Τα σχέδια του Ραφαήλ: Ο πιο ευαίσθητος εθνικός θησαυρός της Μ. Βρετανίας Facebook Twitter

Τα σχέδια του Ραφαήλ: Ο πιο ευαίσθητος εθνικός θησαυρός της Μ. Βρετανίας

0

Ανάμεσα στα πολύτιμα εκθέματα και αντικείμενα του μουσείου Βικτόριας και Αλβέρτου (V&A) στο Λονδίνο, από τα πιο ευαίσθητα που κατέχει το μουσείο είναι τα σχέδια του Ραφαήλ, που θεωρούνται ένας από τους μεγαλύτερους θησαυρούς της Αναγέννησης. Για τα περίφημα σχέδια, ένα μόνιμο δάνειο της Βασίλισσας Βικτώριας προς το μουσείο από το 1865, έχει κατασκευαστεί ειδική αίθουσα, η Αίθουσα 48 του Ραφαήλ που είναι μεν κλειστή λόγω πανδημίας αλλά το κοινό μπορεί να κάνει μια online περιήγηση στα περίφημα έργα τέχνης, τα προσχέδια και τις λεπτομέρειες κάθε εικόνας σε υψηλή ευκρίνεια.

Η ιστορία της ανάθεσης του έργου στον Ραφαήλ ξεκινά όταν Πάπας της Ρώμης, ήταν ο Λέων Ι΄, ένας από τους σημαντικότερους πάτρονες των τεχνών που έφερε στην παπική αυλή τη μεγαλοπρέπεια και τη λαμπρότητα της αναγεννησιακής κουλτούρας. Ο Λέων Ι’ αποφάσισε να δημιουργήσει ορισμένες ταπισερί για την Καπέλα Σιστίνα για να συμβάλει στο φιλόδοξο πρόγραμμα διακόσμησης στο Παλάτι του Βατικανού. Ο Ραφαήλ εκείνη την εποχή είχε ήδη ασχοληθεί με τη διακόσμηση δύο μεγάλων δωματίων στο Παλάτι του Βατικανού – το Stanza della Segnatura και το Stanza d’Eliodoro και βρισκόταν στην ακμή της καριέρας του, ενώ θεωρείτο ο πιο διάσημος καλλιτέχνης στη Ρώμη.

Ο Ραφαήλ, έκανε τα σχέδια για δέκα ταπισερί που αναπαριστούσαν τη ζωή των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου το διάστημα από το 1515 μέχρι το 1516. Από τα δέκα πρωτότυπα σχέδια μόνο επτά έχουν σωθεί και η ιστορία της κατασκευής και της διάσωσής τους είναι μυθιστορηματική.

Ο πάπας του ανέθεσε να συμπληρώσει τη διακόσμηση στους τοίχους της Καπέλα Σιστίνα στο πιο χαμηλό επίπεδο κάτω από τις νωπογραφίες που αναπαριστούσαν τη ζωή του Μωυσή και του Χριστού και ήταν φιλοτεχνημένες από τους κορυφαίους καλλιτέχνες της πρώιμης Αναγέννησης: τον Πιέτρο Περουτζίνο (τον δάσκαλο του Ραφαήλ), τον Ντομένικο Γκιρλαντάιο, τον Λούκα Σοντορέλι και τον Σάντρο Μποτιτσέλι, ενώ ήδη από το 1512, υπήρχαν και οι επαναστατικές τοιχογραφίες του Μιχαήλ Άγγελου στον ίδιο χώρο.

Τα σχέδια του Ραφαήλ: Ο πιο ευαίσθητος εθνικός θησαυρός της Μ. Βρετανίας Facebook Twitter
Ο θάνατος του Ανανία, 1515-1516:Τα θαύματα του Πέτρου μπορούν να θεραπεύσουν ή να τιμωρήσουν τις αμαρτίες. Εδώ, ο Πέτρος τιμωρεί έναν άνδρα για την ανυπακοή του. Φωτ.: © Victoria and Albert Museum, London. Courtesy Royal Collection Trust / Her Majesty Queen Elizabeth II, 2021

