Xιούμορ, σαρκασμό, βία, ωμότητα και σκοτεινιά υπόσχεται η Κατερίνα Ευαγγελάτου στην πρώτη της σκηνοθεσία όπερας στο Ηρώδειο με το έργο Ριγολέττος του Τζουζέπε Βέρντι, με το οποίο η Εθνική Λυρική Σκηνή ανοίγει, ως είθισται, το πρόγραμμα παραστάσεων του Φεστιβάλ Αθηνών στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού – η παράστασή του έχει αναβληθεί δύο φορές λόγω κορωνοϊού.
Πρόκειται για μία από τις δημοφιλέστερες διεθνώς όπερες σε μουσική του εθνικού συνθέτη της Ιταλίας, που έκανε πρεμιέρα το 1851 στη Βενετία και είναι βασισμένη στο θεατρικό έργο του Βικτόρ Ουγκό Ο βασιλιάς διασκεδάζει. Το λιμπρέτο υπογράφει ο Φραντσέσκο Μαρία Πιάβε.
Η ιστορία του εξελίσσεται στη Μάντοβα, όπου ο ερωτύλος δούκας της με την έκλυτη ζωή βάζει στόχο τη νεαρή Τζίλντα, κόρη του καμπούρη αυλικού γελωτοποιού Ριγολέττου. Έτσι, της παρουσιάζεται ως ένας φτωχός σπουδαστής κι εκείνη τον ερωτεύεται. Μετά από πολλά παρατράγουδα η νεαρή γυναίκα υποκύπτει στην πολιορκία του, «χάνει την τιμή της» και ο πατέρας της αποφασίζει να εκδικηθεί. Αναθέτει σε έναν πληρωμένο δολοφόνο να σκοτώσει τον δούκα, αλλά η Τζίλντα ακούει τα σχέδια και αποφασίζει να θυσιαστεί για χάρη του εραστή της, παίρνοντας τη θέση του.
Η Κατερίνα Ευαγγελάτου θα αποπειραθεί, μέσα από τη γυναικεία της ματιά, να υπογραμμίσει τον τρόπο που αντιμετωπίζονταν οι γυναίκες τον δέκατο ένατο αιώνα, όταν γράφτηκε το έργο, αλλά και την επικαιρότητα.
Η Ευαγγελάτου, θέλοντας να φωτίσει όχι μόνο την πολυπλοκότητα των χαρακτήρων αλλά και τη σκοτεινιά της εποχής, τοποθετεί τη δράση στη δεκαετία του 1980, περίοδο μεγάλης κοινωνικής και οικονομικής κατάπτωσης στην Ιταλία. Επίσης, θα αποπειραθεί, μέσα από τη γυναικεία της ματιά, να υπογραμμίσει τον τρόπο που αντιμετωπίζονταν οι γυναίκες τον δέκατο ένατο αιώνα, όταν γράφτηκε το έργο, αλλά και την επικαιρότητα.
Όπως λέει και η ίδια: «Η διαφθορά, τα εγκλήματα και οι βιασμοί είναι το πραγματικό πρόσωπο μιας κοινωνίας θρησκόληπτης, συντηρητικής και προληπτικής».
Στο φόντο το σκηνικό της Εύας Μανιδάκη, ένα πλουσιόσπιτο ενταγμένο απόλυτα στο αρχαίο ρωμαϊκό αμφιθέατρο σαν να ήταν πάντα μέρος του, «ένα φθαρμένο από τον χρόνο αρχοντικό της ιταλικής επαρχίας, που κρύβει μέσα του την ωμότητα και τη σκοτεινιά των ηρώων του έργου», συμπληρώνει η σκηνοθέτις. Διευθύνει ο αρχιμουσικός και καλλιτεχνικός διευθυντής της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών Λουκάς Καρυτινός, ενώ η διανομή είναι αμιγώς ελληνική με ονόματα διεθνούς ακτινοβολίας όπως ο Δημήτρης Τηλιακός στον ομώνυμο ρόλο, η Χριστίνα Πουλίτση, ο Δημήτρης Πακσόγλου, ο Πέτρος Μαγουλάς και η Μαίρη-Έλεν Νέζη.
Εμπνευσμένη από το ομώνυμο θεατρικό έργο του Γάλλου Βικτοριέν Σαρντού, η δημοφιλέστατη όπερα Τόσκα του Τζάκομο Πουτσίνι με λιμπρέτο των Τζουζέπε Τζακόζα και Λουίτζι Ίλικα έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στη Ρώμη τον Γενάρη του 1900 με πρωταγωνίστρια την ελληνικής καταγωγής Ρουμάνα υψίφωνο Χαρίκλεια Νταρκλέ. Μετά από μια μακρά και πετυχημένη πορεία ανά την υφήλιο ανέβηκε από την Εθνική Λυρική Σκηνή εν μέσω γερμανικής κατοχής στις 27 Αυγούστου 1942, με τη δεκαεννιάχρονη Μαρία Καλογεροπούλου (Κάλλας) στον κεντρικό ρόλο.
Η Τόσκα είναι ακόμα μία τραγική φιγούρα της λυρικής τέχνης που δεν παύει να συγκινεί το κοινό της όπερας παγκοσμίως περισσότερο από έναν αιώνα. Η ιστορία περιστρέφεται γύρω από την παθολογική ζήλια που τρέφει η Τόσκα για τον εραστή της, τον ζωγράφο και δημοκράτη Μάριο Καβαραντόσι, ο οποίος συλλαμβάνεται εξαιτίας των πολιτικών φρονημάτων του από τον αρχηγό της αστυνομίας βαρόνο Σκάρπια.
Ο τελευταίος ισχυρίζεται ότι θα τον ελευθερώσει αν η Τόσκα δεχτεί να συνευρεθεί ερωτικά μαζί του. Εκείνη υποκύπτει στον εκβιασμό, αλλά όταν ο βαρόνος την πλησιάζει, τον σκοτώνει. Ο Καβαραντόσι τελικά εκτελείται και εκείνη αυτοκτονεί, πέφτοντας από τις επάλξεις του φρουρίου των φυλακών, αντί να παραδοθεί στην αστυνομία.
Η Εθνική Λυρική Σκηνή κλείνει το πρόγραμμα του Ηρωδείου με μια αναβίωση παλιότερης παράστασης, συγκεκριμένα του 2012, της Τόσκα, απολύτως συνεπή στο πνεύμα του συνθέτη, με εντυπωσιακά σκηνικά και κοστούμια και την υπογραφή του διάσημου Αργεντινού σκηνοθέτη Hugo de Ana. Διευθύνει ο διακεκριμένος αρχιμουσικός Philippe Auguin και ερμηνεύουν σε διπλή διανομή οι Kristine Opolais / Τσέλια Κοστέα (Φλόρια Τόσκα), Ramόn Vargas / Giorgio Berrugi (Μάριο Καβαραντόσι), Δημήτρης Πλατανιάς / Τάσης Χριστογιαννόπουλος (Σκάρπια).
Εθνική Λυρική Σκηνή – Λουκάς Καρυτινός – Κατερίνα Ευαγγελάτου
Ριγολέττος του Τζουζέπε Βέρντι
Ωδείο Ηρώδου Αττικού
2, 5, 8 & 11/6, 21:00
Εθνική Λυρική Σκηνή – Philippe Auguin – Hugo de Ana
Τόσκα του Τζάκομο Πουτσίνι
Ωδείο Ηρώδου Αττικού
28/7-31/7, 21:00
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
