Το μόνο βέβαιο είναι πως στις αρχές του 2025 πια η Αθήνα δεν είναι το νέο Βερολίνο στον χώρο των εικαστικών, μια καραμέλα την οποία πιπιλίσαμε καμιά δεκαετία, αλλά δεν γλυκαθήκαμε. Ούτε οι ξένοι που έφτασαν εδώ ως καλλιτεχνικοί νομάδες μέσα στην κρίση –θυμάστε τα νοίκια και την αξία των σπιτιών τότε;– κατάφεραν να δημιουργήσουν κάποιο σοβαρό κραδασμό, ούτε βρήκαν εύκολα γκαλερί να ταιριάξουν, ούτε κατέφθασαν επιμελητές να δουν τα ελληνικά στούντιο ή ξένες γκαλερί να δημιουργήσουν παραρτήματα. Εξαίρεση θα είναι φέτος η έκθεση που θα ετοιμάσει το ΔΕΣΤΕ με το New Museum στο Μπενάκη με έργα Ελλήνων καλλιτεχνών που θα επιλέξουν ξένοι επιμελητές.
Επίσης, είναι αξιοσημείωτη η προσπάθεια πολλών γκαλερί να δείχνουν τους καλλιτέχνες τους όσο περισσότερο μπορούν στο εξωτερικό. Όλα αυτά συμβαίνουν κυρίως επειδή η αγορά είναι ισχνή, οι τάσεις κονταροχτυπιούνται, κανένας δεν θέλει τους 65+, κι ας τους έβγαλαν από τα ντεπό μετά την πανδημία και είδαμε –και καλώς κάποιες φορές, έτσι– είδαμε πολλές εκθέσεις ιστορικών καλλιτεχνών–, αλλά λίγοι επενδύουν στους 30+ που δεν είναι ακόμα γνωστοί. Συμπερασματικά, η αγορά, οι γκαλερί αλλά και οι ανεξάρτητοι χώροι μοιάζουν να είναι σε μια διαρκή περίοδο δοκιμών, χωρίς να υπάρχει μια συγκεκριμένη τάση, επιχειρώντας να δείξουν έργα που μπορούν και να αγοραστούν.
Οι γκαλερί δείχνουν να θέλουν να προτείνουν νεότερους καλλιτέχνες, η γενιά όσων είναι γύρω και κάτω από 50 δείχνει επίσης να παίρνει τη θέση της και τα project spaces που ανοίγουν δημιουργούν μια κίνηση ενδιαφέρουσα.
Η επιστροφή της ζωγραφικής κερδίζει έδαφος και, για να μην είμαστε άδικοι, σε μια βόλτα στην Αθήνα μπορεί κάποιος να δει ώριμες δουλειές που ψάχνουν να βρουν το κοινό τους, αφού εδώ και χρόνια η μεσαία τάξη που δημιουργούσε μια σχετική κίνηση, αγοράζοντας έργα νέων καλλιτεχνών, έχει φύγει από το παιχνίδι. Αν υπολογίσουμε τις παθογένειες του χώρου, την έλλειψη κρατικής στήριξης και το χρήμα που δεν ρέει άφθονο προς την κατεύθυνση των εικαστικών, ας λέμε «πάλι καλά».
Οι γκαλερί δείχνουν να θέλουν να προτείνουν νεότερους καλλιτέχνες, η γενιά όσων είναι γύρω και κάτω από 50 δείχνει επίσης να παίρνει τη θέση της και τα project spaces που ανοίγουν δημιουργούν μια κίνηση ενδιαφέρουσα – οι άνθρωποι που τα κινούν είναι έξυπνοι, εργατικοί και θέλουν να έχουν πρόγραμμα και συνέπεια. Αξίζουν όλα; Δεν ξέρω. Αυτό που ξέρω είναι ότι αξίζει να στηρίζουμε όλη αυτή την κίνηση, να βλέπουμε τις νέες δουλειές όσο περισσότερο μπορούμε, να αρχίσουμε να ξεχωρίζουμε όσους μας αρέσουν, να φτιάχνουμε με έναν τρόπο και μόνοι μας το γούστο μας, και από το πολύ θα γεννηθεί και το ευ.