Ο Ραφαήλ, έκανε τα σχέδια για δέκα ταπισερί που αναπαριστούσαν τη ζωή των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου το διάστημα από το 1515 μέχρι το 1516. Από τα δέκα πρωτότυπα σχέδια μόνο επτά έχουν σωθεί και η ιστορία της κατασκευής και της διάσωσής τους είναι μυθιστορηματική. Ο Ραφαήλ έχοντας εκείνη την εποχή ένα από τα μεγαλύτερα εργαστήρια στη Ρώμη, συνεργαζόταν και με πλήθος άλλων που είχαν ειδίκευση σε ειδικές κατασκευές, γλυπτά και αρχιτεκτονικά σχέδια, καθώς και σχέδια για υφάσματα, κεντήματα και μαρκετερί σε ξύλο και μάρμαρο.

Για την κατασκευή των σχεδίων συνεργάστηκε με κορυφαίους του εργαστηρίου του Βατικανού, το οποίο περιελάμβανε κορυφαίους καλλιτέχνες όπως ο Giulio Romano (1499 - 1546). Τα σχέδια ήταν αποτέλεσμα μιας συλλογικής προσπάθειας, όπως και τα περισσότερα έργα μεγάλης κλίμακας που παρήχθησαν κατά την Αναγέννηση. 

Στο μεγάλο εργαστήριο του Ραφαήλ δούλεψαν πυρετωδώς εκείνος και οι βοηθοί του για να στείλουν τα σχέδια στις Βρυξέλλες, τα οποία έπρεπε να στείλουν αντεστραμμένα, (ως αρνητικά, για να μεταφερθούν ως θετικά στον αργαλειό), κάτι που οι ζωγράφοι της εποχής έπρεπε να το προβλέπουν στις συνθέσεις τους.

Τα σχέδια του Ραφαήλ: Ο πιο ευαίσθητος εθνικός θησαυρός της Μ. Βρετανίας Facebook Twitter
O Παύλος κηρύττει στην Αθήνα, 1515-1516: Στο τελευταίο επεισόδιο της σειράς των Πράξεων των Αποστόλων του Ραφαήλ, ο Παύλος βρίσκεται στην Αθήνα για να κηρύξει και να μετατρέψει τους πιστούς της αρχαίας ειδωλολατρικής θρησκείας σε χριστιανούς.

Τα σχέδια ταξίδεψαν στις Βρυξέλλες, στο διάσημο εργαστήριο του Pieter Coecke van Aelst, που εκείνη την εποχή ήταν το σημαντικότερο κέντρο παραγωγής ταπετσαρίας στην Ευρώπη. Τα σχέδια κόπηκαν σε λωρίδες των 90 εκατοστών, όσο ήταν το φάρδος των αργαλειών και υφάνθηκαν με μετάξι, μαλλί και χρυσό. 

Οι τελευταίες τελειωμένες ταπισερί από τα εργαστήρια των Βρυξελλών στάλθηκαν στη Ρώμη πριν τον θάνατο του Ραφαήλ το 1520 και συνολικά επτά από τις δέκα που είχαν παραγγελθεί ήταν έτοιμες να κρεμαστούν στο παρεκκλήσι της Σιστίνα για τις εορταστικές εκδηλώσεις των Χριστουγέννων το 1519.

Τρεις από αυτές έφτασαν στο Βατικανό λίγο πριν τον θάνατο του Λέοντα Ι’ το 1521. Στην απογραφή που έγινε μετά τον θάνατό του απαριθμήθηκαν δέκα ταπισερί που ονομάζονται “Scuola Vecchia”.

Θεωρητικά το εργαστήριο των Βρυξελλών έπρεπε να επιστρέψει τα περίφημα σχέδια στο Βατικανό, όμως στα εργαστήρια του van Aelst, αντιγράφηκαν τα σχέδια και διάφορες εκδοχές τους είδαν το φως μέσα στους επόμενους αιώνες σε αντιγραφές που είχαν παραγγείλει στο εργαστήριο πολλοί μονάρχες της Ευρώπης. Αυτό που γνωρίζουμε είναι πως μετά την παράδοση των ταπισερί στο Παλάτι του Βατικανού, χάνονται τα ίχνη των σχεδίων για σχεδόν έναν αιώνα.

