Αν μου έλεγες παλιότερα ότι θα ερχόταν η στιγμή που θα ασχολιόμουν δημοσιογραφικά με κάποιο ομαδικό άθλημα και ότι θα έμπαινα στη διαδικασία, για τις ανάγκες ενός άρθρου, να παρακολουθήσω κάποια προπόνηση ομάδας, θα γελούσα. Το αθλητικό ρεπορτάζ είναι κάτι που προσωπικά με αφήνει παγερά αδιάφορο, όχι μόνο επειδή είμαι παντελώς άσχετος και δεν γνωρίζω ούτε τις βασικές έννοιες των ομαδικών και ατομικών αθλημάτων αλλά κυρίως επειδή μου ξυπνά σχολικές μνήμες εξαναγκασμού, εκφοβισμού και χλεύης. Στο δημοτικό και στο γυμνάσιο η ώρα της γυμναστικής ήταν ένα κολαστήριο για μένα, αφού ισοδυναμούσε με υποχρεωτική συμμετοχή σε ματς ποδοσφαίρου ή μπάσκετ, σε κανένα από τα οποία δεν μπορούσες να πεις ότι διέπρεπα (ή ότι επιθυμούσα να διαπρέψω) ως ένα γκέι και υπέρβαρο παιδί. Πρόκειται μάλλον για ακόμα ένα τραύμα που φέρουν πολλά μέλη της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας που δεν μπόρεσαν ποτέ να αντιμετωπίσουν τις τοξικές συμπεριφορές με τις οποίες είναι συνδεδεμένος ο αθλητισμός.
Τα τελευταία χρόνια, βέβαια, όλο και περισσότεροι πρωτοκλασάτοι queer αθλητές αποφασίζουν να μιλήσουν ανοιχτά για τη σεξουαλικότητά τους, προσπαθώντας να ανοίξουν τον δρόμο για την αποδοχή και τον σεβασμό σε ένα από τα τελευταία μεγάλα «άβατα» της μισαλλοδοξίας, ενώ την ίδια στιγμή είναι εν εξελίξει η μεγάλη συζήτηση για τη συμπερίληψη των τρανς αθλητών/-τριών σε ομάδες και κατηγορίες συμβατές με την ταυτότητα φύλου τους. Έτσι, λοιπόν, όταν έμαθα πως και στην Ελλάδα λειτουργεί το τελευταίο διάστημα η πρώτη queer ομάδα ράγκμπι, καταρχάς μου δημιουργήθηκε μεγάλη περιέργεια να γνωρίσω τα παιδιά που βρίσκονται πίσω από αυτό το εγχείρημα, να μάθω γιατί επέλεξαν συγκεκριμένα αυτό το όχι και τόσο δημοφιλές στη χώρα μας άθλημα και να παρακολουθήσω κάποια προπόνησή τους.
«Καθένας και καθεμιά από εμάς ήμασταν αυτό το παιδί σε όλη μας τη σχολική πορεία. Χοντροί, θηλυπρεπείς, δεν μπορούσαμε να τρέξουμε, όλα αυτά. Χάρη στους Κενταύρους βρήκαμε επιτέλους μια θέση στον χώρο του αθλητισμού».
Την προηγούμενη Κυριακή οι Athenian Centaurs RFC (Rugby Football Club) μόλις είχαν παραλάβει τις ολοκαίνουριες στολές τους, σε ένα timing που αποδείχθηκε ιδανικό για τη φωτογράφισή τους στη LiFO, καθώς είναι η πρώτη φορά που μιλούν στα media. Καθώς φοράνε με καμάρι τις κοκκινομπλέ φόρμες και τις ροζ κάλτσες και ενώ ο Γιώργος Αδάμος αρχίζει να τους ακολουθεί κατά πόδας στην προπόνηση, βρίσκω λίγο χρόνο να μιλήσω με τον Άγι και τον Ανέστη, συνιδρυτές της αυτοοργανωμένης, αυτοχρηματοδοτούμενης ομάδας, που είναι παρόντες από τη γέννησή της. Ο Άγις εκτελεί χρέη προέδρου και ο Ανέστης έχει αναλάβει την επικοινωνία. Το λογότυπό τους έχει σχεδιαστεί από τον Dreamer – μπορείς να διακρίνεις το αναγνωρίσιμο ύφος του.