Στον εκθεσιακό χώρο Haus N Athen ξεκινά η ομαδική εικαστική έκθεση με τίτλο «Σχέδιο Εκτάκτου Ανάγκης» στις 17/1 κάνοντας ένα λογοπαίγνιο με τη λέξη «σχέδιο» για να προκαλέσει τους καλλιτέχνες που συμμετέχουν να αναρωτηθούν πόσο μπορούμε να προσεγγίσουμε την έννοια της λέξης, πόσο μεγάλη είναι η ανάγκη της αισθητικής εμπειρίας αλλά και πόσο τα αντικείμενα τέχνης επηρεάζουν την κατανόηση της πραγματικότητας και μας οδηγούν σε δικά μας συμπεράσματα. Την έκθεση επιμελείται η Γρηγορία Βρυττιά και συμμετέχουν οι: Mary Cox, Δημήτρης Κρητικός MCD, Κατερίνα Μπότσαρη, Ιωάννα Μπουζίκα, Δέσποινα Νισυρίου, Elliana Otta, Βασιλική Πανταζή, Σταυρούλα Παπαδάκη, Περικλής Πράβιτας, Μίμα Ραζέλου, Ελευθερία Ραπανάκη, Μαίρη Ρουσιώτη, Βασιλική Σηφοστρατουδάκη, Βούλα Φερεντίνου, Νόπη Φουντουκίδου, Φένια Χατζημιχαήλ, Το Κβάζαρ (DJ Marble και Γρηγορία Βρυττιά).
Η Eleftheria Tseliou Gallery παρουσιάζει την ατομική έκθεση του Βασίλη Γεροδήμου με τίτλο «Κομμός» από τις 30/1. Η πλειονότητα της δουλειάς του αποτελείται από γλυπτά και μεγάλης κλίμακας in situ εγκαταστάσεις, ενώ δημιουργεί συνθέματα από απολύτως αυτόνομα και ανεξάρτητα γλυπτά που στο τέλος δημιουργούν ένα ομοιογενές τοπίο. Το ενδιαφέρον του για τη σχέση του θραύσματος και ολότητας αλλά και όσοι συνειρμοί παράγονται από τον συσχετισμό αυτό δημιουργούν ένα ανοιχτό σώμα σχέσεων και αναγνώσεων.
Η Kalfayan Galleries παρουσιάζει από τις 16/1 το Neo Tropical του Γιάννη Παπαδόπουλου που ζει και εργάζεται στην Πάτρα και στην Αμβέρσα. Συνεχίζει την έρευνά του σχετικά με τον συγκερασμό τέχνης και οικοσυνείδησης και η νέα σειρά έργων του κινείται γύρω από μια εικονογραφία σχετική με τη βαλτώδη βλάστηση, μεταφέροντας στον καμβά το ενδιαφέρον του καλλιτέχνη για το κοινωνικό-πολιτισμικό «αποτύπωμα» της φύσης μέσα από τη γλώσσα των γραφικών τεχνών.
Ο νέος χώρος στην Kυψέλη, Cypher, φιλοξενεί από τις 17/1 την ατομική έκθεση της Ελένης Τωμαδάκη «Ααααα,αα» σε επιμέλεια Ιωάννας Γερακίδη. Η δουλειά της κινείται μεταξύ του χάους και του δισταγμού, της καταστροφής και της γέννας, ενώ η τρυφερή όσο και ενστικτώδης χειρονομία της πινελιάς απαντά σε ερωτήματα που αφορούν το μέσο, τον εαυτό και τα όριά τους, καταλαμβάνοντας τον χώρο μεταξύ του αληθινό και του φαντασιακού, του απτού και του ονειρικού.
Στο χώρο τέχνης Cantina ΑΝΤΙΣΟΣΙΑΛ από τις 5 Φεβρουαρίου ο S. Kastro Dakdouk αναλαμβάνει να μιλήσει μέσα από την έκθεση «Επώδυνες αγάπες / Les amours douloureuses» για τη δική του αγάπη και ταυτόχρονα να προσδιορίσει εκ νέου τον εαυτό και τη ζωή του. Εμπνέεται από φιγούρες υπαρκτές ή συμβολικές όπως ο Άγιος Έρωτας, ο Άγιος Δίκαιος, η Αγία Μάνα και χρησιμοποιεί την τεχνική της αγιογραφίας σε ξύλο με αυγοτέμπερα και φύλλα χρυσού.