Τα σχέδια του Ραφαήλ: Ο πιο ευαίσθητος εθνικός θησαυρός της Μ. Βρετανίας Facebook Twitter
Η Θυσία στα Λύστρα, 1515-1516: Οι απόστολοι Παύλος και Βαρνάβας συνεχίζουν την αποστολή τους στην πόλη της Λύστρας όπου οι κάτοικοι τους θεωρούν παγανιστικούς θεούς και ετοιμάζονται να τους προσφέρουν θυσία. Φωτ.: © Victoria and Albert Museum, London. Courtesy Royal Collection Trust / Her Majesty Queen Elizabeth II, 2021

Μερικά από αυτά τα κομμάτια που παρήχθησαν στις Βρυξέλλες φυλάσσονται στη Μάντοβα και στη Μαδρίτη, ενώ έχουν εξαφανιστεί εκείνα του Φραγκίσκου Α’ στη Γαλλία και του Ερρίκου 8ου στην Αγγλία.

Τα σχέδια ξαφνικά επανεμφανίζονται στην Γένοβα στις αρχές του 17ου αιώνα. Στη συνέχεια αγοράστηκαν από τον Πρίγκιπα Κάρολο, και έφτασαν στην Αγγλία το 1623 για να χρησιμεύσουν ως σχέδια ταπισερί για το πρόσφατα ιδρυμένο εργοστάσιο ταπετσαρίας Mortlake, σε ένα χωριό δυτικά του Λονδίνου, το 1619. Διάφορες αντιγραφές σε ταπετσαρίες κρέμονται σε πύργους της Αγγλίας και στη Γαλλία, σε μεγάλες συλλογές.

Μετά την Αποκατάσταση της Αγγλικής μοναρχίας το 1660, τα σχέδια επέστρεψαν στην κατοχή του Βασιλιά Καρόλου Β ', αλλά η ιστορία της δημόσιας εμφάνισής τους ξεκίνησε μόνο όταν ο Ουίλιαμ ο Γ΄ έγινε βασιλιάς το 1689.

Ήταν η πρώτη φορά που οι λωρίδες των σχεδίων συναρμολογήθηκαν για να παρουσιαστούν σε ειδική αίθουσα στο Hampton Court προκειμένου να εκτεθούν δημόσια. Τα σχέδια μετακινήθηκαν αργότερα μεταξύ του Buckingham House (1763), του Windsor (1787 - 88) και πίσω στο Hampton Court (1804). Μεταξύ του 1817 και 1819, εκτέθηκαν στο Βρετανικό Ίδρυμα και γενικώς μετακινήθηκαν χωρίς μεγάλη φροντίδα επί σειρά ετών και αιώνων. Πολλοί δε δίστασαν να τα σημειώσουν ή να τα σημαδέψουν και τα σημάδια της επέμβασης είναι ορατά μέχρι σήμερα.

Τα σχέδια του Ραφαήλ: Ο πιο ευαίσθητος εθνικός θησαυρός της Μ. Βρετανίας Facebook Twitter
Η θεραπεία του χωλού, 1515-1516: Αυτή η σκηνή απεικονίζει το πρώτο θαύμα που έκανε ο Πέτρος - ένα γεγονός που συμβολίζει την πνευματική θεραπευτική του δύναμη και τη μετατροπή των Εβραίων σε Χριστιανούς. Φωτ.: © Victoria and Albert Museum, London. Courtesy Royal Collection Trust / Her Majesty Queen Elizabeth II, 2021

Όταν ιδρύθηκε η Εθνική Πινακοθήκη το 1824, θεωρήθηκε ότι θα ήταν το φυσικό τους σπίτι, αλλά αυτή η επιλογή ξεχάστηκε σύντομα μετά από διάφορες εναλλακτικές προτάσεις. Η Μεγάλη Έκθεση του 1851 στο Λονδίνο οδήγησε στην ίδρυση του Μουσείου του Νότιου Κένσινγκτον (αργότερα V&A), και τα σχέδια τελικά κατατέθηκαν με δάνειο στο Μουσείο το 1865 από τη Βασίλισσα Βικτώρια ως αφιέρωμα στον Πρίγκιπα Άλμπερτ, με το όνομα «Συλλογή Ραφαήλ».

Φιλοξενούνται σε ένα σκηνικό χώρο σε κλίμακα και συνθήκες παρόμοιες με αυτές των ταπισερί στο παρεκκλήσι της Σιστίνα.

Υποβλήθηκαν σε «θεραπείες» και συντηρήσεις, με πιο πρόσφατη αυτή του 2020 που σηματοδοτούσε την 500ή επέτειο του θανάτου του Ραφαήλ, και εργασίες σε μια ανανεωμένη γκαλερί που επιτρέπει μια νέα ερμηνευτική προσέγγιση και μεταμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο οι επισκέπτες του μουσείου βιώνουν την εμπειρία της θέασης των σχεδίων. Η πανδημία «δημιούργησε» μια άνευ προηγουμένου πρόσβαση σε θεατές από όλο τον κόσμο που γνωρίζουν από κοντά,και δωρεάν τους θησαυρούς της Αναγέννησης.

Τα σχέδια του Ραφαήλ: Ο πιο ευαίσθητος εθνικός θησαυρός της Μ. Βρετανίας Facebook Twitter
Η θαυμαστή αλιεία, 1515-1516: Αυτή η σκηνή απεικονίζει μια από τις ιδρυτικές στιγμές του Χριστιανισμού - όταν ο Εβραίος ψαράς Συμεών, που αργότερα μετονομάστηκε Πέτρος, καλείται να είναι ο πρώτος απόστολος (ή μαθητής) του Ιησού Χριστού. Φωτ.: © Victoria and Albert Museum, London. Courtesy Royal Collection Trust / Her Majesty Queen Elizabeth II, 2021
Τα σχέδια του Ραφαήλ: Ο πιο ευαίσθητος εθνικός θησαυρός της Μ. Βρετανίας Facebook Twitter
Ο προσηλυτισμός του ανθύπατου (ή Η τύφλωση του Ελύμα), 1515-1516: Ο Παύλος κηρύττει σε έναν Ρωμαίο κυβερνήτη και τον προσηλυτίζει στον Χριστιανισμό πραγματοποιώντας ένα θαύμα. Φωτ.: © Victoria and Albert Museum, London. Courtesy Royal Collection Trust / Her Majesty Queen Elizabeth II, 2021
Τα σχέδια του Ραφαήλ: Ο πιο ευαίσθητος εθνικός θησαυρός της Μ. Βρετανίας Facebook Twitter
O Χριστός επιλέγει τον Πέτρο, 1515-1516: Μετά τη Σταύρωσή του, ο Ιησούς επιστρέφει από τους νεκρούς, επιλέγοντας τον Πέτρο ως τον πρώτο εκπρόσωπό του στη γη και του αναθέτει τα κλειδιά για τις Πύλες του Ουρανού. Φωτ.: © Victoria and Albert Museum, London. Courtesy Royal Collection Trust / Her Majesty Queen Elizabeth II, 2021
Εικαστικά
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η «λίστα Τραμπ» και τα «απαράδεκτα έργα τέχνης» οδηγούν σε μια άλλη Αμερική

Εικαστικά / Tο μένος του Τραμπ για το Smithsonian: Λογοκρισία, ρατσισμός, λίστες με «απαράδεκτα» έργα

Με στόχο το μεγαλύτερο συγκρότημα μουσείων και ερευνητικών κέντρων στον κόσμο, ο Τραμπ επιχειρεί να ασκήσει έλεγχο και λογοκρισία σε έργα τέχνης και στο περιεχόμενο εκθέσεων, κατηγορώντας το Smithsonian ως «woke» και απειλώντας με περικοπές της χρηματοδότησής του.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Το σπίτι-μουσείο της Πολίν Καρπίδα βγάζει τους θησαυρούς του στο σφυρί (μέχρι κεραίας)

Εικαστικά / Το σπίτι-μουσείο της Πολίν Καρπίδα βγάζει τους θησαυρούς του στο σφυρί (μέχρι κεραίας)

Μια από τις πιο εξέχουσες συλλέκτριες στην Ευρώπη, η οποία έχει αφήσει το αποτύπωμά της και στην Ύδρα, αποφάσισε να πουλήσει τη συλλογή σουρεαλιστικής και μεταπολεμικής τέχνης που στεγάζει στο σπίτι της στο Λονδίνο -τη μεγαλύτερη αυτού του είδους- σε μια δημοπρασία-ορόσημο.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Χάρις Επαμεινώνδα: Η γλώσσα μου δεν είναι οι λέξεις

