24ΩΡΗ ΑΠΕΡΓΙΑ

Οι ΗΠΑ και το Ολοκαύτωμα: Το εξάωρο έπος του Κεν Μπερνς καταρρίπτει διάφορους μύθους

ΣΑΒΒΑΤΟ Οι ΗΠΑ και το Ολοκαύτωμα: Το νέο ντοκιμαντέρ του Κεν Μπερνς καταρρίπτει διάφορους μύθους Facebook Twitter
Μια οικογένεια μεταναστών κοιτάζει το Άγαλμα της Ελευθερίας από το Ellis Island, γύρω στο 1930... Φωτ.: Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου
0

ΑΝΤΙΘΕΤΑ ΜΕ ΕΝΑΝ ΜΥΘΟ που αντέχει ακόμα, οι αποδείξεις για τον μαζικό αφανισμό των Εβραίων στα στρατόπεδα θανάτου των Ναζί υπήρχαν ήδη από το 1942 τουλάχιστον, ο κόσμος όμως και οι αρμόδιες αρχές, ειδικά στις Ηνωμένες Πολιτείες που ήταν ο ιδανικός προορισμός όσων επιζητούσαν απελπισμένα να αποδράσουν από την κατεχόμενη Ευρώπη για να σώσουν τη ζωή τους, είτε δεν ήθελαν να πιστέψουν ότι μπορεί να συμβαίνει κάτι τόσο ασύλληπτο είτε επέλεξαν να το αγνοήσουν ή ακόμα και να το κουκουλώσουν. 

Πέρα από τις κρίσιμες πτυχές και τους δυσοίωνους συνειρμούς με το παρόν, το νέο συνταρακτικό ντοκιμαντέρ-έπος του κορυφαίου εκπροσώπου του είδους, του σπουδαίου και πολυβραβευμένου κινηματογραφιστή Κεν Μπερνς, αποτελεί και μια τραγική καταγραφή των ευκαιριών που χάθηκαν μέσα σ΄ ένα κλίμα διάσπαρτου αντισημιτισμού, απομονωτισμού, ξενοφοβίας, ρητορικής μίσους και αντανακλαστικής αντίδρασης μεγάλου μέρους της κοινής γνώμης ακόμα και στην ίδια την ιδέα του μετανάστη και του πρόσφυγα.  

Το ντοκιμαντέρ μας υπενθυμίζει ότι ο ίδιος ο Χίτλερ είχε αναφέρει ως πρότυπο τον τρόπο με τον οποίον οι (λευκοί) Αμερικανοί εξολόθρευσαν τους «Ινδιάνους» και χρησιμοποιούσαν ως σκλάβους τους Αφρικανούς.

«Θέλουμε να πιστεύουμε το αντίθετο, αλλά ο αποκλεισμός των ξένων είναι αναπόσπαστο κομμάτι της αμερικανικής παράδοσης» λέει κάποια στιγμή στο ντοκιμαντέρ ο ιστορικός Πίτερ Χέις, θέτοντας υπό αμφισβήτηση έναν άλλον μύθο, αυτόν του αμερικανικού εξαιρετισμού.

Πρωταγωνιστές όμως στα τρία δίωρα επεισόδια του «The U.S and the Holocaust» (Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ολοκαύτωμα) δεν είναι οι ειδικοί αλλά οι μαρτυρίες αυτών που επέζησαν, όπως εκείνη η γυναίκα η οποία επέζησε των στρατοπέδων θανάτου και θυμάται που ήταν μικρό κοριτσάκι κατά τη «Νύχτα των Κρυστάλλων». Η πιο τρομακτική στιγμή ήταν όταν συνειδητοποίησε ξαφνικά ότι οι άνθρωποι που πετούσαν πέτρες και τούβλα στα παράθυρα του σπιτιού της ήταν οι γείτονες.

Το αποτέλεσμα είναι άλλο ένα εξαιρετικό, πλήρες και οριστικό (για το θέμα που καταπιάνεται) ντοκιμαντέρ του Κεν Μπερνς που σ’ έναν ιδανικό κόσμο θα έπρεπε να δουν οι πάντες. 

Όλα τα στοιχεία που κάνουν τόσο μοναδικά και μεγαλειώδη τα ντοκιμαντέρ του βρίσκονται κι εδώ: Οι διασυνδέσεις του προσωπικού με το πολιτικό (και με το ιστορικό), ο ασύγκριτος πλούτος του αρχειακού υλικού, ο διαυγής σχολιασμός, τα εξαιρετικά καλογραμμένα και «δημοσιογραφικώς» υποδειγματικά κείμενα, η κεντρική αφήγηση του ηθοποιού Πίτερ Κογιότε, οι φωνές επιφανών ηθοποιών που διαβάζουν αποσπάσματα και ντοκουμέντα (Μέριλ Στριπ, Πολ Τζιάματι, Λίαμ Νίσον, ενώ κάποια στιγμή ακούγεται και ο Βέρνερ Χέρτσογκ υποδυόμενος τον Χέρμαν Γκέρινγκ), ο ελεγειακός τόνος που λόγω του θέματος εδώ είναι πιο ταιριαστός από ποτέ.     

