ΣΟΚΑΡΙΣΤΙΚΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΕ το Entertainment Weekly την ανακοίνωση της μετακόμισης των βραβείων Όσκαρ από το ABC στο YouTube μετά την 100ή τους επέτειο το 2028 στο δίκτυο που τα μεταδίδει εδώ και πάνω από πέντε δεκαετίες, σε ένα πακέτο που περιλαμβάνει, εκτός φυσικά από την κύρια τελετή της απονομής των βραβείων της Ακαδημίας, το περίβλεπτο show των αφίξεων, τις τιμητικές εκδηλώσεις που προηγούνται χρονικά, τα σπουδαστικά βραβεία και το γεύμα των υποψηφίων.
Το ενδιαφέρον είχε εκδηλωθεί και ακουστεί, αν και στη δημοπρασία των δικαιωμάτων εκμετάλλευσης το ABC έδειξε να μην παραδίδει εύκολα τα όπλα, χτυπώντας και πάλι τα βραβεία, εις μάτην ωστόσο. Και πάνω που όλοι χάρηκαν με την αισιόδοξη νότα της αύξησης της τηλεθέασης στην απονομή του 2025, καθώς η τελετή μεταδόθηκε και σε live streaming από το Hulu, που, όπως και το ABC, ανήκει στη μεγάλη ομπρέλα της Disney, η Ακαδημία αποφάσισε πως ήρθε η ώρα να κοιτάξει αλλού και πλατύτερα, εκεί που βλέπουν δισεκατομμύρια μάτια σε όλον τον κόσμο, και μάλιστα δωρεάν!
Η ειρωνεία είναι ότι στις ΗΠΑ ανέκαθεν η απονομή που γνωρίζουμε μεταδιδόταν από την ελεύθερη τηλεόραση χωρίς χρέωση, ενώ σε πολλές χώρες τα δικαιώματα είχαν αγοράσει συνδρομητικά κανάλια, κυρίως λόγω ειδικευμένου περιεχομένου και τη διαφορά στην ώρα μετάδοσης. Από το 2029, εκτός ΗΠΑ θα μπορούν να την παρακολουθήσουν ελεύθερα από το YouΤube όλοι, ενώ στην Αμερική θα πρέπει να εγγραφούν στην πλατφόρμα. Οι λεπτομέρειες δεν έχουν διευκρινιστεί και θα πρέπει να δούμε αν η μετάδοση θα γίνει κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις ή θα πραγματοποιηθεί χύμα, όπως συνηθίζει το YouΤube. Για να προσφέρει ένα σημαντικό ποσόν, πλειοδοτώντας έναντι του βασικού παίκτη και συνεργάτη της Ακαδημίας, προφανώς θέλει να αναβαθμιστεί.
Η Ακαδημία, ένα σώμα μεγάλων σε ηλικία μελών, παρά τις ενέσεις αναζωογόνησης σε εθνικότητες και δημογραφική ποικιλότητα, δεν επιθυμεί να γεράσει παρέα με το σπίτι που τη φιλοξένησε γενναιόδωρα ανελιπώς από το 1975.
Τα Όσκαρ, που πέρυσι μόνο έβαλαν στο ταμείο τους 150 εκατομμύρια δολάρια, κυρίως από τα δικαιώματα που κατέβαλε το ABC, δεν έχουν μόνο τα χρήματα στο μυαλό τους και δεν μοιάζουν να διακατέχονται από την ανασφάλεια της μετάδοσής τους από ένα «πλαίσιο» που παραδοσιακά δεν έχει καμία σχέση με το σινεμά: έχει χρηματοδοτήσει κυρίως μικρού μήκους, οι μεγάλου δεν αξίζουν καν αναφοράς, και φημίζεται για την παράνομη αναπαραγωγή ταινιών, που μόνο έχουν ζημιώσει την κινηματογραφική βιομηχανία – με την ευθύνη βεβαίως όσων τις ανεβάζουν. Εκτός από ένα πιο συμφέρον οικονομικό deal, η Ακαδημία ενδεχομένως αισθάνθηκε εγκλωβισμένη σε ένα φορμάτ που, στο καλύτερο σενάριο, είχε λιμνάσει σε ένα ύφος αναμενόμενο, με πιέσεις για τη χρονική διάρκεια που ποτέ δεν χωρούσε στις τρεις ώρες «αντοχής» μιας τηλεοπτικής παραγωγής, και ακολουθούσε το πτωτικό ενδιαφέρον της νεότερης γενιάς για τη γενική ιδέα της τηλεοπτικής θέασης.