Ξεκινώ ρωτώντας τους πώς προέκυψαν οι Κένταυροι και ποια δική τους προσωπική ανάγκη καλύπτουν. «H IGR (International Gay Rugby), που ειδικεύεται στην προώθηση του αθλήματος, στην προβολή της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας στον χώρο του αθλητισμού και στην παροχή safe space, ώστε τα άτομα που δεν ήταν πριμοδοτημένα από το σύνηθες πατριαρχικό μοντέλο του αθλητισμού να συμμετάσχουν ενεργά σε αυτόν, ήθελε να δώσει βήμα σε χώρες απ’ όλο τον κόσμο», περιγράφει ο Ανέστης. «Η πρώτη επικοινωνία από τα social media έγινε τον Ιούλιο του ’20. Βρεθήκαμε να κανονίζουμε μια προπόνηση με άτομα από την τοπική ομάδα του Λιντς κι έτσι ξεκινήσαμε. Εμείς ως τότε δεν είχαμε καμία επαφή ούτε με το άθλημα ούτε μεταξύ μας, κάποια άτομα ούτε με τον ομαδικό αθλητισμό γενικότερα. Παράλληλα συστάθηκαν οι αντίστοιχες ομάδες στο Τελ Αβίβ και το Όσλο».
Ο Άγις συμπληρώνει: «Αρχίσαμε να διαδίδουμε τα νέα από στόμα σε στόμα και μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα, σε events στα γνωστά γκέι μαγαζιά, παρόλο που είχαμε την ατυχία να πέσουμε πάνω στον κορωνοϊό. Λόγω Covid έχουμε κάνει ελάχιστες προπονήσεις – από τον Νοέμβριο του ’20 μέχρι τον Μάιο του ’21 η ομάδα πρακτικά δεν λειτουργούσε. Μαζευόμασταν στο Πεδίον του Άρεως με τον κωδικό 6 και κάναμε πάσες».
Οι εβδομαδιαίες προπονήσεις των Κενταύρων, που πλέον αριθμούν πάνω από τριάντα μέλη, γίνονται κάθε Κυριακή, Τρίτη και Πέμπτη στον Άγιο Ιωάννη Ρέντη. Υπάρχει ανδρική και γυναικεία ομάδα, αλλά οι προπονήσεις είναι κυρίως μεικτές. Στο πρόγραμμά τους έχουν και μια τέταρτη εβδομαδιαία fitness day για ενδυνάμωση. «Οι μεικτές προπονήσεις είναι σημαντικές, επειδή παίζουμε επί ίσοις όροις. Υπάρχει μια παραλλαγή του ράγκμπι με λιγότερη επαφή, στην οποία παίζουμε αγόρια και κορίτσια μαζί» εξηγεί ο Ανέστης.
Η ομάδα είναι φυσικά ανοιχτή και προς την τρανς και non binary κοινότητα και κάθε άτομο επιλέγει πού θα τοποθετηθεί, ανάλογα με το πώς νιώθει. «Είχαμε άτομο που είναι non binary και ήμασταν σε επαφή με την IGR για να δούμε πού τοποθετούνται στο εξωτερικό. Το συγκεκριμένο άτομο ήταν male presenting, οπότε ήθελε να συνταχθεί με την ανδρική ομάδα. Θέλουμε, ακόμα και σε αθλητικό επίπεδο, να τιμούμε τη διαφορετικότητα του καθενός. Γενικά, οι Κένταυροι είναι ανοιχτά συμπεριληπτικοί, γιατί υπήρχαν ήδη άτομα από άλλες ομάδες που ανήκουν στη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα, και queer, γιατί θέλουμε να πριμοδοτήσουμε τα μέλη της κοινότητας. Φυσικά, και οι στρέιτ allies είναι παραπάνω από ευπρόσδεκτοι».
