ΟΙ 92 ΑΝΔΡΕΣ ΠΟΥ ΜΕΤΑΦΕΡΘΗΚΑΝ ΓΥΜΝΟΙ και με τη χρήση βίας από την τουρκική στρατοχωροφυλακή στον Έβρο ήταν άλλη μία ενέργεια στο πλαίσιο της γνωστής τακτικής της Άγκυρας, η οποία και στις ελληνικές αρχές είναι γνωστή και η δημοσιογραφική έρευνα Τούρκων αντικαθεστωτικών δημοσιογράφων την έχει περιγράψει αναλυτικά.
Παρόμοια περιστατικά αντίστοιχης βαρβαρότητας, άλλωστε, έχουν ξανασυμβεί αρκετά τελευταία, αλλά με μικρότερο αριθμό μεταναστών και προσφύγων. Οι ελληνικές αρχές ως τώρα δεν είχαν ασχοληθεί, όμως, με την ανάδειξή τους. Η μόνη φορά που το έκαναν ήταν πριν από δύο χρόνια, όταν η κατάσταση κινδύνευσε να βγει εκτός ελέγχου, με την τουρκική στρατοχωροφυλακή να καθοδηγεί πολυάριθμες ομάδες που προσπαθούσαν να ρίξουν στον φράχτη στον Έβρο.
Περιστατικά σαν αυτά που βλέπουμε τους τελευταίους μήνες συνήθως δεν έπαιρναν δημοσιότητα από την ελληνική κυβέρνηση. Ακόμα και όταν στην κυβέρνηση διαπίστωναν ότι η Τουρκία αξιοποιεί τις ενέργειες που προκαλεί για να επιτεθεί (και) επικοινωνιακά στην Ελλάδα, προωθώντας οργανωμένα τη δική της εκδοχή στον ευρωπαϊκό και διεθνή Τύπο.
Η ελληνική κυβέρνηση, είτε από έλλειψη σχεδιασμού και οργάνωσης, είτε από υποτίμηση του προβλήματος, δεν ασχολήθηκε ποτέ με την πολύ καλά σχεδιασμένη από το καθεστώς του Ερντογάν επιχείρηση δυσφήμησης της Ελλάδας που πραγματοποιείται τα τελευταία δύο χρόνια. Έτσι, βρέθηκε στη δυσάρεστη θέση να καταγγέλλει ενέργειες που τεκμηριωμένα προκύπτει ότι σχεδιάστηκαν από την Τουρκία, όπως αυτή των 92 γυμνών προσφύγων στον Έβρο, και να βλέπει ΜΜΕ και οργανισμούς να τηρούν ίσες αποστάσεις από τη χώρα που προκαλεί και τη χώρα που προκαλείται. Είδε να παρουσιάζονται ως ελληνικοί ισχυρισμοί οι στοιχειοθετημένες καταγγελίες και τα προφανή γεγονότα, με την αφήγηση των υπουργών του Ερντογάν που στρεψοδικούν.
Η ελληνική κυβέρνηση, είτε από έλλειψη σχεδιασμού και οργάνωσης, είτε από υποτίμηση του προβλήματος, δεν ασχολήθηκε ποτέ με την πολύ καλά σχεδιασμένη από το καθεστώς του Ερντογάν επιχείρηση δυσφήμησης της Ελλάδας που πραγματοποιείται τα τελευταία δύο χρόνια.
Πριν από καιρό οι «New York Times» είχαν παρουσιάσει ως βασανισμένο πρόσφυγα που κατήγγειλε την Ελλάδα κάποιον που (χάρη στα δικά του social media) αποδείχθηκε ότι ήταν Τούρκος υπήκοος και ζούσε και εργαζόταν στην Τουρκία. Το καλοκαίρι το «Spiegel» παρουσίασε ευάλωτους πρόσφυγες που είχαν εγκλωβιστεί στα σύνορα και κινδύνευαν εξαιτίας της Ελλάδας. Κι ενώ όλα αυτά τα περιστατικά που στήνει η Τουρκία παίρνουν μεγάλη δημοσιότητα σε βάρος της, η κυβέρνηση τα αντιμετώπιζε με προχειρότητα ως κάτι δευτερεύον.
