Ήταν, τελικά, ο Όμηρος σεξιστής;

Ήταν, τελικά, ο Όμηρος σεξιστής; Facebook Twitter
O αναπληρωτής καθηγητής Ιστορίας και Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, Αντώνης Κοτσώνας.
0

— Πώς σχολιάζετε το κίνημα «Distrupt Texts» που έχει εξαπλωθεί στις ΗΠΑ και έχει βάλει στο στόχαστρο τη διδασκαλία σπουδαίων κλασικών έργων; Τι συνέπειες μπορεί να έχει αυτό το κίνημα λογοκρισίας;
Το κίνημα αυτό εντάσσεται στο πλαίσιο της λογοτεχνικής θεωρίας και κριτικής και εκφράζει παιδαγωγικούς προβληματισμούς σχετικά με τη διδασκαλία μιας σειράς κλασικών κειμένων, αρχαίων αλλά και σύγχρονων, στο αμερικανικό σχολείο. Οι προβληματισμοί αυτοί αναδεικνύουν συχνά ζητήματα φύλου και φυλής που αποτελούν αντικείμενο μεγάλου προβληματισμού και πόλωσης στην αμερικανική κοινωνία.

Η είδηση ότι το Disrupt Texts έχει στοχοποιήσει τα αρχαία κείμενα και τον Όμηρο ειδικότερα, μάλιστα παίρνοντας χαρακτήρα λογοκρισίας, τάραξε τη ραστώνη των γιορτών, εξαιτίας του σύντομου άρθρου «Even Homer gets mobbed» (σε ελεύθερη μετάφραση, «Ακόμα και ο Όμηρος βάλλεται από τον όχλο»), το οποίο δημοσιεύτηκε στη «Wall Street Journal».

Από την έντονη συζήτηση που ακολούθησε πέρασε μάλλον απαρατήρητη η ομοιότητα του τίτλου αυτού με εκείνον ενός πολυσυζητημένου βιβλίου του 1998, του Who killed Homer? (μεταφράστηκε στα ελληνικά με τίτλο Ποιος σκότωσε τον Όμηρο;). Το βιβλίο και το άρθρο εκφράζουν παρόμοιες ανησυχίες, όμως το πρώτο επικεντρώνεται στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Αμερική, ενώ το δεύτερο στη δευτεροβάθμια. Είναι προφανές ότι με σημείο αναφοράς τα «πάθη του Ομήρου» αναπτύσσεται μια αντίδραση σε σύγχρονους προβληματισμούς ως προς τον ρόλο κορυφαίων λογοτεχνικών έργων στην αμερικανική εκπαίδευση όλων των βαθμίδων.

Η διαχρονική σημασία των ομηρικών επών και της διδασκαλίας τους δεν έγκειται στη μετάδοση των αξιών που ίσχυαν στην ομηρική κοινωνία –η οποία αποτελεί ένα λογοτεχνικό κατασκεύασμα με ιστορικές αναφορές– αλλά στους τρόπους με τους οποίους πραγματεύονται πανανθρώπινες και διαχρονικές εμπειρίες και συναισθήματα, προσφέροντας κορυφαία αισθητική απόλαυση και πλούσια ερεθίσματα για προβληματισμό.


Φοβάμαι ότι η αντίδραση αυτή βασίζεται σε παρανοήσεις και υπερβολές, όπως αποκάλυψε η συζήτηση που ακολούθησε τη δημοσίευση του άρθρου. Το κίνημα «Disrupt Texts» δήλωσε κατηγορηματικά ότι αποστρέφεται τη λογοκρισία βιβλίων. Στέκεται, όμως, κριτικά απέναντι στον δυτικό λογοτεχνικό κανόνα και στον κατάλογο των καθιερωμένων κειμένων που διδάσκονται στο αμερικανικό σχολείο, καθώς βρίσκει ότι στα έργα αυτά υπο-εκπροσωπούνται συγγραφείς διαφόρων φυλών και φύλων και ενίοτε προβάλλονται προβληματικές ιδεολογίες.