Εικαστικά / Χάρις Επαμεινώνδα: «Η γλώσσα μου δεν είναι οι λέξεις»

Η βραβευμένη με Αργυρό Λέοντα Κύπρια εικαστικός συνθέτει έναν κόσμο θραυσμάτων, αποκομμάτων της εσωτερικότητας, με ελλειπτικές εικόνες, τον οποίο μας προκαλεί να ανακατασκευάσουμε μέσα από τη σταδιακή του αποκάλυψη.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
 Μαρία Λοϊζίδου και Πέτρος Μώρης στη 13η Μπιενάλε του Λίβερπουλ

Εικαστικά / Μαρία Λοϊζίδου και Πέτρος Μώρης στη 13η Μπιενάλε του Λίβερπουλ

Οι δύο καλλιτέχνες με καταγωγή από Κύπρο και Ελλάδα αντίστοιχα, παρουσιάζουν νέα έργα τους σε μια από τις σημαντικότερες εικαστικές διοργανώσεις της Βρετανίας που φιλοξενεί 30 καλλιτέχνες και συλλογικότητες, με αναθέσεις και θεματικές που έχουν να κάνουν με τη γεωγραφία και τις αξίες που διαπερνούν την πόλη αυτή: καταγωγή και μνήμη.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Μια έκθεση για την πολύχρωμη, πολύπλοκη Αθήνα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Εικαστικά / Μια έκθεση για την πολύχρωμη και πολύπλοκη Αθήνα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Ο Τόνι Μιλάκης καταγράφει μια πόλη που η πραγματικότητα προσφέρει τις καλύτερες ζωγραφικές λύσεις, που ακόμη και το πιο ευφάνταστο μυαλό ενός καλλιτέχνη δεν μπορεί να τις επινοήσει.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
CHECK Ο Ζαν Φρανσουά Μιλέ και η ατέρμονη γοητεία της φύσης και των εργατών της γης

Εικαστικά / Ζαν Φρανσουά Μιλέ: ο ζωγράφος που ο Βαν Γκογκ αποκαλούσε «πρωτοπόρο»

«Όσο το σκέφτομαι, τόσο περισσότερο νομίζω ότι ο Μιλέ πίστευε σε κάτι ανώτερο» έγραφε ο Βαν Γκογκ για τον «ζωγράφο των χωρικών» αλλά και έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του γαλλικού ρεαλισμού. Η Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου τον τιμά με μια μεγάλη έκθεση.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Το Μοναστήρι του Καρόλου: Το μουσείο του «κομμωτή των σταρ»

Εικαστικά / Κάρολος: O «κομμωτής των σταρ» έχει πλέον δικό του μουσείο στα Χανιά

Το «Μοναστήρι του Καρόλου», ένα ενετικό κτίσμα του 1583 και κατοικία του αυτοδίδακτου δημιουργού από το 1991, έχει μετατραπεί σε ένα μοναδικό καταφύγιο όπου συνυπάρχουν η ιστορία της κομμωτικής, έργα Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών μαζί με μνήμες της Μαρίας Κάλλας, της Μπριζίτ Μπαρντό αλλά και της Μαντάμ Ορτάνς.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Γιγάντιοι φαλλοί, το σεξ ως ζωτική δύναμη: Τα «ερωτικά» του Takis αναστατώνουν ακόμα

Εικαστικά / Γιγάντιοι φαλλοί, το σεξ ως ζωτική δύναμη: Τα «ερωτικά» του Takis αναστατώνουν ακόμα

«Τα έργα του αποθεώνουν την ικανότητα του έρωτα να μας αποσπά από την ιδέα του θανάτου». Και έχουμε την ευκαιρία να τα δούμε στην αναδρομική έκθεση του Ιδρύματος Γουλανδρή στην Άνδρο, και στην Αθήνα. Όλα σχεδόν, εκτός από το πιο γνωστό του, το οποίο οι επιμελητές απέρριψαν ως «κραυγαλέο»...
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Το Fondation Louis Vuitton υποδέχεται 270 έργα του Gerhard Richter σε μια μεγάλη αναδρομική έκθεση