Ο λόγος της κυβερνητικής αδιαφορίας, επειδή στην Ελλάδα οι πολιτικοί όλων των κομμάτων σκέφτονται εκλογοκεντρικά, είναι πιθανότατα ότι η τουρκική προπαγάνδα δεν επηρέαζε το δικό της εκλογικό κοινό. Αυτό σε μεγάλο βαθμό ισχύει και μπορεί οι ψηφοφόροι της να μην επηρεάζονταν, έβλαπτε όμως και βλάπτει τη χώρα και αυτό είναι κάτι που η κυβέρνηση κατάλαβε αργά. Η περίπτωση των 92 προσφύγων είναι η πρώτη στην οποία έδρασε άμεσα, φρόντισε να την τεκμηριώσει και την κατήγγειλε στη διεθνή κοινότητα.
Πίσω από το στήσιμο ιστοριών σαν αυτή των 38 του Έβρου ή την πιο πρόσφατη των 92 εκ μέρους της Τουρκίας πολλές σκοπιμότητες. Η μία είναι η προφανής: να στέλνει πρόσφυγες, αθετώντας επιδεικτικά την ευρωπαϊκή συμφωνία, για να πιέζει και την Ε.Ε. και την Ελλάδα. Η άλλη είναι η επικοινωνιακή. Αν οι ελληνικές αρχές δεν έσπευδαν να πάρουν τους 92 άνδρες που έστειλε γυμνούς και χτυπημένους στα σύνορα η Τουρκία και δεν φώναζαν τους συνοριοφύλακες της Frontex για να καταγράψουν το γεγονός, πιθανότα θα είχαμε μόνο την τουρκική εκδοχή. Όπως έχει συμβεί και σε άλλες περιπτώσεις, όταν οι πρόσφυγες και μετανάστες δεν καταφέρνουν να περάσουν στην Ελλάδα, η Τουρκία καταγγέλλει τις ελληνικές αρχές ότι αυτές τους χτύπησαν, τους πήραν τα ρούχα και τους έστειλαν πίσω. Αυτό πιθανότατα θα έκαναν και αυτήν τη φορά.
Ντροπή για τον πολιτισμό η συμπεριφορά της Τουρκίας απέναντι σε 92 μετανάστες τους οποίους διασώσαμε στα σύνορα. Αναμένουμε από την Άγκυρα να διερευνήσει το περιστατικό και να προστατεύσει επιτέλους τα σύνορα της με την ΕΕ. pic.twitter.com/bW25DUH6bb
— Νότης Μηταράκης - Notis Mitarachi (@nmitarakis) October 15, 2022
Είναι αλήθεια ότι στην ελληνική πλευρά έχουν υπάρξει αποτροπές στον Έβρο, ακόμα και επαναπροωθήσεις, και πιθανόν, όταν υπάρχει η υποψία ότι κάποιοι έχουν φωτογραφίσει στρατιωτικές ζώνες, να τους έχουν πάρει και τα κινητά. Όμως η αφαίρεση των ρούχων των προσφύγων είναι μια ταπεινωτική και συνήθης πρακτική της τουρκικής στρατοχωροφυλακής και όχι των ελληνικών αρχών.
Μια άλλη σκοπιμότητα και ίσως η πιο επικίνδυνη από όλες: η πρόκληση προβοκάτσιας, για την οποία οι ελληνικές αρχές είναι σε επιφυλακή. Υπάρχουν σημεία, όπως αυτά στις αμμονησίδες του ποταμού Έβρου, όπου τα σύνορα δεν είναι σταθερά και αλλάζουν στο πέρασμα του χρόνου ανάλογα με τη ροή του ποταμού και τις βροχές. Αν οι ελληνικές αρχές δεν είχαν ζητήσει από τους 38 πρόσφυγες της νησίδας να προχωρήσουν μπροστά μόνοι τους για να μπουν στην Ελλάδα και είχε πάει κάποιος ως εκεί για να τους πάρει, εύκολα θα μπορούσε να προκληθεί ένα περιστατικό σαν εκείνο με τη σύλληψη των δύο φαντάρων πριν από μερικά χρόνια. Και ακριβώς αυτό ήταν που ήθελαν να αποτρέψουν.