Οι πρώτες, ανεπίσημες κουβέντες γύρω από το θέμα θέλουν την τελετή να μην ασφυκτιά και να μην πνίγεται από τη διάθεση να προβάλει μόνο τις σταρ κατηγορίες αλλά να δίνει χρόνο και χώρο σε όλους τους νικητές να αναπτύξουν την ουσία της τέχνης και της τεχνικής κατάρτισης που τους χάρισε τη βράβευση, αντί να βιάζονται να παραχωρήσουν τη θέση τους στο επόμενο, ή, ακόμη χειρότερα, να μην εμφανίζονται καν live, αλλά σε μαγνητοσκοπημένα αποσπάσματα που προηγήθηκαν του κύριου show. Βασικά, το κίνητρο που διαφαίνεται ως επικρατέστερο για την επιλογή ενός χώρου άσχετου με το σινεμά είναι η λογική της πρόσβασης σε ένα κοινό που βλέπει σινεμά, όχι όμως μέσα στην τηλεόραση.
Η Ακαδημία, ένα σώμα μεγάλων σε ηλικία μελών, παρά τις ενέσεις αναζωογόνησης σε εθνικότητες και δημογραφική ποικιλότητα, δεν επιθυμεί να γεράσει παρέα με το σπίτι που τη φιλοξένησε γενναιόδωρα ανελιπώς από το 1975 (είχε πρωτοπάρει τα δικαιώματα το 1961, αλλά μεσολάβησε αλλαγή σκυτάλης με το NBC για μια τετραετία). Εκεί γνώρισαν δόξες, την επιβράβευση ταινιών που μιλούσαν απευθείας στην πoπ κουλτούρα και βρίσκονταν στο επίκεντρο του πολιτιστικού διαλόγου της εποχής, χτυπώντας ρεκόρ τηλεθέασης τη χρονιά του «Τιτανικού», με πάνω από 50 εκατομμύρια θεατές στις ΗΠΑ.
Το ναδίρ συνέβη, φυσικά, τις χρονιές του lockdown, και τα δυο τελευταία χρόνια ανέκαμψε, αδυνατώντας ωστόσο να ξεπεράσει τα 20 εκατομμύρια. Η αλήθεια, πικρή αλλά αντικειμενική, είναι πως ο συνδυασμός της πτώσης του (οσκαρικού) κινηματογράφου και της (ελεύθερης) τηλεόρασης έχει οδηγήσει τους millennials και τους zoomers σε μια σχετική αδιαφορία: ακόμη θυμόμαστε την πρόταση κάποιων ιθυνόντων της Ακαδημίας να δημιουργήσουν μια κατηγορία δημοφιλούς ταινίας, ανάλογη με τις απίθανες πεντάδες που σκαρώνουν οι Σφαίρες και τα Critics Choice Awards, αλλά το διάβημα έπεσε με στο κενό, και μάλιστα με ηχηρή αποδοκιμασία.
Είναι σίγουρο πως μέχρι τη μετάδοση από το YouTube θα πέσουν στο τραπέζι πολλές ιδέες ανανέωσης, αλλά υπάρχει ένα DNA σοβαρότητας από την Ακαδημία που παθαίνει αλλεργία με τα εμπορικά τρικ. Η μετάβαση σε ένα άλλο φορμάτ είναι διαφορετική ιστορία. Τα Όσκαρ απονεμήθηκαν για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια μιας περίπου οικογενειακής δεξίωσης, ένα ταπεινό «entre nous» που σκέφτηκαν από κοινού τα παντοδύναμα αφεντικά των στούντιo στο Χόλιγουντ, και δεν είχε μεταδοθεί από κανέναν, ούτε ζωντανά, ούτε μαγνητοσκοπημένα. Άλλωστε, δεν υπήρχε τότε τηλεόραση, και μερικά χρόνια αργότερα, τα πρακτορεία ειδήσεων διαδέχθηκε το ραδιόφωνο, το κυρίαρχο μέσο της προπολεμικής εποχής. Το NBC πήρε τα δικαιώματα το 1953 και αξίζει να θυμίσουμε πως σε εκείνη τη φάση η τηλεόραση θεωρούνταν ο μεγάλος εχθρός του κινηματογράφου, μια ορμητική απειλή που η βιομηχανία φοβόταν όσο τώρα το online, και ότι οι πλατφόρμες κοινωνικών δικτύων δυσκολεύουν τις κινήσεις της παραδοσιακής τηλεόρασης.
