ΠΡΩΤΑ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ, μετά οι περιουσίες, στη συνέχεια ο τουρισμός και τελευταία τα ζώα και η φύση, τα έμβια όντα που λαβώνονται σκληρά σε κάθε πυρκαγιά στην Ελλάδα, ωστόσο, συνήθως αυτές οι πληγές μετριούνται τελευταίες.
Στην περίπτωση της Ρόδου άνθρωποι και οργανώσεις, ακτιβιστικές ομάδες και ζωοφιλικές ενώσεις, από την πρώτη στιγμή «κραύγασαν» για το πλατόνι, για το ελάφι-σύμβολο του νησιού, για ένα είδος τόσο παλιό και σπάνιο όσο και η ιστορία του νησιού των ιπποτών.
Συναντάται και ως πλατώνι και στολίζει την είσοδο του λιμανιού του νησιού: δυο πλατόνια πάνω σε κίονες να υποδέχονται επισκέπτες και κατοίκους, αφηγούμενα με την παρουσία τους, την άφιξη τους εδώ από τους Ιωαννίτες ιππότες.
Από αυτή την εικόνα, τις προηγούμενες ημέρες ζήσαμε μιαν άλλη, οδυνηρή, με τα ελάφια στην άκρη του δρόμου, θύματα της μεγάλης πυρκαγιάς να υποκύπτουν στα τραύματά τους ή να αναζητούν απελπισμένα νερό και φαγητό σε αυλές κατοίκων.
Το πλατόνι Ρόδου είναι από τα λίγα είδη της Ευρώπης και μέχρι πριν κάποιες δεκαετίες ήταν είδος υπό εξαφάνιση. Χαρακτηριστικά τους είναι πως θεωρούνται μικρόσωμα σε σχέση με τον μέσο όρο των ελαφιών στην Ευρώπη, καθώς δεν ξεπερνούν το ενάμισι μέτρο σε μήκος, αλλά και οι λευκές άσπρες βούλες στο σώμα τους.
Ενώ τα τελευταία χρόνια ο πληθυσμός τους είχε ανακάμψει, η πυρκαγιά που ξέσπασε πριν από λίγες ημέρες κοντά στον βιότοπό τους αναμένεται να έχει μειώσει κατακόρυφα τον αριθμό τους, παρόλο που μόνο εκτιμήσεις μπορούν να γίνουν σχετικά με αυτό. Πώς κι έτσι όμως και γιατί δεν έχουμε συγκεκριμένους αριθμούς για τον πληθυσμό αυτού του σπάνιου είδους;
Οι λόγοι για τη μείωση του αριθμού των ελαφιών, αλλά και άλλων ειδών, είναι τρεις. «Ο πρώτος είναι οι δύο μεγάλες πυρκαγιές το 1987 και το 1992, ο δεύτερος η ελάττωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων, καθώς μεγάλος αριθμός του πληθυσμού ασχολείται πλέον με τουριστικές δραστηριότητες και επιχειρήσεις. Τέλος, ακόμα ένας λόγος είναι και η χρήση ισχυρών γεωργικών φαρμάκων στις καλλιέργειες».
«Ο αριθμός τους είχε αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια»
Επικοινωνήσαμε με τον Πρόεδρο του Συλλόγου Προστασίας Περιβάλλοντος Ρόδου, Δημήτρη Γρηγοριάδη, ώστε να μας αναφέρει κάποιες πρώτες εκτιμήσεις σχετικά με αυτό.
«Γνωρίζουμε πως τις δεκαετίες του 1980 και 1990 ο αριθμός τους ήταν σημαντικά μειωμένος. Εκτιμούμε πως ήταν κάτω από 1.000 ελάφια, ωστόσο τις πρόσφατες δεκαετίες ο αριθμός τους είχε ανακάμψει, αλλά δεν έχουμε επίσημα στοιχεία. Ξέραμε, όμως, πως είχαν αυξηθεί κατά πολύ και τα τελευταία χρόνια δεν ήταν πλέον ένα είδος υπό εξαφάνιση», εξηγεί.