Η κυβέρνηση δίνει βάρος στην αποφυγή μιας προβοκάτσιας και στη φύλαξη των συνόρων, αλλά υποτιμά την επικοινωνιακή διαχείριση και την προπαγάνδα που κάνει ο Ερντογάν, η οποία όμως έχει αποτελέσματα για την Τουρκία και της προσφέρει πολιτικά οφέλη.
Ακόμα και για τον ρόλο της Frontex, εναντίον της οποίας καταφέρονται έντονα εδώ και δύο χρόνια κυρίως Πράσινοι ευρωβουλευτές και γερμανικά ΜΜΕ, υπάρχει βαθιά διαφωνία στους κόλπους της Ε.Ε. Από τη μία πλευρά είναι αυτοί που βλέπουν ως αποστολή της Frontex τη φύλαξη των συνόρων. Στην άλλη πλευρά είναι αυτοί που θεωρούν ότι πρώτιστο καθήκον της Frontex είναι το ανθρωπιστικό, να φροντίζει δηλαδή να έχουν πρόσβαση στο αίτημα ασύλου όλοι όσοι επιχειρούν να έρθουν στην Ελλάδα από τις μη νόμιμες οδούς.
Οι κατηγορίες που είχε δεχθεί τελευταία η Frontex από αυτή την πλευρά ήταν ότι αντί να φροντίζει να έρχονται με ασφάλεια στην Ελλάδα ακόμα και αυτοί που στέλνουν οι διακινητές από την Τουρκία, αυτή συνεργαζόταν με το ελληνικό Λιμενικό για να κάνει επαναπροωθήσεις. Οι καταγγελίες για τις επαναπροωθήσεις πάντως αφορούν σχεδόν μόνο τα ελληνοτουρκικά σύνορα και όχι αυτές που γίνονται από τον ευρωπαϊκό βορρά προς την Ελλάδα. Αντιθέτως, οι Γερμανοί πολιτικοί πιέζουν την κυβέρνηση τελευταία να δεχθεί πρόσφυγες που ζουν στη Γερμανία, με το πρόσχημα ότι ήρθαν από την Ελλάδα, και ενώ η Τουρκία δεν δέχεται καθόλου επιστροφές τα τελευταία χρόνια.
Τη Frontex καταγγέλλει εδώ και χρόνια και η Τουρκία (αυτή ξεκίνησε να αντιδρά πρώτη) καθώς, πλην όλων των άλλων, δεν θέλει να υπάρχουν μάρτυρες τρίτων χωρών ούτε για τον ρόλο της στο προσφυγικό (συχνά τις βάρκες των διακινητών τις συνοδεύουν τουρκικές ακταιωροί) ούτε για τις παραβιάσεις της στο Αιγαίο, σε αέρα και θάλασσα. Και τα προηγούμενα χρόνια η Frontex είχε καταγράψει αρκετές.
Η επικοινωνιακή ζημιά που έχει υποστεί η ελληνική κυβέρνηση αλλά και η χώρα από την τουρκική πολιτική εργαλειοποίησης του προσφυγικού και την οργανωμένη δυσφήμηση είναι σημαντική και η κυβέρνηση δεν μπορεί άλλο να την παραβλέπει. Αυτήν τη φορά, σε αντίθεση με την υπόθεση της νησίδας, αντέδρασε άμεσα, αλλά αυτό δεν το κάνει κάθε φορά.
Η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να αναδείξει το επικίνδυνο παιχνίδι που στήνεται στα σύνορα από την Τουρκία που χρησιμοποιεί ευάλωτους ανθρώπους, όπως είναι οι πρόσφυγες και οι μετανάστες, με αυτές τις επικίνδυνες τακτικές που είτε θίγουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια είτε θέτουν τη ζωή τους σε κίνδυνο. Και οφείλει να απαντά με σοβαρότητα και όχι πρόχειρα, άμεσα και με διαφάνεια, υπερασπιζόμενη τα εθνικά δίκαια και τα ανθρώπινα δικαιώματα μαζί.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO
