεται πως οι περισσότεροι που ασχολούνται με τους Ρωμαίους ασχολούνται αποκλειστικά με την ανδροκεντρική εμπειρία των στρατιωτικών ζητημάτων, εστιάζοντας στο μεγαλείο της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, αγνοώντας τις προόδους των μη ευρωπαϊκών αρχαίων πολιτισμών. Η αρχαία Ρώμη, πράγματι, είναι πολύ ενδιαφέρουσα, αλλά το trend αυτό αποδεικνύει πως ίσως η γοητεία της να έχει προσανατολιστεί στους λάθος λόγους. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε πως για την αλλαγή του Twitter σε Χ, ο Elon Musk είχε γράψει: «Ίσως να χρειαζόμαστε έναν σύγχρονο Σύλλα», αναφερόμενος στον συντηρητικό, εκδικητικό Ρωμαίο στρατηγό.
Σύμφωνα με το PBS, η αρχαία Ρώμη ήταν ο κόσμος των ανδρών − αποφάσιζαν ακόμη και αν ένα μωρό θα ζούσε ή θα πέθαινε και ενώ τα κορίτσια παντρεύονταν στην αρχή της εφηβείας τους, οι άνδρες περίμεναν μέχρι περίπου τα 35 έτη. Δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες για τις Ρωμαίες, αλλά ξέρουμε πως εκτιμούνταν κυρίως ως σύζυγοι και μητέρες και παρόλο που σε κάποιες επιτρεπόταν περισσότερη ελευθερία, υπήρχε πάντα ένα σαφές όριο, ακόμη και για την κόρη ενός αυτοκράτορα. Οι γυναίκες δεν επιτρεπόταν να είναι ενεργές στην πολιτική, επομένως κανείς δεν έγραψε γι’ αυτές, ούτε μάθαιναν να γράφουν και έτσι δεν μπορούσαν να πουν τις δικές τους ιστορίες.
Η Cynthia Boaz, καθηγήτρια Πολιτικών Επιστημών, αναφέρει: «Υποθέτω ότι οι περισσότεροι από τους άνδρες που λένε ότι σκέφτονται συνέχεια τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία είναι λευκοί, cis άνδρες. Και δεν είναι τυχαίο, γιατί η ρωμαϊκή αυτοκρατορία είναι μια από τις πιο πατριαρχικές και ιεραρχικές κοινωνίες που έχουν υπάρξει ποτέ». Γυρνώντας στους Monty Python, προκύπτει το ερώτημα, καλύτερα τοποθετημένο: «Τι έκαναν οι δυτικές αυτοκρατορίες για οποιονδήποτε άλλο εκτός από τους προνομιούχους άνδρες της εποχής;» Και η πρόοδος των αρχαίων αυτοκρατοριών συνδέεται με τη φεμινιστική τοποθέτηση πως ο σύγχρονος κόσμος χρωστάει τα πάντα στις μαύρες γυναίκες. Όταν είναι λυμένο κάθε πρόβλημα επιβίωσης και διαβίωσης, τότε η πρόοδος είναι το λιγότερο αναμενόμενη.
Η ακαδημαϊκός McKenzie Wark αναφέρει: «Η κυρίαρχη κουλτούρα πάντα προωθούσε μια πατριαρχική κοινωνία, αλλά όλο και περισσότερα media υπάρχουν για τους άνδρες, τα οποία δεν διαπραγματεύονται καν τη θέση των γυναικών στον κόσμο τους. Πρόκειται για μια βρεφική αρρενωπότητα που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει την παρουσία των γυναικών ως αυτόνομων όντων». Επίσης, έχει ενδιαφέρον η σιγουριά της κατάκτησης και όχι του κατακτημένου, παρά τα στατιστικά: εάν ένας άνδρας ξυπνούσε σήμερα στην αρχαία Ρώμη, μια ποικιλόμορφη και βάναυση αυτοκρατορία, κατά πάσα πιθανότητα θα είχε πολύ ταπεινή καταγωγή. Περίπου 1 στους 4 ανθρώπους κατά τη ρωμαϊκή αυτοκρατορική περίοδο ήταν υποδουλωμένος, ενώ οι περισσότεροι άλλοι, αν ήταν ελεύθεροι, ήταν αγρότες ή τεχνίτες. Πιθανότατα ο μέσος Ρωμαίος θα είχε πεθάνει νέος από υποσιτισμό ή ασθένεια, δουλεύοντας κοπιαστικά ως αγρότης σε ένα σιταροχώραφο, βλέποντας μια Ρώμη με πολύ περισσότερους εξαθλιωμένους σκλάβους και καταπιεσμένες γυναίκες, παρά αυτοκράτορες ή στρατιώτες.
