Σάρα Μπίφεν: Μια ζωγράφος χωρίς χέρια και πόδια

Μια έκθεση με μια ζωγράφο χωρίς χέρια και πόδια εξετάζει την αναπηρία με διαφορετικό τρόπο Facebook Twitter
Η επίσκεψη της Σάρα Μπίφεν στο Bury Fair, Bury St Edmunds, 1810
0

Γεννήθηκε χωρίς χέρια και πόδια και, με ύψος μόλις 93 εκατοστά, παρουσιαζόταν ως ενήλικη γυναίκα σε περιοδεύοντα θεάματα σε πανηγύρια. Με την ονομασία «Το χωρίς άκρα θαύμα», η Σάρα Μπίφεν ζωγράφιζε, έγραφε και έραβε με το στόμα και τον ώμο της «αξιοπερίεργα» θέματα που ο κόσμος πλήρωνε για να δει.

Ξεπέρασε τις αντιξοότητες, κερδίζοντας αναγνώριση για το εξαιρετικό ταλέντο της ως ζωγράφου σε μια εποχή που η τέχνη των γυναικών και των ατόμων με αναπηρία αγνοούνταν γενικά.

Γεννήθηκε το 1784 σε μια οικογένεια αγροτών στο Ιστ Κουάντοξχεντ του Σόμερσετ, χωρίς χέρια και με υπανάπτυκτα πόδια, αποτέλεσμα της συγγενούς πάθησης της φωκομέλειας (δυσμελία). Έμαθε να διαβάζει και αργότερα κατάφερε να γράφει χρησιμοποιώντας το στόμα της.

Η Μπίφεν υπέγραφε τα έργα της ως «χωρίς χέρια» και η υπογραφή αυτή δείχνει το σθένος και την αποφασιστικότητά της. Ήταν μια γυναίκα της εργατικής τάξης που έδωσε μάχη για να ξεπεράσει εμπόδια και προκαταλήψεις.

Όταν ήταν περίπου 13 ετών, η οικογένειά της την εμπιστεύτηκε σε έναν άνδρα ονόματι Ιμάνουελ Ντιουκς, ο οποίος την εξέθετε σε πανηγύρια και γιορτές σε όλη την Αγγλία, κάτι πολύ δημοφιλές σε μια εποχή που οι άνθρωποι με δυσπλασίες ή αναπηρίες εμφανίζονταν σε τσίρκα και πανηγύρια ως αξιοθέατα.

Κάποια στιγμή έμαθε να ζωγραφίζει κρατώντας το πινέλο με το στόμα. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, διοργάνωνε εκθέσεις, πουλούσε τους πίνακές της και έκοβε εισιτήριο για να τη βλέπουν οι άλλοι να ράβει, να ζωγραφίζει και να σχεδιάζει. Οι μινιατούρες της πωλούνταν τρεις γκινέες η καθεμία, ωστόσο λάμβανε μόνο 5 λίρες τον χρόνο, ένα ποσό μικρό, που τη βοηθούσε να συντηρεί τη φτωχή οικογένειά της.

Στο πανηγύρι του Αγίου Βαρθολομαίου το 1808 τράβηξε την προσοχή του Τζορτζ Ντάγκλας, κόμη του Μόρτον, ο οποίος τη χρηματοδότησε για να παρακολουθήσει μαθήματα από τον ζωγράφο της Βασιλικής Ακαδημίας Τεχνών, Γουίλιαμ Κρεγκ. Η Society of Arts τής απένειμε μετάλλιο το 1821 για μια ιστορική μινιατούρα και η Βασιλική Ακαδημία αποδέχτηκε τους πίνακές της. Η βασιλική οικογένεια της ανέθεσε να ζωγραφίσει μικρογραφίες πορτρέτων τους, με αποτέλεσμα να γίνει πολύ δημοφιλής και να στήσει ένα στούντιο στην Bond Street του Λονδίνου. Η φήμη της ήταν τέτοια που ο Κάρολος Ντίκενς αναφέρθηκε σε αυτήν σε πολλά μυθιστορήματα, μεταξύ των οποίων και το «Old Curiosity Shop», στο οποίο έγραψε για «τη μικρή κυρία χωρίς πόδια ή χέρια».

Μια έκθεση με μια ζωγράφο χωρίς χέρια και πόδια εξετάζει την αναπηρία με διαφορετικό τρόπο Facebook Twitter
Η Σάρα Μπίφεν, μετέπειτα κυρία Ράιτ. Αυτοπροσωπογραφία μπροστά στο καβαλέτο της, περ. 1821. Ευγενική παραχώρηση του Sotheby’s

Όταν πέθανε ο προστάτης της, η Μπίφεν αντιμετώπισε πολλά οικονομικά προβλήματα που την ακολούθησαν μέχρι το τέλος της ζωής της, παρά το γεγονός ότι η βασίλισσα Βικτόρια τής χορήγησε σύνταξη.