Τι χρειάζεται όμως για να ασχοληθεί κανείς με αυτό το απαιτητικό και μάλλον δυσνόητο, για μένα τουλάχιστον, άθλημα; «Διάθεση και όρεξη, αυτό ζητάμε. Είμαστε, εννοείται, συμπεριληπτικοί απέναντι σε όλες τις ηλικίες και όλους τους σωματότυπους και δεν χρειάζεται καμία προηγούμενη επαφή είτε με το ράγκμπι είτε με άλλο άθλημα. Το ράγκμπι είναι από μόνο του συμπεριληπτικό ως προς τον σωματότυπο. Οι πιο μεγαλόσωμοι παίκτες παίζουν σε διαφορετική θέση από τους πιο αδύνατους, σε άλλη θέση οι πιο κοντοί, σε άλλη οι πιο ψηλοί», μου εξηγούν οι δύο συμπαίκτες. Στην κουβέντα μας προστίθενται και η Ευφροσύνη, μέλος του συμβουλίου και γραμματέας των Κενταύρων, μαζί με τη Μαριλένα, την αρχηγό της γυναικείας ομάδας. «Να μη φοβάται. Είναι ένα άθλημα επαφής, αλλά δεν πιέζουμε, ο καθένας συμμετέχει μέχρι τον βαθμό που μπορεί και θέλει», θα συμπληρώσει η Ευφροσύνη.
Ποιους κανόνες έχουν θέσει, όμως, άτυπους ή επίσημους, για να μην υπάρχουν τα φαινόμενα τοξικότητας που παρατηρούνται στον αθλητισμό; «Υπάρχει μια φόρμα με τον κανονισμό μας, που υπογράφει όποιος έρχεται στην ομάδα, όπου αναφέρουμε πως είμαστε κατά της ομοφοβίας, του ρατσισμού, του σεξισμού και εναντίον κάθε κακοποιητικής συμπεριφοράς. Και βέβαια μιλάμε πολύ μεταξύ μας, υπάρχει το λεγόμενο “τρίτο ημίχρονο” μετά τις προπονήσεις, όταν καθόμαστε. Πίνουμε μπίρες και συζητάμε ό,τι συμβαίνει μέσα και έξω από την προπόνηση. Στην κοινωνία όπου μεγαλώνουμε υπάρχουν ενσωματωμένα στερεότυπα. Το θέμα είναι να δημιουργούμε ασφαλείς χώρους ώστε σιγά σιγά να τα αποβάλλουμε, να αισθανόμαστε άνετα με το σώμα μας και με τη σεξουαλικότητά μας», μου απαντά η Ευφροσύνη. «Κάποιο άτομο που θα έρθει σ’ εμάς ίσως έχει στερηθεί το αίσθημα του ανήκειν σε μια ομάδα και είμαστε εδώ για να του το παρέχουμε με ανοιχτές αγκάλες», καταλήγει ο Ανέστης.
Οι Κένταυροι κατεβαίνουν ήδη σε φιλικούς αγώνες με τοπικές ομάδες ράγκμπι, με τις οποίες, όπως μου περιγράφει η Μαριλένα, έχουν αναπτύξει πολύ καλή επαφή. «Είτε χάσουμε είτε κερδίσουμε, στο τέλος καθόμαστε όλοι μαζί, βγάζουμε MVP και πίνουμε μπίρες. Και στις γυναικείες και στις ανδρικές ομάδες έχουμε συναντήσει τοξικότητα όσοι ασχολούμαστε με τον αθλητισμό. Τοξική αρρενωπότητα στις ανδρικές ομάδες, mansplaining και αντικειμενοποίηση των σωμάτων στις γυναικείες. Εμείς στους αγώνες μας ανεβάζουμε σημαίες, λέμε ποιοι είμαστε, βαφόμαστε με τα rainbow χρώματα, δείχνουμε τις αξίες μας με περηφάνια. Είναι θέμα ορατότητας, γίνονται συζητήσεις, έτσι προκύπτει και ο εκπαιδευτικός ρόλος μας. Θέλει χρόνο να μεταλαμπαδεύσουμε αυτά που εμείς θεωρούμε δεδομένα».
