Η γενναιόδωρη διάρκεια του Brutalist έκανε πολλούς να ρωτούν αν αξίζει να αφιερώσουν τρεισήμισι ώρες από τον χρόνο τους στο σινεμά –εμφατικό «ναι» από εμάς, ασχέτως του πώς θα τους φανεί τελικά– και επανέφερε τη γενικότερη συζήτηση περί μεγέθους. Συνοπτικά, όπως και στο παρελθόν, όταν το σινεμά είχε νιώσει απειλή από τον ερχομό της τηλεόρασης ή του video, η διάρκεια μεγάλωσε ώστε να διασφαλιστεί η αίσθηση ενός event στη συνείδηση του εθισμένου στο streaming θεατή και να τον κάνει να νιώσει ότι η επένδυσή του στο κινηματογραφικό εισιτήριο είναι value for money – πολλές ξενικές ορολογίες. Ταυτόχρονα, η διάρκεια έχει μεγαλώσει επειδή πολλές από τις ταινίες γυρίζονται απευθείας για την αγορά του streaming ή με το βλέμμα στραμμένο προς τα εκεί. Βλέπεις, οι πλατφόρμες χρειάζονται «περιεχόμενο» και όσο περισσότερο διαρκεί, τόσο το καλύτερα, οπότε τα στούντιο και οι εταιρείες παραγωγής πράττουν αναλόγως.
Οφείλουμε, φυσικά, να επισημάνουμε ότι σημασία δεν έχει η διάρκεια αλλά η οικονομία μιας ταινίας. Μπορεί να παρακολουθήσει κανείς μια ταινία τρεισήμισι ωρών και να του φανεί ογδόντα λεπτά, μπορεί να δει και μια ταινία ογδόντα λεπτών και να του φανεί τρεισήμισι ώρες. Αυτό δεν σχετίζεται τόσο με την πραγματική διάρκεια όσο με την αφαίρεση του περιττού και την αιτιοκρατία της αφήγησης και του μοντάζ. Η αιτιοκρατική αφήγηση και το αιτιοκρατικό μοντάζ είναι που ξεχωρίζουν μια ταινία από μια σειρά (και από τη μέση ταινία streaming), γι’ αυτό αρκετοί μπορούμε να παρακολουθήσουμε ευκολότερα τρία ωριαία επεισόδια σερί από μια ταινία τριών ωρών. Βλέπεις, η δεύτερη απαιτεί την αμέριστη προσοχή μας και το «περιεχόμενο» αναδιαμορφώνεται ώστε να γαργαλήσει το ολοένα μειούμενο attention span μας, κι αν είναι δυνατό να μη μας αποσπά πολύ από το κινητό μας, όπου συμβαίνουν διαρκώς φοβερά και τρομερά πράγματα και ενδέχεται να χάσουμε κάτι.
Η αναζήτησή μας μαρτύρησε γι' ακόμα μία φορά την ένδεια των περισσότερων streaming παρόχων σε κλασικό σινεμά, το οποίο υπήρξε συστηματικά οικονομικό και ενίοτε έριχνε τους τίτλους τέλους λίγο μετά τη συμπλήρωση της πρώτης ώρας.
Όπως και να ’χει, είτε λόγω περιορισμένου χρόνου, είτε λόγω προτίμησης, είτε λόγω συστηματικής εξάσκησης σε έναν συγκεκριμένο τρόπο πρόσληψης της πληροφορίας, υπάρχει κόσμος εκεί έξω που θα έβλεπε περισσότερο σινεμά στο σπίτι αν οι διάρκειες ήταν μικρότερες. Για να ικανοποιήσουμε αυτό το κοινό, ξεψαχνίσαμε τους καταλόγους που προσφέρουν δημοφιλείς εγχώριες πλατφόρμες και streaming πάροχοι και σας παρουσιάζουμε 12 ταινίες που δεν υπερβαίνουν τα 90 λεπτά. Προτού περάσουμε στους τίτλους, να προσθέσουμε και κάτι τελευταίο: η αναζήτησή μας μαρτύρησε γι' ακόμα μια φορά την ένδεια των περισσότερων σε κλασικό σινεμά, το οποίο υπήρξε συστηματικά οικονομικό και ενίοτε έριχνε τίτλους τέλους λίγο μετά τη συμπλήρωση της πρώτης ώρας. Το επιχείρημα ότι δεν τα βλέπει πολύς κόσμος δεν (μπορεί να) είναι δικαιολογία – «if you build it, they will come», όπως έλεγαν στο Field of Dreams. Προς το παρόν, δεν θα επεκταθούμε άλλο, ας περάσουμε στις ταινίες.
Αn Inspector Calls (1954)
Ναι, υπάρχουν και καλές ταινίες γυρισμένες πριν από το 1990 στο Netflix, αλλά τις εξαφανίζει ο αλγόριθμος ή τις τσουβαλιάζει μαζί με αμφιβόλου ποιότητας αγορές που πραγματοποιήθηκαν ώστε να καλυφθεί το υποχρεωτικό ποσοστό ευρωπαϊκού περιεχομένου για τις πλατφόρμες. Mε πρωταγωνιστή τον Άλαστερ Σιμ –ακόμα και το όνομα αυτού του ηθοποιού ξεχειλίζει από βρετανικότητα–, ο «επιθεωρητής έρχεται» με ταξική συνείδηση και ευσυνειδησία για να αναδείξει τη σχέση αιτίου κι αιτιατού μεταξύ των πράξεων των εύρωστων χαρακτήρων και των αποτελεσμάτων τους με απώτερο στόχο να τους διδάξει τη λογοδοσία. Το έργο έχει μεταφερθεί αρκετές φορές στο σανίδι στη χώρα μας, υπάρχει και μια πιο πρόσφατη (και καλή) μεταφορά του BBC, γυρισμένη το 2015, με πρωταγωνιστή τον Ντέιβιντ Θιούλις, που ενδείκνυται για όσους έχουν αλλεργία στο ασπρόμαυρο – πείτε τους, όμως, ότι χάνουν σπουδαία πράγματα. (Netflix)
Lady and the Tramp (1955)
Η κλασική περίοδος της Ντίσνεϊ συνιστά run for cover, όχι μόνο για περιπτώσεις που δεν έχουμε αρκετό χρόνο στη διάθεσή μας και αναζητούμε ταινίες μικρής διάρκειας αλλά και για απαραίτητες ενέσεις ευεξίας. Για τις ανάγκες του παρόντος, διαλέγουμε ενδεικτικά τη Λαίδη και τον Αλήτη. Λαχταριστό χειροποίητο σκίτσο –ειδικά στις νυχτερινές σκηνές θέλεις να γλείψεις την οθόνη–, στοιχεία screwball, λίγο swinging σκέρτσο από την Πέγκι Λι, ευφάνταστοι περιφερειακοί χαρακτήρες, όπως το σπαγγοραμμένο σκωτσέζικο τεριέ ή οι δαιμονικές γάτες Σιάμ, και μια σκηνή ανθολογίας: αναφερόμαστε σε ένα δείπνο στην αλάνα υπό τους ήχους του «Bella Notte», που καταλήγει σε ένα από τα ωραιότερα κλεμμένα φιλιά της οθόνης.(Disney+/Vodafone TV)
Eraserhead (1977)
Δεν χρειάστηκε η πρόσφατη απώλεια του Ντέιβιντ Λιντς για να στραφούμε ξανά στη φιλμογραφία του· η τελευταία μάς απασχολεί σταθερά, παραμένοντας δημοφιλής στις μέρες της σοσιομιντιακής αφθονίας και της ασθενούς κινηματογραφικής μνήμης. Όλα ξεκίνησαν από το Eraserhead, όπου ο Λιντς άνοιξε για πρώτη φορά μια πόρτα στο ασυνείδητό του και συμπλήρωσε τη γνωστή σαιξπηρική ρήση: δεν είμαστε πλασμένοι μόνο από το υλικό που φτιάχνονται τα όνειρα αλλά και από εκείνο που υφαίνονται οι εφιάλτες. Εδώ μετέτρεψε σε τέτοιον τον φόβο εξημέρωσης ενός αρσενικού και ξεκίνησε να διαμορφώνει ένα ιδίωμα που δεν είχε όμοιό του, επηρέασε όσο λίγα, αλλά δεν μπόρεσε ποτέ να αναπαραχθεί με ανάλογη σιγουριά. (Cinobo)
The squid and the whale (2005)
Χρόνια πριν από το Marriage Story, ο Νόα Μπάουμπακ είχε συστηθεί σε ένα μεγαλύτερο κοινό με ακόμα μία ιστορία διαζυγίου που πάντρευε τον Γούντι Άλεν και τον Κασσαβέτη με την εκκεντρικότητα των αμερικανικών indies της εποχής και μας παρουσίασε τα δοκιμαζόμενα μέλη μιας τετραμελούς οικογένειας, εστιάζοντας στον χαρακτήρα του Τζέσε Άιζενμπεργκ, το avatar του δημιουργού. Η πορεία του τελευταίου προς την απόρριψη της πατρικής και μητρικής φιγούρας και των προβολών τους πάνω του αποπνέει αλήθεια, παρά την τεχνητή φύση του θεάματος, ίσως λόγω του αυτοβιογραφικού χαρακτήρα της ιστορίας. Εκείνο που ανεβάζει κατηγορία την ταινία είναι ένα συντρέχον καυστικό σχόλιο για το κυνήγι της τελειότητας και, βέβαια, η χρήση του «Ηey you» των Pink Floyd, πρώτα ως κωμικό εύρημα και έπειτα ως κραυγή για βοήθεια, απευθυνόμενη στους αρμόδιους ιδανικά, αλλά πρακτικά σε όποιον ακούει εκεί έξω. (Netflix/Nova)
Τhe Sunset Limited (2011)
Ο Τόμι Λι Τζόουνς έχει σκηνοθετήσει λίγες ταινίες, και (πολύ) καλές. Εδώ διασκεύασε το ομώνυμο θεατρικό του Κόρμακ ΜακΚάρθι, που έχουμε δει στο θέατρο και στη χώρα μας, καταφέρνοντας να του δώσει κινηματογραφικότητα χάρη σε ένα προσεκτικά μελετημένο ντεκουπάζ και έχοντας ως ατού δύο φανταστικές ερμηνείες, από τον ίδιο και από έναν καλύτερο από ποτέ Σάμιουελ Τζάκσον. Έπειτα από την αποτυχημένη απόπειρα αυτοκτονίας ενός άντρα, ο άνθρωπος που τον σταμάτησε, τον καλεί σπίτι του όπου λογομαχούν μπεργκμανικά για την ύπαρξη ή την ανυπαρξία του Θεού, ενώ ο κόσμος έξω έχει φορέσει το μελαγχολικό κοστούμι του, προοικονομώντας ένα από τα πιο μαυρόψυχα φινάλε του 21ου αιώνα. (Vodafone TV)
Man Up (2015)
Το Μan Up κυκλοφόρησε λίγο πριν η ρομαντική κομεντί υποστεί καθίζηση, λόγω της εξορίας της στις πλατφόρμες. Tριαντατετράχρονη ευρισκόμενη σε τετραετές ερωτικό διάλειμμα κλέβει το ραντεβού στα τυφλά συνεπιβάτιδας στο τρένο και γοητεύεται σε μια ταινία που συνδυάζει επιτυχώς το βρετανικό φλέγμα με φαρσικά στοιχεία, διαθέτει πρωταγωνιστικό δίδυμο άψογου κωμικού χρονισμού και εκρηκτικής χημείας και έναν πολύ αστείο Ρόρι Κινίαρ σε δευτεραγωνιστικό ρόλο. Παράλληλα, λειτουργεί και ως λονδρέζικο τουριστικό πορνό, είναι συνειδητά εξωφρενική και ζει πεισματικά στο παρόν της σκηνής και της στιγμής, κάποτε σε βάρος της δραματουργίας. Για εκείνες τις ώρες της μέρας που αναζητάς μια γλυκιά σαχλαμάρα για να ξεθολώσει το μυαλό, κάνει τη δουλειά. (Ertflix)
Under the Shadow (2016)
Στο μυαλό των περισσότερων σινεφίλ το ιρανικό σινεμά ταυτίζεται με τις διανοητικές κατασκευές του Κιαροστάμι, με τις λεπτοδουλεμένες ηθογραφίες του Φαραντί, εσχάτως και με τις πολιτικές καταγγελίες του Μοχάμαντ Ρασούλοφ. Με το σινεμά τρόμου μάλλον όχι – και όχι άδικα. Έλα, όμως, που μία από τις πλέον ατμοσφαιρικές καταθέσεις των τελευταίων ετών στο είδος ομιλεί άπταιστα φαρσί. Στο Under the Shadow η αγωνία μιας μητέρας για την επιβίωση της ίδιας και της κόρης της στο νεοσύστατο θεοκρατικό (και κατ’ επέκταση πατριαρχικό) καθεστώς του Αγιατολάχ Χομεϊνί μετουσιώνεται σε ανατριχιαστική μεταφυσική δραστηριότητα, εμπνευσμένη από τον λαογραφικό τρόμο της περιοχής. Ο σχεδιασμός του πλάσματος που απειλεί τις δυο γυναίκες είναι ελκυστικά… αποκρουστικός –για τους φαν του είδους πάντα–, και περίπου στα μισά της διαδρομής έρχεται κι ένα jump scare που θα θυμάστε για καιρό. (Netflix)
I lost my body (2019)
Το σώμα έχει τη δική του μνήμη. Κάθε λάθος κίνηση καταγράφεται, αφομοιώνεται και το βοηθά να αποφύγει τις κακοτοπιές. Συνήθως αυτή η πορεία είναι επώδυνη, κάποτε οδηγεί και σε ακρωτηριασμό, μεταφορικό ή κυριολεκτικά, όπως σ ’αυτήν εδώ τη μαγνητική δημιουργία που σημείωσε διακριτική, πλην διόλου ευκαταφρόνητη φεστιβαλική πορεία τη χρονιά που κυκλοφόρησε, προτού καταλήξει στην πλατφόρμα του Netflix και εξαφανιστεί στις αθέατες γωνιές του (άνισου) καταλόγου του. Μια ελαφρώς πιο στοχευμένη κορύφωση θα απογείωνε αυτό το λυρικό animation που ευλογήθηκε με ένα ατμοσφαιρικό score από τον Νταν Λεβί – προειδοποιούμε ότι θα στοιχειώσει τον λογαριασμό σας στο Spotify σας μετά την προβολή. (Netflix)
Full Time (2021)
Eργαζόμενη στην υπηρεσία καθαριότητας ενός πεντάστερου παριζιάνικου ξενοδοχείου καλείται να ισορροπήσει μεταξύ των εργασιακών και των οικογενειακών της υποχρεώσεων. Με μια σειρά από σεναριακούς ελιγμούς που στενεύουν τον κλοιό γύρω από την κεντρική ηρωίδα και ένα αγχωτικό ηλεκτρονικό score, ο Ερίκ Γκραβέλ αντλεί σασπένς από τον τρόμο της καθημερινότητας αλλά και την επακόλουθη αναισθητοποίηση του ατόμου και φτιάχνει ένα νευρώδες θρίλερ με αρωγό του τη Λορ Καλαμί που ποτέ της δεν μπήκε στον πειρασμό να κάνει πιο αρεστούς τους χαρακτήρες της στο κοινό. Ως ανάγνωση της εργασιακής πραγματικότητας σαν υλικό για θρίλερ κάνει ιδανικό double bill με το γαστρονομικό Boiling Point (2021), το οποίο προτιμούμε ελαφρώς, αλλά κόβεται επειδή υπερβαίνει κατά δύο λεπτά το όριο των 90 – dura lex, sed lex, που λένε και οι δικηγόροι. (Cinobo/Nova)
Petite Maman (2021)
Μετά το υπόκωφο δράμα ακοινώνητων συναισθημάτων του Πορτρέτου μιας γυναίκας που φλέγεται, η Γαλλίδα Σελίν Σιαμά επιχείρησε στροφή στο ωραιότερο ρεύμα που μας έδωσε ποτέ η εθνική της κινηματογραφία, τον μαγικό ρεαλισμό. Η δεκάχρονη Νέλι επισκέπτεται το πατρικό της μητέρας της όταν πεθαίνει η γιαγιά της και εκεί βρίσκεται να παίζει με τη μητέρα της σε παιδική ηλικία(!) χάρη σε ένα χωροχρονικό παράδοξο που δεν εξηγείται ποτέ, όπως συνηθίζεται στις καλύτερες ταινίες του συγκεκριμένου ρεύματος. Στον ενήλικο θεατή τoυ το Petite Maman θα θυμίσει ότι κάποτε υπήρξε κι αυτός παιδί, αλλά και μια (παιδική) αρετή που με τα χρόνια και την ανάγκη να σφυρηλατηθεί η αυτοπεποίθησή του λογάριασε για αδυναμία: να κάνει περισσότερες ερωτήσεις για τον κόσμο γύρω του. (Ertflix)
Smoke Sauna Sisterhood (2023)
Όταν κυκλοφόρησε η ταινία στις αίθουσες πέρασε απαρατήρητη, καθώς αρκετοί στάθηκαν στον τίτλο και στη σύνοψή της και πίστεψαν ότι θα δουν στρατευμένο ντοκιμαντέρ, από εκείνα που προκρίνουν το θέμα τους και τη (δίκαιη) στάση τους προς αυτό σε βάρος της κινηματογραφικότητας, ενώ υψώνουν το δάχτυλο. Μεγάλο κρίμα, αλλά ευτυχώς η ζωή μιας ταινίας συνεχίζεται και μετά το κατέβασμά της από τις αίθουσες. Mε κάδρα που μοιάζουν να ξεπήδησαν από πίνακες τενεμπριστών, με κατανυκτική ατμόσφαιρα και το γυναικείο σώμα σε πρώτο πλάνο η Άννα Χιντς παραδίδει μια αχρονική, σχεδόν μυστικιστική δημιουργία και αποσπά αφιλτράριστες εξομολογήσεις από τις «γυναίκες της καπνιστής σάουνας», άλλοτε χαριτωμένες, άλλοτε σκληρές, μα πάντοτε αυθεντικές. Για όσους συγχρονιστούν με τον ρυθμό της, ενδέχεται να αποτελέσει φιλμική εμπειρία. (Cosmote TV)
Fallen Leaves (2023)
Είναι κρίμα που μνημονεύουμε τον Άκι Καουρισμάκι μόνο όταν κυκλοφορήσει νέα ταινία του· είναι μετρημένες στα δάχτυλα οι ιδιοσυγκρασιακές κινηματογραφικές φωνές, οι δημιουργοί με τόσο διακριτά χαρακτηριστικά, ώστε να αρκεί (το πολύ) ένα λεπτό τυχαίας παρακολούθησης για να αναγνωρίσεις άμεσα την υπογραφή τους. Ο Φινλανδός δημιουργός με το θανατηφόρο deadpan χιούμορ, το γοητευτικό στυλιζάρισμα αλά Χόπερ, την πάντα φιλεργατική διάθεση και την αλίευση μουσικών θησαυρών είναι ανάμεσα στους επιφανέστερους. Η μικρή ερωτική ιστορία του Fallen Leaves διαθέτει όλα τα προαναφερθέντα και μπόρεσε να ζεστάνει τις καρδιές των εγχώριων σινεφίλ πρόπερσι τον χειμώνα και να συστήσει στο ελληνικό airplay ένα εναλλακτικό hit τόσο εθιστικό, που έφερε τις μέχρι πρότινος άγνωστες αδερφές Maustetytöt για συναυλία στα μέρη μας. (Cinobo/Nova)
Maustetytöt - Syntynyt suruun ja puettu pettymyksin