Ανάλογες ανησυχίες είναι πολύ διαδεδομένες σε πανεπιστήμια εντός και εκτός Αμερικής (εξού και το Who killed Homer? του 1998), όμως η μεταφορά του προβληματισμού στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, μέσω ενός κινήματος του οποίου ηγούνται έγχρωμες γυναίκες σε μια περίοδο ακραίας πόλωσης στην αμερικανική κοινωνία, είναι μάλλον αναμενόμενο να διεγείρει συντηρητικά αντανακλαστικά.

Προσωπικά, βρίσκω ότι ο ρόλος των αρχαίων κειμένων στην αμερικανική εκπαίδευση δεν υπονομεύεται από την απόφαση των δασκάλων μιας συγκεκριμένης τάξης ενός μόνο σχολείου της Μασαχουσέτης να μη διατηρήσουν την ενότητα διδασκαλίας της Οδύσσειας σε μια χρονιά ριζικής αναπροσαρμογής του προγράμματος σπουδών λόγω της πανδημίας.

Πολύ περισσότερο με προβληματίζει η χρήση της κλασικής αρχαιότητας και του Ομήρου ειδικότερα ως κορυφαίου αναχώματος σε ένα κίνημα που εκφράζει σύγχρονους προβληματισμούς, καθώς αυτή η τακτική δίνει πρόσφορο έδαφος σε μια επιπόλαιη σύνδεση της μελέτης της αρχαιότητας με συντηρητικές έως ακραίες ιδεολογίες. Η σύνδεση αυτή, δυστυχώς, κερδίζει έδαφος στην Αμερική (και όχι μόνο), παρά τις έντονες αντιδράσεις των ειδικών και μέρους του κοινού⋅ είναι αυτή η εξέλιξη και οι πιθανές συνέπειές της που με ανησυχούν βαθιά.

— Διδάσκει, τελικά, ο Όμηρος τη βία, τον σεξισμό και τον μισογυνισμό;
Μολονότι τα ομηρικά έπη δεν συντέθηκαν για εκπαιδευτικούς σκοπούς, χρησιμοποιήθηκαν στη διδασκαλία ήδη από την αρχαϊκή περίοδο και καθιέρωσαν πρότυπα με διαχρονική και διαπολιτισμική απήχηση. Η αυθεντία του Ομήρου δέχτηκε επιθέσεις κατά την αρχαιότητα, μεταξύ άλλων και από τον Ζωίλο από την Αμφίπολη, ο οποίος έμεινε γνωστός με το χαρακτηριστικό προσωνύμιο Ομηρομάστιξ (μαστιγωτής του Ομήρου), αλλά τα έπη δεν έπαψαν να θεωρούνται ανυπέρβλητο έργο του ανθρώπινου πολιτισμού.

Η διαχρονική σημασία των ομηρικών επών και της διδασκαλίας τους δεν έγκειται στη μετάδοση των αξιών που ίσχυαν στην ομηρική κοινωνία –η οποία αποτελεί ένα λογοτεχνικό κατασκεύασμα με ιστορικές αναφορές– αλλά στους τρόπους με τους οποίους πραγματεύονται πανανθρώπινες και διαχρονικές εμπειρίες και συναισθήματα, προσφέροντας κορυφαία αισθητική απόλαυση και πλούσια ερεθίσματα για προβληματισμό.

Είναι αλήθεια ότι στις αφηγήσεις των επών περιλαμβάνονται πολλές σκηνές βίας, αλλά ταυτόχρονα προβάλλεται η φρίκη του πολέμου – θυμηθείτε τη συγκλονιστική συνάντηση Πριάμου και Αχιλλέα στην τελευταία ραψωδία της Ιλιάδας. Είναι επίσης αλήθεια ότι στα έπη οι γυναίκες αντιμετωπίζονται ως λάφυρα πολέμου και ως αντικείμενα με ανταλλακτική αξία. Ταυτόχρονα, όμως, ο ποιητής αποδίδει τα δύο έπη, στον πρώτο μάλιστα στίχο τους, σε μια θηλυκή αυθεντία, θεά (Ιλιάδα) ή μούσα (Οδύσσεια).

