Δεν είχε κλείσει τα είκοσι πέντε ο Ίθαν Χοκ όταν συναντήθηκε για πρώτη φορά με την ένα χρόνο μεγαλύτερή του Ζιλί Ντελπί για τα γυρίσματα της ταινίας του Ρίτσαρντ Λίνκλεϊτερ με θέμα τη ρομαντική συνάντηση ενός Αμερικανού, του Τζέσι και μιας Γαλλίδας, της Σελίν, στο ευρωπαϊκό Interail. Η ταινία ήταν το «Πριν το ξημέρωμα» (Before Sunrise) του 1995, αλλά δεν ήταν παρά μόνο η αρχή μιας ρομαντικής τριλογίας που θα διαρκούσε δύο δεκαετίες ταξιδεύοντας το ερωτευμένο ζεύγος (και μαζί το κοινό που συνδέθηκε μαζί τους) από την Βιέννη όπου γνωρίστηκαν και αγαπήθηκαν, στο Παρίσι όπου ξανάσμιξαν μερικά χρόνια μετά για το «Πριν το ηλιοβασίλεμα» (2002) και, τέλος, στη Μεσσηνιακή Μάνη, ως γονείς πλέον, στο «Πριν τα μεσάνυχτα» (2013). Οι δύο σταρ περιγράφουν στον Guardian την εμπειρία τους ως πρωταγωνιστές αλλά και συν-σεναριογράφοι μιας από τις πιο αγαπημένες τριλογίες στην ιστορία του σινεμά.
Ζιλί Ντελπί:
Το αυθεντικό σενάριο της πρώτης ταινίας («Πριν το ξημέρωμα») δεν είχε ίχνος ρομαντισμού, αν μπορείτε να το πιστέψετε. Ο Ρίτσαρντ Λίνκλεϊτερ ήθελε πάντως να συλλάβει κάτι βαθιά αληθινό και γι' αυτό έψαχνε για πρωταγωνιστές κάποιους που θα μπορούσαν να συμμετέχουν αποφασιστικά στη συγγραφή και τη διαμόρφωση του σεναρίου.
Στην οντισιόν μας ζήτησε απλά να του πούμε πράγματα που θα λέγαμε εμείς στη θέση του πρωταγωνιστικού ζεύγους. Κάποια απ' αυτά μάλιστα έμειναν εξαρχής στην ταινία – όπως αυτό που λέω για τον Θεό που υπάρχει στο διάστημα ανάμεσα σε ανθρώπους.
Τελικά το σενάριο ανήκει εξίσου και στους τρεις μας – τον Ρίτσαρντ, τον Ίθαν κι εμένα – παρότι ο Ίθαν κι εγώ δεν μπήκαμε στους τίτλους σεναρίου του «Πριν το ξημέρωμα». Η διαδικασία ήταν απολύτως συλλογική: έπρεπε να συμφωνήσουμε και οι τρεις για να περάσει μια ιδέα για κάποια σκηνή. Με τον ίδιο τρόπο λειτουργήσαμε και στο «Πριν το ηλιοβασίλεμα» και στο «Πριν τα μεσάνυχτα». Αν κάποιος από τους τρεις δεν άντεχε κάτι, αυτό κοβόταν από το γύρισμα.
Το γράψιμο συνεχιζόταν και στα γυρίσματα στη Βιέννη. Τότε, φερ' ειπείν, έγραψα τη σκηνή που η Σελίν παριστάνει με το χέρι της ότι παίρνει τηλέφωνο σε φίλη της και της ανακοινώνει ότι είναι ερωτευμένη με τον Τζέσι.
Ήταν μαρτύριο να πρέπει να θυμάσαι τόσους πολλούς διαλόγους – και ακόμα πιο πολύ στις χρονοβόρες λήψεις του «Πριν το ηλιοβασίλεμα» που δική μου ιδέα ήταν να διαδραματίζεται σε πραγματικό χρόνο. Είχα περάσει κάποιες δύσκολες καταστάσεις στην αρχή των '00s, προσπαθώντας να τα καταφέρω ως σκηνοθέτρια, ενώ συγχρόνως είχα και κάτι θέματα υγείας. Αλλά δεν ήταν ευθέως αυτοβιογραφικός ο χαρακτήρας της Σελίν σ΄ αυτή την ταινία. Όπως μου είχε πει κάποτε ο Κριστόφ Κισλόφσκι, παίρνεις έναν σπόρο αλήθειας και τον κάνεις δέντρο.