Στην Callirrhoë η έκθεση «Electrified Echoes» του Γιώργου Σταμκόπουλου σηματοδοτεί από τις 25 Ιανουαρίου μια νέα δημιουργική αφετηρία που εξετάζει θέματα αλλαγής και μεταμόρφωσης. Ο καλλιτέχνης συνδέεται άρρηκτα με το πλούσιο πολιτιστικό και μουσικό περιβάλλον του Βερολίνου στο οποίο έχει περάσει το μεγαλύτερο μέρος της ενήλικης ζωής του και όπου, παράλληλα με τη ζωγραφική του, δημιουργεί οπτικά εφέ για DJs όπως οι Sven Vath, Richie Hawtins, Solomun, RIcardo Villalobos που εμφανίζονταν στο εμβληματικό κλαμπ Watergate, σημείο αναφοράς στην ιστορία της νυχτερινής ζωής της πόλης που δεν υπάρχει πια. Η νέα δουλειά του είναι διαποτισμένη με την αίσθηση αυτής της απώλειας, η οποία ταυτόχρονα λειτουργεί ως σημείο εκκίνησης.
Στο δωμάτιο 505 του ξενοδοχείου Perianth ο Γιώργος Μπεκιράκης επιμελείται μια σειρά εκθέσεων που θα διαρκούν πέντε μέρες η καθεμία. Από τις 15/1 παρουσιάζει τη σειρά «Lore» στην οποία συμμετέχουν οι καλλιτέχνες Νίκη Αναλύτη, Ιόλη Καβάκου και Μπάιρον Καλομαμάς. Τα έργα τους συγχωνεύονται με την επίπλωση σε μια απόκοσμη, σχεδόν σιωπηλή έκφραση νευρικότητας έναντι των ενοίκων και των κινήτρων τους. Διαποτισμένη με μια ανησυχητική αίσθηση στοιχειώματος, η επιμελημένη εικονογραφία έχει εμμονή με πανοπλίες, τέρατα και ιππότες που αντιλαμβάνεται ως σήματα που δείχνουν προς και κατά των ρομαντικών ιστορικών. Τελικά, η αντιπαράθεση πολλαπλών χρονοδιαγραμμάτων κάνει τον θεατή να θυμάται αντί να ξεχνά βολικά, προσφέροντας στοιχεία που παραμορφώνουν την προδιαγεγραμμένη απόδραση του ανέμελου ταξιδιώτη.
Στην ατομική έκθεση του Ηλία Καρρά στην Αίθουσα Τέχνης Αθηνών με τίτλο «Ρευστές υπάρξεις» σε επιμέλεια Ελίζας Γρηγοράκη, που θα διαρκέσει μέχρι τα τέλη Ιανουαρίου, συνυπάρχουν ακουαρέλες με έργα γλυπτικής. Προσωπεία που μας κοιτούν κατάματα, κεφαλές με ρίζες από την αρχαία γλυπτική παράδοση, αρχαϊκά πρόσωπα, νωπά, με πέτρες και χώματα, που μοιάζουν σαν να έχουν βγει μόλις από μια ανασκαφή, χοιρίδια ως θριαμβευτές σε βάθρο ή ως θύματα του παραλόγου, ένας σκύλος που τρέχει σε απόγνωση, ψάρια έξω από το φυσικό τους περιβάλλον καθώς και πρόσωπα που παραπέμπουν σε νεκρικές μάσκες είναι μερικά από τα έργα που παρουσιάζονται και προκαλούν τον θεατή, ανάλογα με τις δικές του προσλαμβάνουσες, εμπειρίες και βιώματα, να συνδέσει εννοιολογικά τις εικόνες.
Στην γκαλερί Μπαταγιάννη η ομαδική έκθεση «Όλα τα λάθος μέρη | All the Wrong Places» σε επιμέλεια Πάνου Γιαννικόπουλου επιχειρεί από τις 25 Ιανουαρίου μια καλλιτεχνική συνομιλία μεταξύ ιστορικών και νέων καλλιτεχνών εξετάζοντας τη σχέση μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού χώρου, αμφισβητώντας παραδοσιακές «χωρικές λογικές» και τη σχέση έμβιου, άψυχου και αβίωτου, επιστρέφοντας στις παραδοσιακές συνθέσεις της νεκρής φύσης και της τοπιογραφίας, ξαναδιαβάζοντας την υλικότητα που απεικονίζουν και τη συμβολική διάστασή της. Συμμετέχουν οι: Βασίλης Βασιλακάκης, Βασίλης Γαλάνης & Φιόνα, Έλλη Σπαθοπούλου, Γεωργία Δαμοπούλου, Marco Eusepi, Αθανάσιος Κανάκης, Γιάννης Μπουτέας, Κώστας Παππάς, Roxane Revon.
Από τις 16 Ιανουαρίου δώδεκα καλλιτέχνες, οι Cacao Rocks, Χαρούλα Νικολαΐδου, Χριστίνα Παπαϊωάννου, Δήμητρα Μπουρίτσα, Δημήτρης Ντόκος, Γιώργος Μπούνιας, Λεωνίδας Γιαννακόπουλος, Soteur, Βασίλης Μιχόπουλος, Έλενα Καμαργιάρη, SPENT1 και Yiakou, που έκαναν «κατάληψη» στον τέταρτο όροφο του υπουργείου Εσωτερικών στην Πλατεία Κλαυθμώνος, έχουν στόχο να γιορτάσουν τη δημιουργικότητα και τις πάντα εξελισσόμενες μορφές της σύγχρονης τέχνης ως μια μορφή έκφρασης που ξεπερνά τα παραδοσιακά όρια. Με επιμελήτρια τη Raneen Haidis, προχώρησαν σε ένα δικό τους μανιφέστο με μοναδικές φωνές έκφρασης και ξεχωριστές τάσεις που συναντιούνται στον σκληρό πυρήνα της δημόσιας διοίκησης.
Στο Living Room στην Κυψέλη από την 1η Φεβρουαρίου παρουσιάζεται η έκθεση «Ναυαγοί» της Francesca Kezich, της οποίας η πρακτική περιλαμβάνει σκηνογραφία, εικαστικά και περφόρμανς. Στη δουλειά της συχνά εξερευνά τους χώρους μεταξύ του οργανικού και του ανόργανου, του ανθρώπου και του εξωγήινου, ενώ αντλεί έμπνευση από αντικείμενα που βρέθηκαν και υλικά πεταμένα για να δημιουργήσει περίπλοκα ταμπλό. Το έργο της προσκαλεί το κοινό σε έναν κοινό ονειρικό χώρο όπου οι γραμμές μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας θολώνουν και το άψυχο αποκτά τη δική του ζωή.
Μέχρι τα μέσα Φεβρουαρίου, ο καλλιτέχνης από τη Χονολουλού, που ζει και εργάζεται στις Βρυξέλλες, Lucian Moriyama, παρουσιάζει στην Alkinois τα έργα του που σχετίζονται με τη μουσική και τον ήχο στην έκθεση «White Noise» σε επιμέλεια Sam Steverlynck. Δουλεύοντας με γύψο, πέτρες και φως, ο Moriyama μετατρέπει τον εκθεσιακό χώρο σε μια ηχητική και γλυπτική εγκατάσταση με ορισμένα γλυπτά τοίχου να παραπέμπουν σε συσκευές ηχογράφησης ή στο φετίχ του «χρυσού δίσκου» ως φαντασμαγορικό σύμβολο φήμης και επιτυχίας. Ορισμένα άλλα έργα όχι μόνο παραπέμπουν στον ήχο, τον παράγουν κιόλας.