Οι πρώτες εκτιμήσεις από την πυρκαγιά αναφέρουν πως περίπου 175.000 στρέμματα καταστράφηκαν και ανάμεσά τους είναι χιλιάδες στρέμματα δάσους, αλλά και περιοχές Natura. Και φυσικά δεν είναι μόνο τα ελάφια που χάθηκαν μέσα στις φωτιές.
«Εκτός από τα ελάφια έχουμε μία μεγάλη απώλεια στην πανίδα του νησιού. Ο ασβός της Ρόδου, τα φίδια και οι αλεπούδες είναι, επίσης, θύματα αυτής της καταστροφής. Όμως, τα ελάφια είναι μεγαλύτερα σε όγκο και πιο ορατά. Η πρώτη εστία ξεκίνησε στο μεσόγειο τμήμα του νησιού και κινήθηκε προς τη νοτιοανατολική πλευρά. Η φωτιά που άλλαζε συνεχώς κατευθύνσεις, καθώς είχε πολύ αέρα, κύκλωσε τα ελάφια, αλλά και τα υπόλοιπα έμβια όντα, και δεν μπόρεσαν να διαφύγουν», εξηγεί ο Δημήτρης Γρηγοριάδης.
Οι μεγάλες πυρκαγιές που έχουν συμβάλει στη μείωση του αριθμού τους
Τι γίνεται λοιπόν από εδώ και στο εξής; Με τη φωτιά να μαίνεται ακόμη σε κάποια σημεία του νησιού και με την καταγραφή κατεστραμμένων δασικών εκτάσεων και περιουσιών να βρίσκεται σε εξέλιξη, είναι αδύνατον να γίνει ακριβής καταγραφή των νεκρών ζώων ή να υποθέσουμε πως δεν θα αυξηθεί κι άλλο ο αριθμός τους τις επόμενες ημέρες.
«Το νησί μας είχε μεγάλες πυρκαγιές ανά τα χρόνια, με αυτές του 1992, του 2008 και του 2021 να ήταν οι μεγαλύτερες έως τώρα. Όλες αυτές συνέβαλαν στην επιβράδυνση της αύξησης του πληθυσμού τους, όμως ήταν σε μία πολύ καλή φάση του. Τώρα, απλώς περιμένουμε να σταματήσει η φωτιά ώστε να δούμε τι ζώα έχουν χαθεί και να ξεκινήσουμε τις διαδικασίες για την επόμενη μέρα, αλλά και να περιθάλψουμε όσα μπορούμε».
Να σημειωθεί πως οι λόγοι για τη μείωση του αριθμού των ελαφιών, αλλά και άλλων ειδών, σύμφωνα με τον ίδιο είναι τρεις. «Ο πρώτος είναι οι δύο μεγάλες πυρκαγιές το 1987 και το 1992, ο δεύτερος η ελάττωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων, καθώς μεγάλος αριθμός του πληθυσμού ασχολείται πλέον με τουριστικές δραστηριότητες και επιχειρήσεις. Τέλος, ακόμα ένας λόγος είναι και η χρήση ισχυρών γεωργικών φαρμάκων στις καλλιέργειες», επισημαίνει.
Αναφερόμενος στα τραυματισμένα ελάφια, σχολίασε πως πριν τις φωτιές όταν κάποιο εντοπιζόταν να χρειάζεται ιατρική περίθαλψη αναλάμβανε το Δασαρχείο. Καθώς δεν υπάρχει κάποιο ειδικό κέντρο, τα τραυματισμένα ζώα από την πυρκαγιά θα αναλάβουν οι κτηνίατροι του νησιού, ενώ από την Πέμπτη στη Ρόδο βρίσκεται κλιμάκιο του Συλλόγου Προστασίας Άγριας Ζωής ΑΝΙΜΑ, ώστε να τα φροντίσει.