Η σύγχρονη έρευνα στα ομηρικά έπη και οι σχετικές παιδαγωγικές κατευθύνσεις δεν εξιδανικεύουν τη βία των ομηρικών συγκρούσεων αλλά επικεντρώνονται στον προβληματισμό για το τραύμα του πολέμου⋅ δεν προβάλλουν την ανδροκρατούμενη ομηρική κοινωνία ως πρότυπο για το σήμερα αλλά εμπνέουν αναγνώσεις των επών που αναδεικνύουν γυναικείες φωνές και οπτικές.

Σε αυτές τις κατευθύνσεις βασίζεται άλλωστε μια σειρά νέων, πρωτότυπων και δημοφιλών λογοτεχνικών έργων που εμπνέονται από τα ομηρικά έπη και βρίσκονται σε έντονη διακειμενική σχέση με αυτά, ενώ απηχούν σύγχρονες βιωματικές ανησυχίες με όρους της εποχής μας.

— Την ίδια στιγμή και στην Ευρώπη, και μάλιστα στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, υπάρχουν σκέψεις για κατάργηση της διδασκαλίας της Ιλιάδας από το πρόγραμμα κλασικών σπουδών. Ποια είναι η άποψη σας;
Μου έκανε εντύπωση η είδηση που κυκλοφόρησε πέρσι τέτοια εποχή ότι το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης σχεδιάζει να αναμορφώσει το πρόγραμμα σπουδών στον τομέα των κλασικών σπουδών και εξετάζει, μεταξύ άλλων επιλογών, το ενδεχόμενο της αφαίρεσης του Ομήρου και του Βιργιλίου από τον κύκλο υποχρεωτικών μαθημάτων (όχι όμως και από τον κύκλο των μαθημάτων επιλογής).

Βέβαια, δεν υπάρχει ενιαία αντίληψη για τα υποχρεωτικά μαθήματα κλασικών σπουδών στα διάφορα πανεπιστήμια του κόσμου, ενώ η διαβούλευση για το σχέδιο αναμόρφωσης στην Οξφόρδη δεν έχει ολοκληρωθεί. Επίσης, είναι σαφές ότι το σχέδιο αυτό δεν εκπορεύεται από αξιολογικές κρίσεις ως προς τη σημασία των συγκεκριμένων κειμένων αλλά από παιδαγωγικές ανησυχίες που σχετίζονται με τις έντονες διαφορές στο γνωστικό επίπεδο νεο-εισερχόμενων φοιτητών αλλά και με τον ρόλο που θα πρέπει να έχει το πρόγραμμα σπουδών στην άμβλυνση των διαφορών αυτών (οι οποίες, μάλιστα, έχουν και ταξικά χαρακτηριστικά).

Οι ανησυχίες αυτές είναι προφανώς σεβαστές και εν τέλει αφορούν μια συγκεκριμένη ακαδημαϊκή κοινότητα με σπουδαία παράδοση και κορυφαίους κλασικιστές που αντιλαμβάνονται πολύ καλά την πολυπλοκότητα του θέματος. Όμως προβληματίζομαι επειδή, αν γίνει αποδεκτή, η πρόταση της αφαίρεσης του Ομήρου και του Βιργιλίου από τον κύκλο υποχρεωτικών μαθημάτων της Οξφόρδης θα εκληφθεί από ορισμένους –απομονωμένη από το πλαίσιό της– ως δείγμα υποβάθμισης της σημασίας των κλασικών σπουδών.