Στην γκαλερί Sylvia Kouvali στον Πειραιά τρεις εκθέσεις, του Τάσου Γκαϊντατζή (ΚΟΝΑΚΙ), της Liliane Lijn («Τα κολάζ του paestum») και της Banu Cennetoğlu («everything is broken up and dances»), φέρνουν σε επαφή τρία καλλιτεχνικά σύμπαντα. Ο Γκαϊντατζής καταγράφει εκστατικούς θρησκευτικούς χορούς και θρηδκευτικές διαδικασίες, χθόνιες τελετουργίες του Κάτω Κόσμου που εκτυλίσσονται με το πέρασμα του χρόνου· η Lijn διερευνά την καταστροφή του ιερού στοιχείου από το βιομηχανικό, διαπιστώνοντας την αλλαγή που υπέστεη η Ιερά Οδός, ο δρόμος που συνέδεε τον ναό της Αθηνάς με την αρχαία πόλη της Ελευσίνας· και η Cennetoğlu παρουσιάζει μια συλλογή σπιτικών αποσταγμάτων προερχόμενων αποκλειστικά από την Κρήτη σαν να τα τοποθετεί σε μπαρ, δημιουργώντας μια Βιβλιοθήκη των Πνευμάτων. Θα διαρκέσουν μέχρι τις 15 Φεβρουαρίου.
«Dreams, fame and the savage» είναι ο τίτλος της έκθεσης που ανοίγει στις 23 Ιανουαρίου στην γκαλερί The Breeder, με τον ηθοποιό, παραγωγό, συγγραφέα και εικαστικό καλλιτέχνη James Franco να συναντά τον διεθνώς αναγνωρισμένο καλλιτέχνη βίντεο και περφόρμανς Kalup Linzy σε μια σειρά έργων που εξερευνούν ζητήματα όπως η φήμη, οι ηθικές αξίες και οι κοινωνικοί ρόλοι μέσα από το πρίσμα της μαζικής κουλτούρας, των ριάλιτι σόου και του Χόλιγουντ. Η έκθεση περιλαμβάνει την πρεμιέρα του «Real housewives in Tulsa», ενός σατιρικού φιλμ των δυο καλλιτεχνών, το οποίο υιοθετεί την αισθητική της ριάλιτι τηλεόρασης για να διερευνήσει ηθικά συστήματα, διαπροσωπικές σχέσεις και κοινωνικές δυναμικές, και ένα μιούζικαλ του James Franco εμπνευσμένο από τη ζωή της θρυλικής ηθοποιού του Χόλιγουντ Lana Turner.
Η γκαλερί Crux παρουσιάζει από τις 30 Ιανουαρίου το νέο έργο του νεότατου εικαστικού Ανέστη Ιωάννου με τίτλο «Seekers». Τα έργα του Ιωάννου τοποθετούνται σε έναν ενδιάμεσο, ρευστό τόπο, όπου οι σχέσεις με τα αντικείμενα, την οικογένεια, τους εραστές ή ακόμα και αγνώστους ανθούν. Πρωταγωνιστικό ρόλο παίζουν τα αντικείμενα, υλικά και φόρμες, αναδεικνύοντας την αφηγηματική τους δύναμη. Στο νέο σώμα δουλειάς που παρουσιάζει μελετά τα κοστούμια του Γιάννη Τσαρούχη για τους Όρνιθες του Αριστοφάνη το 1959 σε σκηνοθεσία του Καρόλου Κουν και για τις «Τρωάδες» που ανέβασε ο Τσαρούχης σε υπαίθριο χώρο στάθμευσης στην οδό Καπλανών το 1977, διαπραγματευόμενος τη σχέση μεταξύ ενός συμπαγούς, υλικού τόπου και ενός δυναμικού, φαντασιακού χώρου.
Δυο ατομικές εκθέσεις ανοίγουν στη γκαλερί CAN Χριστίνα Ανδρουλιδάκη, από 11/2 του Αλέξη Βασιλικού το πρότζεκτ Oceanic, μία σειρά φωτογραφιών που εξερευνά το ωκεάνιο αίσθημα με φωτογραφίες που επικεντρώνονται στην αίσθηση της απεραντοσύνης, της ηρεμίας αλλά και της έντασης που προκαλεί το θαλασσινό τοπίο και η αίσθηση του ανθρώπου με τη φύση. Και η ατομική της Χρυσάνθης Κουμιανάκη που στο έργο της μετασχηματίζει στιγμές του αστικού τοπίου σε μία χωρική εγκατάσταση όπου τα κτήρια χάνονται, οι σκαλωσιές αποδομούνται και το ευτελές βιομηχανικό υλικό που τις τυλίγει μεταγράφεται σε υφαντό από νήμα υψηλής χειροτεχνίας.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