Εικαστικά / Gerhard Richter: «Τώρα που δεν απέμειναν ιερείς ή φιλόσοφοι, οι καλλιτέχνες είναι οι σημαντικότεροι άνθρωποι στον κόσμο»

270 έργα ενός από τους σημαντικότερους εν ζωή ζωγράφους θα εκτεθούν το φθινόπωρο στο Fondation Louis Vuitton σε μια μεγάλη αναδρομική έκθεση.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Μια αθέατη ως τώρα πλευρά της Φρίντα Κάλο στη Θεσσαλονίκη

Εικαστικά / Μια αθέατη ως τώρα πλευρά της Φρίντα Κάλο στη Θεσσαλονίκη

Μια διεθνής έκθεση με 241 φωτογραφίες, που μέχρι πρόσφατα δεν είχαν δει το φως δημοσιότητας και αποκαλύπτουν άγνωστες πτυχές της ζωής της πιο διάσημης ζωγράφου του 20ού αιώνα, κάνει στάση το φθινόπωρο στη συμπρωτεύουσα.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Έκθεση αφισών στην Ύδρα μιας Ελλάδας ανόθευτης και ταπεινής

Εικαστικά / Πώς διαφήμιζε η Ελλάδα τον εαυτό της στο εξωτερικό από το ’30 έως το ’60;

Μια σειρά αφισών του ΕΟΤ, σε μια έκθεση που φιλοξενείται στην οικία Λαζάρου Κουντουριώτη, αποκαλύπτει τις πρώτες απόπειρες και τα αρχικά βήματα του ελληνικού τουρισμού, με την υπογραφή σημαντικών Ελλήνων καλλιτεχνών.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Νίκος Τρανός: «Η τέχνη είναι ένα πολύ αποτελεσματικό αντικαταθλιπτικό» 

Εικαστικά / Νίκος Τρανός: «Η τέχνη είναι ένα πολύ αποτελεσματικό αντικαταθλιπτικό» 

Έχει βοσκήσει πρόβατα, έχει πουλήσει κουλούρια και έχει δουλέψει στην οικοδομή, μέχρι που αποφάσισε ότι το μόνο που ήθελε να γίνει είναι καλλιτέχνης. Τελικά, εξελίχθηκε σε έναν από τους κορυφαίους και διεθνώς αναγνωρισμένους Έλληνες δημιουργούς. Ο πρώην πρύτανης της ΑΣΚΤ είναι άνθρωπος από σπάνια πάστα.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
«Οι πρώτοι ομοφυλόφιλοι» και η γέννηση μιας νέας ταυτότητας

Εικαστικά / «Οι πρώτοι ομοφυλόφιλοι» και η γέννηση μιας νέας ταυτότητας

Μια μεγάλη έκθεση στο Σικάγο εξετάζει την γκέι ταυτότητα ως ιστορικό φαινόμενο μέσα από 300 έργα που δημιουργήθηκαν κυρίως στην περίοδο μεταξύ του 1869, όταν δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά η λέξη «ομοφυλόφιλος», και του 1939
THE LIFO TEAM
Η Χίλμα αφ Κλιντ έβρισκε γαλήνη ζωγραφίζοντας λουλούδια

Εικαστικά / Η Χίλμα αφ Κλιντ έβρισκε γαλήνη ζωγραφίζοντας λουλούδια

Σε μια σειρά έργων που παρουσιάζει το θαύμα της ανθοφορίας των λουλουδιών και των φυτών, μια από τις πιο αξιοσέβαστες καλλιτέχνιδες της Σουηδίας στρέφεται σε έναν κόσμο ομορφιάς, γαλήνης και ισορροπίας για να αποκαλύψει αλήθειες για την ανθρώπινη κατάσταση.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Το «Πλέγμα των Κυκλάδων» και μια έκθεση που μας ταξιδεύει στις διαχρονικές του συνδέσεις

Εικαστικά / Το «Πλέγμα των Κυκλάδων» και μια έκθεση για τις διαχρονικές του συνδέσεις

Μπορεί η σύγχρονη τέχνη να συνομιλήσει δημιουργικά με την αρχαία πολιτιστική κληρονομιά; Στην ΕΦΑ Κυκλάδων πίστεψαν στο «στοίχημα» και έτσι προέκυψε μια έκθεση με ξεχωριστό ενδιαφέρον στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ίου.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