Το φινάλε της ταινίας όπου μιμούμαι τη Nina Simone και λέω στον Τζέσι ότι θα χάσει την πτήση του, το είχα σκεφτεί για να το χρησιμοποιήσω σε δική μου ταινία. Έπαιξα όμως την σκηνή στον Ρίτσαρντ και του άρεσε πολύ. Δεν ήμουν σίγουρη αν ήθελα να την παραχωρήσω την ιδέα, αλλά σκέφτηκα ότι αυτή η σειρά ταινιών είναι πολύ πιο σημαντική από κάποια δική μου ταινία που πιθανόν δεν θα γίνει ποτέ. Αυτές οι τρεις ταινίες μιλάνε σε όλους, από την εφηβεία ως το τέλος της ζωής. Δεν είναι μόνο για την Generation X. Τώρα πια υπάρχουν και πολλοί νέοι που τους αρέσει η ταινία επειδή βλέπουν τους γονείς τους στον Τζέσι και την Σελίν. Με τους μεγαλύτερους είναι σα να μεγαλώσαμε μαζί. Στην πραγματικότητα, αυτή η τριλογία είναι μια σπουδή στον χρόνο.
Ίθαν Χοκ:
Περνούσα δύσκολη περίοδο μετά το διαζύγιό μου [από την Ούμα Θέρμαν], αλλά εκείνο το καλοκαίρι στο Παρίσι γυρίζοντας το «Πριν το ηλιοβασίλεμα» ήταν απίστευτα θεραπευτικό για μένα, κυρίως εξαιτίας της επανασύνδεσής μου με τον Ρίτσαρντ και την Ζιλί.
Λίγο καιρό πριν, ο Ρίτσαρντ είχε βρεθεί σε μια παρουσίαση βιβλίου μου στο Όστιν και τότε μου έσκασε η ιδέα: τι θα γινόταν αν ο Τζέσι έγραφε ένα βιβλίο για εκείνη την γνωριμία του με τη Σελίν και εμφανιζόταν εκείνη ξαφνικά στην παρουσίαση του βιβλίου στο Παρίσι;
Η τρίτη ταινία, το «Πριν τα μεσάνυχτα», ήταν η πιο δύσκολη επειδή οι δύο πρώτες έχουν να κάνουν με μια ρομαντική προβολή, με το να είσαι ερωτευμένος. Προσωπικά, ένιωθα ότι ήταν σημαντικό να κάνουμε και μια τρίτη ταινία γειωμένη στην πραγματικότητα με θέμα τη φύση του έρωτα στο πλαίσιο της καθημερινότητας.
Μπορούσαμε άραγε να κάνουμε μια ταινία για ένα ζευγάρι που πλέον είναι μαζί για χρόνια έχοντας μεγαλώσει και παιδιά, συγχρόνως όμως διατηρούν έναν ρομαντισμό στη σχέση τους, χωρίς να πούμε ούτε ένα ψέμα; Δεν ήμασταν καθόλου βέβαιοι αν θα άρεσε στο κοινό – ποιος θέλεις να δει ένα sequel του Τιτανικού με τον Τζακ και την Ρόουζ να τρώγονται μεταξύ τους;
Η δομή της ταινίας ήταν μια άλλη μεγάλη πρόκληση. Θέλαμε να κάνουμε και κάτι από Μπέργκμαν, από το «Σκηνές από έναν γάμο» συγκεκριμένα, με μια σκηνή που ξεκινά ως ερωτική αλλά καταλήγει ως σκηνή χωρισμού. Το γράψιμο αυτής της σκηνής που κλιμακώνει την ταινία με τον μακρύ συζυγικό καυγά, ήταν ένα από τα πιο δύσκολα πράγματα που έχω κάνει ποτέ. Τριάντα σελίδες, χωρίς να γίνεις βαρετός, σε ένα δωμάτιο, είναι ζόρικο. Αλλά νομίζω ότι λειτουργεί ως ιδανικό κλείσιμο του κύκλου. Το «Πριν το ξημέρωμα» ξεκινά ενώ βλέπουμε να μαλώνει στο τρένο ένα ζεύγος που έχει περάσει τα σαράντα. Γυρίζοντας την σκηνή στο «Πριν τα μεσάνυχτα», σχεδόν είκοσι χρόνια μετά, συνειδητοποιήσαμε ότι «γίναμε εκείνο το ζευγάρι».
Υπάρχει συνεπώς κάτι που μοιάζει με ολοκλήρωση στο τέλος αυτής της τριλογίας. Κάθε μια από τις τρεις φορές, ο πήχης ανέβαινε ψηλότερα. Δεν θα θέλαμε να βάλουμε να νερό στο κρασί μας. Αυτό δεν σημαίνει ότι αποκλείεται να επισκεφτούμε ξανά τον Τζέσι και την Σελίν. Πού και πού βρισκόμαστε και το συζητάμε. Μια τέταρτη ταινία θα πρέπει να λειτουργεί έτσι ώστε να σπάει τον ρυθμό αυτού του ολοκληρωμένου κύκλου, ίσως να θίξουμε την θνητότητα. Οι τρεις όμως αυτές ταινίες υπήρξαν μια μεγάλη ευλογία στη ζωή μου.
Με στοιχεία από τον Guardian