Η ίδια υπέγραφε τα έργα της ως «χωρίς χέρια» και η υπογραφή αυτή δείχνει το σθένος και την αποφασιστικότητά της. Ήταν μια γυναίκα της εργατικής τάξης που έδωσε μάχη για να ξεπεράσει εμπόδια και προκαταλήψεις τα οποία άφηναν τους ανάπηρους καθηλωμένους στα σπίτια τους, σε άθλιες συνθήκες, χωρίς να τους αναγνωρίζεται κανένα δικαίωμα.

Μια έκθεση με μια ζωγράφο χωρίς χέρια και πόδια εξετάζει την αναπηρία με διαφορετικό τρόπο Facebook Twitter
Μελέτη φτερών της Σάρα Μπίφεν, υδατογραφία του 1812

Η αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για την Μπίφεν τα τελευταία χρόνια αντικατοπτρίζεται στην αύξηση των τιμών των έργων της. Το 2019, μία από τις μινιατούρες αυτοπροσωπογραφίας της πωλήθηκε για 137.500 λίρες, ένα αξιοσημείωτο ποσό για μια ελάχιστα γνωστή καλλιτέχνιδα.

Στις περισσότερες αυτοπροσωπογραφίες της απεικονίζεται με ένα πινέλο ραμμένο στο μανίκι του φορέματός της, το οποίο χειριζόταν και με τον ώμο και με το στόμα.

Οι χειρόγραφες επιστολές της αποκαλύπτουν μια γυναίκα που είχε χιούμορ, όχι πικρία, μια καλλιτέχνιδα που αντιλαμβανόταν την τέχνη με εξαιρετική λεπτότητα και ρεαλισμό.

Μια έκθεση με μια ζωγράφο χωρίς χέρια και πόδια εξετάζει την αναπηρία με διαφορετικό τρόπο Facebook Twitter
Αυτοπροσωπογραφία της Σάρα Μπίφεν, 1825
Μια έκθεση με μια ζωγράφο χωρίς χέρια και πόδια εξετάζει την αναπηρία με διαφορετικό τρόπο Facebook Twitter
Σάρα Μπίφεν, Πορτρέτο της βασίλισσας Βικτόρια, 1848
Μια έκθεση με μια ζωγράφο χωρίς χέρια και πόδια εξετάζει την αναπηρία με διαφορετικό τρόπο Facebook Twitter
Αυτοπροσωπογραφία της Σάρα Μπίφεν. Με την ευγενική παραχώρηση της Wellcome Collection
Μια έκθεση με μια ζωγράφο χωρίς χέρια και πόδια εξετάζει την αναπηρία με διαφορετικό τρόπο Facebook Twitter
Σάρα Μπίφεν, «Κορίτσι με λευκό φόρεμα»
Μια έκθεση με μια ζωγράφο χωρίς χέρια και πόδια εξετάζει την αναπηρία με διαφορετικό τρόπο Facebook Twitter
Σάρα Μπίφεν, πορτρέτο κυρίας
Εικαστικά
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Δανεικοί χάρτες και προσωπικές ανακαλύψεις στην καρδιά της σύγχρονης δημιουργίας  

Εικαστικά / Σύγχρονες δημιουργίες που ερμηνεύουν τον κόσμο αλλιώς  

Η νέα περιοδική έκθεση της συλλογής της Ειρήνης Παναγοπούλου συγκεντρώνει έργα κορυφαίων Ελλήνων και διεθνών καλλιτεχνών, προτείνοντας νέους, απελευθερωμένους τρόπους προσέγγισης της γνώσης.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Στην τέχνη της Κάρινγκτον, τα άλογα δεν είναι απλώς ζώα

Εικαστικά / Στην τέχνη της Κάρινγκτον, τα άλογα δεν είναι απλώς ζώα

Η έκθεση του Μουσείου Φρόιντ προσφέρει μια πρώτης τάξεως ευκαιρία αναστοχασμού για τη ζωή και το έργο της Βρετανής καλλιτέχνιδας, περνώντας από τα βιογραφικά της στοιχεία στους αισθητικούς κώδικες της δουλειάς της.
ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ
Τάσος Παυλόπουλος: «Ο ζωγράφος πουλάει πίνακες, όχι την ψυχή του»

Εικαστικά / Τάσος Παυλόπουλος: «Ο ζωγράφος πουλάει πίνακες, όχι την ψυχή του»

Έπειτα από έντεκα χρόνια ηθελημένης αποχής, ο εικαστικός επιστρέφει στη Skoufa Gallery με μια έκθεση-μανιφέστο, όπου το χιούμορ λειτουργεί ως προπέτασμα για μια βαθιά σύγκρουση με το ίδιο το καλλιτεχνικό σύστημα.
M. HULOT
Το Μουσείο Βορρέ είναι η τέλεια δικαιολογία να ξεφύγεις από την Αθήνα

Εικαστικά / Το Μουσείο Βορρέ είναι η τέλεια δικαιολογία για να ξεφύγεις από την Αθήνα