— Τα ομηρικά έπη αποτελούν τα ιδρυτικά κείμενα του δυτικού πολιτισμού. Τι σηματοδοτεί η διδασκαλία τους στα σχολεία; Αλλά και ως κοινωνίες τι μας μαθαίνει σήμερα ο κόσμος του Ομήρου;
Τα ομηρικά έπη αποτελούν αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας και έχουν αποτελέσει πηγή έμπνευσης για αναρίθμητα έργα αρχαίας και σύγχρονης λογοτεχνίας και τέχνης (εντός και εκτός του δυτικού κόσμου), καθώς και αντικείμενο εξαντλητικής έρευνας από ακαδημαϊκούς πολύ διαφορετικών επιστημών. Η ανάγνωση, η ακρόαση (η οποία, προσωπικά, με συναρπάζει) και η διδασκαλία των επών μάς προσφέρουν έναν απύθμενο λογοτεχνικό και εννοιολογικό πλούτο σχετικά με την ανθρώπινη ύπαρξη, την έννοια του ήρωα, την περιπέτεια της ζωής και της εσωτερικής αναζήτησης, τον ζόφο του πολέμου και την τραγωδία του θανάτου.

Επιπλέον, η κατανόηση των επών του Ομήρου αποτελεί βάση για την προσέγγιση μιας σειράς άλλων, συχνά πολύ διαφορετικών έργων λογοτεχνίας και τέχνης, οι δημιουργοί των οποίων άντλησαν έμπνευση από τα έπη για να διατυπώσουν προβληματισμούς σε μια ευρύτατη θεματολογία, διαμορφώνοντας μια εξαιρετικά πλούσια παράδοση που αναδεικνύει την οικουμενική διάσταση του έργου του Ομήρου.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.

 

Αρχαιολογία & Ιστορία
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η συναρπαστική ιστορία του ναυαγίου των Αντικυθήρων και του μοναδικού (και μυστήριου) Μηχανισμού του, ενός επιστημονικού θαύματος του αρχαίου κόσμου

Ανακαλύφθηκε Σαν Σήμερα / Η συναρπαστική ιστορία του Μηχανισμού των Αντικυθήρων

Γοητευτικές πληροφορίες και μαρτυρίες για το πιο σημαντικό ελληνικό ναυάγιο της αρχαιότητας και το χρονικό της αποκρυπτογράφησης ενός επιστημονικού θαύματος που ανακαλύφθηκε σαν σήμερα το 1902.
M. HULOT
Αρχαία Λύκτος: Γιατί η ανασκαφή της άργησε έναν αιώνα;

Ιστορία μιας πόλης / Αρχαία Λύκτος: Γιατί η ανασκαφή της άργησε έναν αιώνα;

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Αντώνη Κοτσώνα για την αρχαία πόλη στην ενδοχώρα της κεντρικής Κρήτης, η οποία υμνήθηκε από τον Όμηρο, θεωρήθηκε τόπος γέννησης του Δία από τον Ησίοδο, πολέμησε επανειλημμένως εναντίον της Κνωσού, καταστράφηκε ολοσχερώς αλλά κατάφερε και ανέκαμψε.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Η ξανακερδισμένη Αλεξάνδρεια του Καβάφη

Ανταπόκριση από την Αλεξάνδρεια / Η ξανακερδισμένη Αλεξάνδρεια του Καβάφη

Το αξιέπαινο έργο της ανακαίνισης από το Ίδρυμα Ωνάση της Οικίας του Κ.Π. Καβάφη στην Αλεξάνδρεια δεν αποσκοπεί σε μια απλή αναπαράσταση μιας μνήμης αλλά στην απόδοση της καθημερινότητας του ποιητή.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Aνθρωποθυσία, ανάκτορα, και σεισμοί στα Μινωϊκά Χανιά

Ιστορία μιας πόλης / Aνθρωποθυσίες, ανάκτορα και σεισμοί στα μινωικά Χανιά

Πόσα γνωρίζουμε για τη μινωική Κρήτη; Τι έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη στην Κυδωνία και πώς εντάσσεται η περιοχή στη μεγάλη εικόνα της κρητικής αρχαιολογίας; H Aγιάτη Μπενάρδου συζητά με τη Μαρία Ανδρεαδάκη Βλαζάκη για τη μινωική Κυδωνία.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
5 Μαΐου 1821 – 200 χρόνια από τον θάνατο του Μεγάλου Ναπολέοντα