Με τεχνάσματα όπως το σινεμασκόπ και το 3D τα στούντιο προσπάθησαν να δελεάσουν τους συνεπαρμένους από τη μικρή οθόνη θεατές, και μάλλον κατάφεραν να τους ανακτήσουν με μεγάλα θεάματα, αλλά να τους ξαναχάσουν προς την εκπνή των '60s, ωστόσο από ένα είδος σινεμά που αντέδρασε βίαια στους δεινοσαύρους και όχι τόσο από την τηλεοπτική λογική. Τα νέα παιχνίδια έρχονται πλέον γρηγορότερα, ο κύκλος ζωής τους γίνεται συντομότερος, όσο η διάσπαση προσοχής θεριεύει, ακόμη και σε μεγαλύτερες ηλικίες, και κάποιοι στην Ακαδημία ζύγιασαν τα υπέρ και τα κατά, βλέποντας πως η παράταση σε ένα δίκτυο ή σε κάποιο άλλο παρόμοιο με το υφιστάμενο επιμηκύνει τα προβλήματα, χωρίς να επεκτείνει το ενδιαφέρον, πέρα από την κοινότητα των σινεφίλ που παρακολουθούν τα πάντα, και από παλιά, και από τον μικρόκοσμο του Χόλιγουντ.
Ειδικά τα τελευταία χρόνια, που η Ακαδημία κάνει βήματα έξω από τη γειτονιά της με κινήσεις συμφιλιωτικές προς ένα πιο παγκόσμιο σινεμά, τουλάχιστον σε επίπεδο προθέσεων, το YouΤube φαντάζει το ιδανικό βήμα για να γίνουν τα Όσκαρ ορατά από άσχετους που μπορεί να μην έχουν ιδέα τι είναι. Βήματα, βέβαια, έγιναν και με το Anora, το Brutalist και το Emilia Perez, για να θυμηθούμε μόνο τρία από τα περσινά φιλμ που πρωταγωνίστησαν ποικιλοτρόπως στα βραβεία και στην όποια δημόσια κουβέντα γύρω από αυτά.
Όπως το Mundial αναζητά πηγές μετάδοσης που θα το διαδώσουν στις πιο απομακρυσμένες περιοχές, σε μια συστηματική προπαγάνδιση ενός δημοφιλούς προϊόντος πέρα από τα οικονομικά οφέλη, στην κλίμακα που τους αναλογούν τα Όσκαρ κάνουν μια χειρονομία εκδημοκρατισμού, που ωστόσο ενέχει τον κίνδυνο να χαθεί σε έναν ωκεανό περιεχομένου άσχετου με όσα πρεσβεύει και με την ιστορία τους. Πάνω τους έχουν διαμορφωθεί όλα τα ξακουστα βραβεία της αμερικανικής βιομηχανίας, κι ενώ τα Grammy λογικά θα ήταν πιο ταιριαστά σε ένα κανάλι που κυρίως περιέχει μουσική, ο θεσμός που ταυτίστηκε με ένα αξιοζήλευτο status για όποια ταινία και συντελεστή της το κέρδιζε, γίνεται ο πρώτος από τους Big Four που απορρίπτει την τηλεόραση και την ξεπερνά, τουλάχιστον ως το 2033 που θα διαρκέσει το νέο συμβόλαιο, για χάρη του μεγάλου κοινού, που θα έχει την άνεση (κι άλλη ειρωνεία) να παρακολουθήσει την τελετή και τα υπόλοιπα events από τον μεγάλο τηλεοπτική του δέκτη, περίπου όπως τον παλιό καιρό.
Για όσους από εμάς έχουμε μεγαλώσει με τον γνωστό τρόπο θέασης των βραβείων (και ακόμη περισσότερο προσωπικά, μια και τα σχολιάζω την τελευταία πενταετία), το ξάφνιασμα ήταν μεγάλο και οι επιφυλάξεις για τον χειρισμό και την κάλυψη πολλές. Κόβεται μια συνήθεια, θολώνουν ακόμη περισσότερο τα όρια του εξειδικευμένου, βαθύτατου σε συμπαραδηλώσεις και ακριβού σε παραγωγή event από τα ερασιτεχνικά βιντεάκια που ο καθένας έχει τη δυνατότητα να ανεβάσει – το TikTok έχει σειρά; Οι πρώτες αντιδράσεις ωστόσο είναι υπέρ του YouΤube, δείγμα της ευρείας αποδοχής της πλατφόρμας από ένα κοινό που θέλει να ξοδεύει μόνο όταν βγαίνει από το σπίτι και να δυσανασχετεί για οτιδήποτε καλείται να πληρώσει ή το ξεβολεύει από την ακλόνητη πλέον συνήθεια της προσωπικής συσκευής του. Με τη μετανάστευση στο YouΤube, τα Όσκαρ προσπαθούν να βγάλουν από πάνω τους τη ρετσινιά του ελιτισμού και να αποκτήσουν τη «σχετικότητα» που αισθάνονται πως έχουν απολέσει.