Η φύση, η λαϊκή παράδοση και η σύγχρονη τέχνη συναντιούνται στα έντεκα στρέμματα ενός κτήματος στην Παιανία που συμβάλλει όσο λίγα στην εξερεύνηση της ιστορίας, της τέχνης και του πολιτισμού.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ο Ντυσάν, η γυμνή Ίβ Μπάμπιτζ και η στιγμή που το Λος Αντζελες απέκτησε δικό του μύθο

Πολιτισμός / Ο Ντυσάν, η γυμνή Ίβ Μπάμπιτζ και η στιγμή που το Λος Αντζελες απέκτησε δικό του μύθο

Με αφορμή τη μεγάλη αναδρομική του Μαρσέλ Ντυσάν στο MoMA, επιστρέφουμε σε μια από τις πιο παράξενες, σαγηνευτικές και λιγότερο γνωστές εικόνες γύρω από το όνομά του: τη φωτογραφία του 1963 με τη γυμνή Ίβ Μπάμπιτζ απέναντί του σε μια σκακιέρα. Οι σπάνιες φωτογραφίες και η ιστορία πίσω από αυτό το καρέ φωτίζουν όχι μόνο έναν μικρό μύθο της αμερικανικής τέχνης, αλλά και τη στιγμή που το Λος Αντζελες άρχισε να πιστεύει πραγματικά στον δικό του.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
Η 9η Μπιενάλε Θεσσαλονίκης λέει πως «όλα πρέπει να αλλάξουν»

Αποκλειστικό / Η 9η Μπιενάλε Θεσσαλονίκης λέει πως «όλα πρέπει να αλλάξουν»

Η 9η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης ξεκινά με ένα εκρηκτικό και ριζοσπαστικό πρόγραμμα εκθέσεων, προβολών και περφόρμανς, αναδεικνύοντας τη σημασία της συλλογικής αντίστασης σε μια εποχή πολλαπλών κρίσεων.   
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Τα 20 σημαντικότερα έργα τέχνης Eλλήνων καλλιτεχνών από το '60 ως σήμερα

Εικαστικά / Τα 20 σημαντικότερα έργα τέχνης Eλλήνων καλλιτεχνών από το '60 ως σήμερα

Ζητήσαμε από καταξιωμένους επιμελητές, ιστορικούς τέχνης, συλλέκτες και γκαλερίστες να επιλέξουν τα εμβληματικά έργα τέχνης που καθόρισαν, μεταμόρφωσαν και επηρέασαν το τοπίο της σύγχρονης τέχνης στην Ελλάδα από τη δεκαετία του ’60 έως σήμερα.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ο Απρίλιος φέρνει τις μεγάλες εκθέσεις στην Αθήνα

Εικαστικά / Ο Απρίλιος φέρνει τις μεγάλες εκθέσεις στην Αθήνα

Από τις εκθέσεις σημαντικών Ελλήνων καλλιτεχνών στο ΕΜΣΤ μέχρι τη ρωσική πρωτοπορία στην Εθνική Πινακοθήκη και τις συγκλονιστικές φωτογραφίες του Νίκου Μάρκου, η εικαστική σκηνή του Απριλίου είναι πιο γεμάτη από ποτέ.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Το ΜΙΕΤ παρουσιάζει για πρώτη φορά έργα από τη συλλογή του

Εικαστικά / Το ΜΙΕΤ παρουσιάζει για πρώτη φορά έργα από τη συλλογή του

Μια έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη δίνει στον επισκέπτη την ευκαιρία να περιηγηθεί στον κόσμο των Ελλήνων καλλιτεχνών του 20ού αιώνα μέσα από έργα που έχει συγκεντρώσει το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τραπέζης.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Σύλβια Κούβαλη: «Το μόνο που φοβάμαι, το πιο επικίνδυνο, είναι ο συντηρητισμός»

Οι Αθηναίοι / Σύλβια Κούβαλη: «Το μόνο που φοβάμαι, το πιο επικίνδυνο, είναι ο συντηρητισμός»

Μεγάλωσε στην Αχαρνών, ανάμεσα σε μωσαϊκά και τσιμέντο. Η τέχνη την ενδιέφερε πάντα και τελικά βρέθηκε να στήνει γκαλερί ανάμεσα σε Κωνσταντινούπολη, Πειραιά και Λονδίνο. Από τότε που άνοιξε τη Rodeo, το μόνο που την ενδιέφερε ήταν να κάνει εκθέσεις, δεν σκεφτόταν πώς θα βγάλει χρήματα. Η γκαλερίστα, Σύλβια Κούβαλη, αφηγείται τη ζωή της στη LiFO.
M. HULOT
Οι αιχμηρές λέξεις και οι καθηλωτικές εικόνες της Μπάρμπαρα Κρούγκερ

Εικαστικά / Οι αιχμηρές λέξεις και οι καθηλωτικές εικόνες της Μπάρμπαρα Κρούγκερ

Η εμβληματική Αμερικανίδα καλλιτέχνιδα κάνει την πρώτη της ατομική έκθεση στην Ελλάδα, με δεκατρία νέα μεγάλης κλίμακας έργα, ειδικά σχεδιασμένα για τον εξωτερικό χώρο του ΚΠΙΣΝ.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