Αρχαιολογία & Ιστορία / Μέγας Ναπολέων: O μύθος του συναρπάζει ακόμα

Σκέψεις και ιστορίες για την προσωπικότητα του Μεγάλου Ναπολέοντα -που πέθανε σαν σήμερα- αποφεύγοντας τα πεδία των στρατιωτικών συρράξεων και ακολουθώντας μονοπάτια που συνέδεαν τα πεδία των προσωπικών μαχών του.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ
ΣΕΝ: Οι καινοτομίες ενός θεσμού που ιδρύθηκε από γυναίκες για γυναίκες

Ιστορία μιας πόλης / ΣΕΝ: Οι καινοτομίες ενός θεσμού που ιδρύθηκε από γυναίκες για γυναίκες

150 περίπου χρόνια πριν, ιδρύεται στην Αθήνα ο Σύλλογος Εκπαιδεύσεως Νεανίδων, που επιβιώνει και προσαρμόζεται στις κοινωνικές αλλαγές, και ζει μέχρι και σήμερα.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Το ΕΚΠΑ και η Αθήνα: Οι πρώτοι καθηγητές, οι πρώτοι φοιτητές, η πρώτη κατάληψη

Ιστορία μιας πόλης / Το ΕΚΠΑ και η Αθήνα: Οι πρώτοι καθηγητές, οι πρώτοι φοιτητές, η πρώτη κατάληψη

Κτίρια του βρίσκονται διάσπαρτα στην Αθήνα, στη Σόλωνος, στου Ζωγράφου και αλλού. Πολύβουοι τόποι, γεμάτοι ζωή, πεδίο μαχών, κέντρο παραγωγής και διάδοσης γνώσης. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τη Χάιδω Μπάρκουλα για την ιστορία του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Λέλα Καραγιάννη: Η συγκλονιστική ιστορία της ηρωίδας - κατασκόπου της Εθνικής Αντίστασης

Ιστορία μιας πόλης / Λέλα Καραγιάννη: Η ηρωίδα-κατάσκοπος της Εθνικής Αντίστασης

Δρόμοι πήραν το όνομά της, προτομή της στέκεται στα Εξάρχεια, μετά θάνατον βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών, ντοκιμαντέρ περιστρέφονται γύρω από τη ζωή της. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον σκηνοθέτη Βασίλη Λουλέ για τη Λέλα Καραγιάννη.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ενοίκια στα ύψη, gentrification και ηχορύπανση: Η Ρώμη του Νέρωνα είχε όλα τα προβλήματα των σημερινών μητροπόλεων

Αρχαιολογία & Ιστορία / Ενοίκια στα ύψη, gentrification και ηχορύπανση: Η Ρώμη του Νέρωνα είχε όλα τα προβλήματα των σημερινών μητροπόλεων

Παρότι η απόσταση που μας χωρίζει από την κλασική Ρώμη είναι τεράστια, τα αστικά προβλήματα που αντιμετώπισε μοιάζουν να επαναλαμβάνονται ανά τους αιώνες.
THE LIFO TEAM
Πεθαίνοντας στη Μυκηναϊκή Αττική: Το νεκροταφείο στο Κολικρέπι Σπάτων

Ιστορία μιας πόλης / Πεθαίνοντας στη Μυκηναϊκή Αττική: To νεκροταφείο στο Κολικρέπι Σπάτων

Πώς πέθαιναν οι άνθρωποι στη Μυκηναϊκή Αττική; Τι τιμές τους επεφύλασσαν οι συνάνθρωποί τους; Και τι συμπεράσματα προκύπτουν από τα ταφικά έθιμα στα περίχωρα της Αθήνας κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με την Νίκη Παπακωνσταντίνου για το προϊστορικό νεκροταφείο στο Κολικρέπι Αττικής.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ο βράχος, η θάλασσα και το τελεφερίκ στη Μονεμβασιά