Λίγο νωρίτερα είχα «αρπάξει» για μερικά λεπτά τον Πάνο, τον προπονητή των Κενταύρων, ζητώντας του να μου μιλήσει κι εκείνος από την πλευρά του για την πρόκληση του να είναι υπεύθυνος για μια τόσο ξεχωριστή ομάδα. «Ασχολούμαι με το άθλημα εδώ και εννέα χρόνια. Έκανα kick boxing από το γυμνάσιο, έπαιζα και λίγο μπάλα με τους φίλους μου, έτσι ήθελα κάτι που να τα συνδυάζει και τα δύο. Το ράγκμπι το έβλεπα στις ταινίες, έχει επαφή, τρέξιμο, ομαδικότητα, στοιχεία που έψαχνα. Σταδιακά ασχολήθηκα παραπάνω, απέκτησα προπονητική εμπειρία σε άλλες ομάδες, έφτιαξα έναν δικό μου σύλλογο στη Ζάκυνθο, συνέχισα στον Παναθηναϊκό. Όταν έμαθα για τον χαρακτήρα και την ιδεολογία των Κενταύρων, μου άρεσε πολύ αυτή η κίνηση, ήρθα σε μία από τις πρώτες προπονήσεις τους και τους είπα ότι είμαι εδώ για να βοηθήσω, ό,τι κι αν χρειαστούν. Τα παιδιά έχουν τις καλύτερες σχέσεις μεταξύ τους, έχουν κάνει άλματα οργανωτικά, είναι πολύ δραστήρια και το κυνηγάνε. Αποδεικνύουν πως οποιοσδήποτε θέλει να παίξει ράγκμπι μπορεί να το κάνει».
Η δράση των Κενταύρων όμως δεν περιορίζεται μόνο στα γήπεδα. Ανά τακτά διαστήματα διοργανώνουν πάρτι για γνωριμία με το κοινό και πιθανούς νέους ενδιαφερόμενους αλλά και για οικονομική ενίσχυση. Εκεί συνεργάζονται με εγχώριες drag queens και άτομα της queer κοινότητας, ενώ διοργανώνουν και τα απολαυστικά «καλλιστεία συμπεριληπτικού αθλητισμού» με διαφορετικές κατηγορίες.
Προτού τους αποχαιρετήσω, ρωτώ τους Κενταύρους τι έχουν να πουν σε ένα άτομο που θα διαβάσει αυτό το άρθρο και έχει ενδοιασμούς, φοβάται, θέλει να αθληθεί, αλλά ενδεχομένως κουβαλά τραύμα από το σχολείο, όπως πολλά ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα. «Καθένας και καθεμιά από εμάς ήμασταν αυτό το παιδί σε όλη μας τη σχολική πορεία. Χοντροί, θηλυπρεπείς, δεν μπορούσαμε να τρέξουμε, όλα αυτά. Χάρη στους Κενταύρους βρήκαμε επιτέλους μια θέση στον χώρο του αθλητισμού. Μελλοντική μας φιλοδοξία είναι να δημιουργήσουμε το πρώτο queer αθλητικό σωματείο της χώρας και πέραν του ράγκμπι να επεκταθούμε και σε άλλα αθλήματα, ομαδικά και ατομικά. Να δοθεί βήμα σε ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα του αθλητισμού ώστε να μη φοβούνται να είναι out και να διεκδικούν αυτό τους αξίζει χωρίς καμία αμφισβήτηση».
Εξακολουθώ να μην καταλαβαίνω πώς παίζεται το ράγκμπι, όμως, τουλάχιστον, ξέρω πως αν ποτέ αποφασίσω να μάθω, οι Κένταυροι Αθηνών με περιμένουν.
Βρίσκετε τους Athenian Centaurs στα social media τους (Facebook, Instagram), όπου μπορείτε να ενημερωθείτε για όλες τις δράσεις τους. Στις 18 Ιουνίου μπορείτε να τους γνωρίσετε από κοντά στο Athens Pride.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