Το ντοκιμαντέρ μας υπενθυμίζει ότι ο ίδιος ο Χίτλερ είχε αναφέρει ως πρότυπο τον τρόπο με τον οποίον οι (λευκοί) Αμερικανοί εξολόθρευσαν τους «Ινδιάνους» και χρησιμοποιούσαν ως σκλάβους τους Αφρικανούς. «Το εσωτερικό σθένος των Ηνωμένων Πολιτειών προέρχεται από την αμείλικτη αλλά απαραίτητη δολοφονία των αυτόχθονων πληθυσμών και από την φυλάκιση των υπόλοιπων σε κλουβιά» είχε γράψει. «Ο Βόλγας θα γίνει ο δικός μας Μισισιπής». 

Μας υπενθυμίζει επίσης ότι ήταν οι επιφανείς συντηρητικοί εκπρόσωποι της γερμανικής πολιτικής ελίτ αυτοί που έκαναν καγκελάριο τον Χίτλερ, πιστεύοντας ότι θα μπορούν να τον χειραγωγήσουν πριν τον σπρώξουν στο περιθώριο και ότι ο αντισημιτισμός ήταν παντού στις Ηνωμένες Πολιτείες, μέσα και έξω από την Ουάσιγκτον.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ειδικά έβαζε διαρκώς εμπόδια στον δρόμο των ανθρώπων που έλπιζαν να τους δοθεί η άδεια να μεταναστεύσουν στην Αμερική για να σώσουν τη ζωή τους πρωτίστως ενώ μια πανίσχυρη προσωπικότητα όπως ο Χένρι Φορντ κατηγορούσε τους Εβραίους «για τα πάντα, από τη δολοφονία του Λίνλολν μέχρι την ξαφνική αλλαγή που πίστευε ότι έχει διαπιστώσει στη γεύση της αγαπημένης του σοκολάτας».   

Ο όρος «γενοκτονία», τουλάχιστον στην αγγλική του εκδοχή (genocide), έκανε ντεμπούτο στη δίκη της Νυρεμβέργης και ο όρος «Ολοκαύτωμα» στη δίκη του Άιχμαν δεκαπέντε χρόνια αργότερα. Όπως όμως κατ’ επανάληψη έχει δηλώσει στις συνεντεύξεις του ο Κεν Μπερνς, «η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται, η ιστορία αντηχεί στις δεκαετίες και στην επικαιρότητα» για τον απλούστατο λόγο ότι η ανθρωπότητα δεν αλλάζει στο πέρασμα του χρόνου όσο θα θέλαμε ίσως να πιστεύουμε.

Οθόνες
0

24ΩΡΗ ΑΠΕΡΓΙΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Χέμινγουεϊ σε όλο του το μεγαλείο

Ηχητικά Άρθρα / Ο Χέμινγουεϊ σε όλο του το μεγαλείο

Το ντοκιμαντέρ «Hemingway» του σπουδαίου και πολυβραβευμένου Κεν Μπερνς είναι ένα ενδελεχές, υπεύθυνο, αντικειμενικό, εξαντλητικό στη χρήση υλικού, πηγών και συνεντεύξεων, υπέροχο έργο που φωτίζει και καταδεικνύει τις διάφορες σκοτεινές κι αμφιλεγόμενες πλευρές της προσωπικότητας του συγγραφέα-θρύλου του 20ού αιώνα, Έρνεστ Χέμινγουεϊ.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
When They See Us: Η εξαιρετική δραματική σειρά για μια πολύκροτη υπόθεση συστημικού ρατσισμού και κατάφωρης αδικίας

TV Series / When They See Us: Η εξαιρετική δραματική σειρά για μια πολύκροτη υπόθεση συστημικού ρατσισμού και κατάφωρης αδικίας

Η μίνι σειρά του Netflix ξεδιπλώνει τις συνταρακτικές πτυχές της υπόθεσης των «Πέντε του Σέντραλ Παρκ» όταν πέντε αθώοι μαύροι έφηβοι καταδικάστηκαν για τον βιασμό και την άγρια κακοποίηση μιας νεαρής λευκής γυναίκας πριν από τριάντα χρόνια
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

«Treasure»: Η εποχή που η Lena Dunham ήταν relevant μοιάζει πολύ μακρινό παρελθόν…

Ανταπόκριση από το Βερολίνο / «Treasure»: Η εποχή που η Lena Dunham ήταν relevant μοιάζει μακρινό παρελθόν

Ειλικρινά είχαμε (ξε)χάσει την Ντάναμ και τη μετεωρική, σίγουρα θορυβώδη περίπτωσή της, μέχρι την ταινία «Treasure», που έκανε πρεμιέρα εκτός συναγωνισμού στο 74ο Φεστιβάλ Βερολίνου.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Δεν μας άξιζε ο Γιάννης Αντετονκούμπο, αλλά θα είναι πάντα και δικός μας

Daily / Δεν μας άξιζε ο Γιάννης Αντετονκούμπο, αλλά θα είναι πάντα και δικός μας

Το ντοκιμαντέρ «Giannis: The Marvelous Journey» είναι μια καλοφτιαγμένη και κατά τόπους συγκινητική καταγραφή της παραμυθένιας διαδρομής του αναιμικού παιδιού από το αθηναϊκό «γκέτο», που κατέκτησε την κορυφή του κόσμου.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Το ανεπάντεχο bromance του Τζόνι Ντεπ με τον Σαουδάραβα πρίγκιπα διάδοχο MBS

Οθόνες / Το ανεπάντεχο bromance του Τζόνι Ντεπ με τον Σαουδάραβα πρίγκιπα διάδοχο MBS

Η παράξενη ιστορία της σχέσης που ανέπτυξε ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν με τον 60χρονο σταρ του κινηματογράφου, φιλοξενώντας τον στο βασίλειό του και εντάσσοντας τον στον κύκλο εμπιστοσύνης του.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Τι είναι αυτό που κάνει τις τουρκικές σειρές τόσο δημοφιλείς;

Οθόνες / Τι είναι αυτό που κάνει τις τουρκικές σειρές τόσο δημοφιλείς;

Η Τουρκία είναι πλέον ο τρίτος μεγαλύτερος εξαγωγέας τηλεοπτικών σειρών στον κόσμο και οι σειρές που παράγει η χώρα είναι εξαιρετικά δημοφιλείς όχι μόνο στη Μέση Ανατολή αλλά και στην Ευρώπη και στη Λατινική Αμερική.
THE LIFO TEAM
Υπέροχες μέρες: Η αναπάντεχη ολική επαναφορά του Βιμ Βέντερς

Οθόνες / Υπέροχες μέρες: Η αναπάντεχη ολική επαναφορά του Βιμ Βέντερς

Η ταινία που ξεκίνησε ως μικρού μήκους για την προώθηση του πρότυπου οργανισμού δημόσιων τουαλετών του Τόκιο κατέληξε να είναι ένα κομψοτέχνημα αισθητικής και αφήγησης από τον άλλοτε πανίσχυρο του νέου γερμανικού κινηματογράφου, που τελευταία έδειχνε ανέμπνευστος, σαν να είχε χάσει το κίνητρο του.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
«Dune: Μέρος Δεύτερο»: Ούτε μια στιγμή δεν προδίδει το είδος της υπερπεριπέτειας

Οθόνες / «Dune: Μέρος Δεύτερο»: Ούτε μια στιγμή δεν προδίδει το είδος της υπερπεριπέτειας

Ο Ντενί Βιλνέβ παραδίδει όσα προφήτεψε στο πρώτο «Dune», ένα βιβλικό Star Wars, σοβαρό και μυστικιστικό, πολλαπλασιάζοντας και βαθαίνοντας την κινηματογραφική εμπειρία στην έρημο.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Κότζι Γιακούσο: «Οι επιφυλάξεις μου για τον Βέντερς διαλύθηκαν την πρώτη μέρα»

Αποκλειστική συνέντευξη / Κότζι Γιακούσο: «Οι επιφυλάξεις μου για τον Βέντερς διαλύθηκαν την πρώτη μέρα»

Ένας ζωντανός μύθος της υποκριτικής, ο «Τοσίρο Μιφούνε της γενιάς του», όπως έχει χαρακτηριστεί, μιλά αποκλειστικά στη LiFO για τη συνεργασία του με τον κορυφαίο Γερμανό δημιουργό στο υποψήφιο για Όσκαρ «Perfect Days», που του χάρισε και το βραβείο ερμηνείας στις Κάννες.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Η πολύτιμη παραμυθία του Μάρτιν Σκορσέζε

Ανταπόκριση από το Βερολίνο / Ο Μάρτιν Σκορσέζε μάς δίνει κουράγιο για το μέλλον του σινεμά

Ενθουσιώδης, ενεργητικός, πάντα επίκαιρος, ο Μάρτιν Σκορσέζε ενώνει την ιστορία της τέχνης που λατρεύει άνευ όρων με το πάθος του για το storytelling. Όποτε αναγγέλλει καινούργια ταινία ή μιλά για ό,τι αυτός θέλει, νιώθουμε σαν καλεσμένοι σε οικογενειακή γιορτή.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