Guest Editors / Ο βράχος, η θάλασσα και το τελεφερίκ στη Μονεμβασιά

Το σχέδιο για την εγκαθίδρυση τελεφερίκ εκπλήσσει καθώς φανερώνει μια μεταστροφή του υπουργείου Πολιτισμού από πολιτικές ήπιας παρέμβασης και χαμηλού φωτισμού τις οποίες ακολούθησε για δεκαετίες. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη επέμβαση που έχει γίνει στον βράχο εδώ και πάνω από δύο αιώνες και ίσως τη μεγαλύτερη που έχει γίνει ποτέ μετά την ανοικοδόμηση των τειχών.
ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΟΤΣΩΝΑΣ
Τι σήμαινε να είσαι ασθενής στο Αιγινήτειο στις αρχές του 20ου αιώνα;

Ιστορία μιας πόλης / Τι σήμαινε να είσαι ασθενής στο Αιγινήτειο στις αρχές του 20ού αιώνα;

Χάρη σε ένα κληροδότημα, ιδρύεται στις αρχές του 20ου αιώνα επί της Λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας ένα νοσοκομείο το οποίο στεγάζει την έδρα της Νευροψυχιατρικής του ΕΚΠΑ. Ένα νοσοκομείο του οποίου η σχέση με το Πανεπιστήμιο Αθηνών αλλά και με τις κοινωνικές μεταβολές στην πόλη και στη χώρα είναι άρρηκτες. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά για την ιστορία του Αιγινητείου με την ιστορικό Δέσπω Κριτσωτάκη.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Αθηναϊκή οπερέτα: Ευρωπαϊκός αέρας και η μοντέρνα ζωή των αστών του Mεσοπολέμου

Ιστορία μιας πόλης / Αθηναϊκή οπερέτα: Ευρωπαϊκός αέρας στη ζωή των αστών του Mεσοπολέμου

Η οπερέτα στην Αθήνα ανθίζει και εξελίσσεται εν μέσω μεγάλων ιστορικών γεγονότων: Βαλκανικοί πόλεμοι, εθνικός διχασμός και αργότερα η Μικρασιατική Καταστροφή. Ήταν η οπερέτα μια διέξοδος για τους Αθηναίους της εποχής; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Αλέξανδρο Ευκλείδη για την ιστορία και τους μεγάλους σταθμούς της αθηναϊκής οπερέτας.
THE LIFO TEAM
Κωνσταντίνος Δοξιάδης: Ο πρωτοπόρος πολεοδόμος και η έρευνα του για τους κατοίκους της Αθήνας

Ιστορία μιας πόλης / Κωνσταντίνος Δοξιάδης: Ο πρωτοπόρος πολεοδόμος της Αθήνας

Πρωτοπορία, όραμα, κοσμοπολιτισμός: Τα υλικά με τα οποία ήταν φτιαγμένος ο Κωνσταντίνος Δοξιάδης. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την Μαριάννα Χαριτωνίδου για την δράση, την έρευνά του για τους κατοίκους της Αθήνας, την παρακαταθήκη του στην πόλη.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ο διαβόητος αρχαιοκάπηλος Ρόμπιν Σάιμς και ο ελληνικός του σύνδεσμος

Ρεπορτάζ / Ο διαβόητος αρχαιοκάπηλος Ρόμπιν Σάιμς και ο ελληνικός του σύνδεσμος

Ποιος είναι ο διαβόητος Βρετανός λαθρέμπορος από την εταιρεία του οποίου ανακτήθηκαν πρόσφατα εκατοντάδες αρχαιότητες μετά από μακροχρόνια διεκδίκηση από το ελληνικό Δημόσιο;
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Σχέδια για τις Απόκριες του 1933 και τα έθιμα της Παλιάς Αθήνας

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Οι παληές αθηναϊκές Απόκρηες»: Πώς γιορτάζονταν πριν έναν αιώνα;

Μια σειρά από σχέδια που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό «Παναθήναια» σχετικά με τις Απόκριες και άρθρα από το περιοδικό «Μπουκέτο» για τα αποκριάτικα έθιμα της παλιάς Αθήνας.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΕΛΑΣΑΚΗΣ