ΗΤΑΝ ΟΚΤΩΒΡΗΣ ΤΟΥ 1933 όταν η μεγάλη βενζινάκατος του σοβιετικού καταδρομικού Κράσνιε Καυκάς παρέλαβε από την εξέδρα του Νέου Φαλήρου το συνεργείο της εφημερίδας «Ακρόπολις» για να το οδηγήσει πάνω στο «σοβιετικόν εύδρομον», που τους περίμενε για να το επισκεφθούν. Επικεφαλής του συνεργείου της εφημερίδας ήταν ο ρεπόρτερ Αλ. Λιδωρίκης, ενώ ξεναγός τους ο ίδιος ο σύντροφος Πολ Οράς, ναυτικός ακόλουθος των Σοβιέτ σε Αθήνα και Ρώμη. Ο Πολ Οράς ανέλαβε να τους κατατοπίσει προκαταβολικώς για ό,τι θα έβλεπαν προτού πατήσουν «επί μπολσεβικικού εδάφους», καθώς φοβόταν «τας παρεξηγήσεις, τον αστικόν φανατισμόν, την κακοποίησιν της αληθείας».
— Δεν σας ζητώ να προπαγανδίσετε για τα Σοβιέτ. Ζητώ μόνο να αποδοθούν οι εντυπώσεις σας ειλικρινώς, καθαρώς δημοσιογραφικά.
Αλλά ήταν περιττή σύσταση. Κανείς τους δεν πήγαινε με πρόθεση να κακοποιήσει τίποτε. Ήταν πρωί. Ο Σαρωνικός έλαμπε μέσα στο φθινοπωρινό ολογάλανο φόρεμά του, ο αττικός ουρανός χαμογελούσε και η κόκκινη σημαία που κυμάτιζε πάνω από το κεφάλι τους με το κλασικό πλέον σφυροδρέπανο δεν τους ενέπνεε καμία εχθρική διάθεση. Τουναντίον. Εκείνη τη στιγμή αντιπροσώπευε ένα φιλόξενο κράτος που τους καλούσε να το περιηγηθούνε. Φιλικά. Αμερόληπτα. Καθαρά δημοσιογραφικά, όπως είπε και ο σύντροφος Πολ Οράς.
Οι ναύτες υπακούουν τις ώρες του καθήκοντος χωρίς καμία δυσφορία, διότι γνωρίζουν ότι η υπακοή τους συμβάλλει στην στερέωση του γενικού μεγάλου οικοδομήματος. Έξω από το καθήκον είμαστε ίσοι, σύντροφοι αληθείς και αδελφοί
Επάνω στο κατάστρωμα του Κράσνιε Καυκάς καμία επισημότητα. Οι μπολσεβίκοι ναύτες ήρεμοι, διόλου περίεργοι για την πρωινή επιδρομή των δημοσιογράφων, καθαροί και ευγενικοί, ήταν σκορπισμένοι εδώ κι εκεί, συζητούσαν μεταξύ τους, εργάζονταν, και κάποιος απ’ αυτούς διάβαζε σε μια γωνιά την εκπαιδευτική μπροσούρα του. Ο Β’ κυβερνήτης τού Καυκάς, πλοίαρχος Κουζνιέτσοφ, τους περίμενε και τοποθετήθηκε πλάι τους για να διευκολύνει τον ναυτικό ακόλουθο των Σοβιέτ στο καθήκον του, του ξεναγού οδηγού.
Ο ρεπόρτερ Αλ. Λιδωρίκης παρατηρούσε και τους δύο. Ο σύντροφος Οράς, υποναύαρχος, ήταν δεν ήταν 35 ετών. Ο πλοίαρχος Κουζνιέτσοφ ήταν μόλις 30. Και οι άλλοι αξιωματικοί νεότατοι. «Δεν κερδίζονται με πολλά βάσανα οι βαθμοί εις τον σοβιετικόν παράδεισον».
— Το Κράσνιε Καυκάς, είπε ο κυβερνήτης του, όπως και τα αντιτορπιλικά που το ακολουθούν, το Πετρόφσκυ και το Σαούνιαν, κάνουν τον εκπαιδευτικό τους πλουν. Το Καυκάς είναι ένα από τα τελειότερα καταδρομικά μας, 7 χιλ. τόνων, αναπτύσσει ταχύτητα 30 μιλίων, μήκους 150 μέτρων και με 600 άνδρας πλήρωμα, είναι ένα από τα κοσμήματα του σοβιετικού στόλου.
Οι δημοσιογράφοι της εφημερίδας «Ακρόπολις» το διαπίστωσαν πολύ γρήγορα, έπειτα από έναν περίπατο που κάνανε επάνω και κάτω σε αυτό. Το Καυκάς είναι και αεροπλανοφόρο. «Ένας γίγας του αέρος, ένα πολεμικόν υδροπλάνον αναπαύεται εις ειδικήν θέσιν, έτοιμον να εξαπολυθή με όλην την φονικήν του εξάρτυσιν, όταν επιστή ανάγκη».
Έπειτα, οι ξεναγοί τους τούς οδήγησαν στη διοικητική θέση τού κυβερνήτη, όπου αναγνώρισαν ότι όλα τα μηχανήματα που την πλαισίωναν, πυξίδες, βαρόμετρα, οδηγητικές μηχανές, «ανταποκρίνονται πλήρως προς την τελευταίαν λέξιν της πολεμικής ναυτιλίας. Όλα κατασκευασμένα εις τα νέα ρωσσικά εργοστάσια. Τα διαμερίσματα των ναυτών, οι κοιτώνες, τα μαγειρεία, το νοσοκομείον (από όπου μας περνούν), όλα αστράπτουν από καθαριότητα και τάξιν. Όλοι είναι εις τας θέσεις των και η πειθαρχία που βασιλεύει είναι χαρακτηριστική».
— Σε εμάς στα Σοβιέτ, εξήγησε ο ναυτικός ακόλουθος Πωλ Οράς, η πειθαρχία την ώρα της εργασίας είναι περισσότερο απαραίτητη απ’ ό,τι στα άλλα αστικά κράτη. Και τηρείται απολύτως. Οι ναύτες υπακούουν τις ώρες του καθήκοντος χωρίς καμία δυσφορία, διότι γνωρίζουν ότι η υπακοή τους συμβάλλει στην στερέωση του γενικού μεγάλου οικοδομήματος. Έξω από το καθήκον είμαστε ίσοι, σύντροφοι αληθείς και αδελφοί».
Η εφημερίδα «Κόκκινος ναύτης»
Στην παρέα τους προστέθηκε σε λίγο και ο δημοσιογράφος του πλοίου. Ήταν ο σύντροφος Μορόζοφ, συντάκτης, διευθυντής και εκδότης της εφημερίδας ο «Κόκκινος ναύτης». Ο «Κόκκινος ναύτης» κυκλοφορούσε σε μονόφυλλη έκδοση στα τυπογραφεία του πλοίου, στα οποία επίσης ξεναγήθηκαν, και περιλάμβανε όλα τα νέα της ημέρας για τους αξιωματικούς και τους ναύτες. Στο φύλλο της περασμένης μέρας, παραδείγματος χάριν, υπήρχε ένα άρθρο με θέμα «Σοβιέτ και Ελλάδα», και ένα άλλο με τίτλο «Οι ναύτες της Σ.Ε. στην Αθήνα, κρίσεις του αθηναϊκού τύπου για την άφιξη της σοβιετικής μοίρας».
Η μονόφυλλη λοιπόν αυτή εφημερίδα, παρότι δεν τους έλεγε πολλά πράγματα ως έκδοση, τους έλεγε όμως ότι «όλοι οι μπολσεβίκοι ναύται γνωρίζουν γράμματα, ότι όλοι παρακολουθούν επισταμένως την παγκόσμιον κίνησιν και ό,τι ενδιαφέρει την πατρίδα των και ότι όλοι δεν αφήνουν τον πνευματικόν των άνθρωπον να χάνεται μέσα εις τα καζάνια του βαποριού».
Στη Λέσχη του Ναύτη
Την παραπάνω αλήθεια τούς την πιστοποιούσε και η επίσκεψή τους στη Λέσχη του Ναύτη, που καταλάμβανε ένα αρκετά μεγάλο διαμέρισμα του πλοίου. Η Λέσχη αυτή, με αναπαυτικά καθίσματα και ένα τεράστιο τραπέζι, πάνω στο οποίο υπήρχαν δεκάδες περιοδικά και βιβλία εκπαιδευτικά ή προπαγανδιστικά, ήταν και ένα... σοβιετικό μουσείο.
Σε μια άκρη της, υπήρχε ένα τεράστιο κεφάλι του Λένιν μπροστά από ένα κατακόκκινο παραπέτασμα, χωμένο, και κάτω από αυτό με χτυπητά γράμματα: «Αν ο Λένιν πέθανε, ο Λενινισμός ζει!».
«Οι αρχηγοί της σημερινής Ρωσσίας εδώ και εκεί. Στάλιν και Βοροσίλωφ εις επιβλητικάς φωτογραφίας, ο ναυτικός διοικητής της Μαύρης Θαλάσσης σύντροφος Καζάνωφ και άλλοι. Αριστερά εις άλλον τοίχον, μία φωτεινή στατιστική, καθρέπτης των αποτελεσμάτων του πενταετούς σχεδίου. Κατ’ αυτόν, η παραγωγή του άνθρακος, του χάλυβος και άλλων προϊόντων ηυξήθη εις το τριπλάσιον από του 1928. Χαρακτηριστικός είναι ένας άλλος πίναξ, δεικνύων ότι εις τα 1913 (εις την προεπαναστατικήν Ρωσσίαν), η βιομηχανική παραγωγή κατείχε τα 42% και η γεωργική τα 58%. Εις τα 1928 η βιομηχανική είχε ανέλθει εις τα 48% και σήμερον [1933] η βιομηχανική παραγωγή κατέχει τα 70% απέναντι των 30% που απέμειναν διά την γεωργικήν».
Ο Αλ. Λιδωρίκης, ρώτησε τον κυβερνήτη εάν νομίζει ότι οι ναύτες του είναι ευτυχείς.
— Γιατί να μη είναι; Τρέφονται τόσον πνευματικώς…
Μόνον πνευματικώς;
— Όχι δα! Ιδού το πρόγραμμα. Έγερση. Ρόφημα τσάι ή καφές. Γυμναστική. Εργασία. Γεύμα, καθημερινώς κρέας. Ανάπαυση. Απογευματινό. Τρίωρο πολιτικό μάθημα. Δείπνο. Κινηματογράφος κάποτε. Για την πολιτική εκπαίδευση του ναύτη καταβάλλεται ειδική φροντίδα. Μαθαίνουν γιατί πρέπει να πιστεύουν στα σοβιετικά ιδεώδη. Πώς να πολεμούν την αντίδραση που υψώνεται εναντίον αυτών. Πότε και γιατί θα πρέπει να «κτυπηθούν» με τους εχθρούς της Σοβιετικής Ένωσης. Μέσα τους ριζώνεται συστηματικά, απόλυτα η ιδέα του κομμουνισμού και των αγαθών του.
Πάνω από τους κοιτώνες των ναυτών, μεγάλες επιγραφές τούς φώναζαν ότι «ο Στάλιν και η Σοβιετική Δημοκρατία πρέπει να ζήσουν», ότι «δεν υπάρχει καμία μηχανή στον κόσμο που να μην είναι δυνατόν να την κατασκευάσουν τα σοβιετικά εργοστάσια» κ.λπ. Και επιπλέον, ειδικοί επίτροποι τους ακολουθούσαν στα εκπαιδευτικά τους ταξίδια. Ο σύντροφος Λαουχίν ήταν ένας άριστος «δάσκαλος» του πλοίου, απασχολημένος με την πολιτική διαπαιδαγώγηση των ναυτών, οι οποίοι, από ό,τι μπορούσε κανείς να καταλάβει, δεν φαίνονταν και πολύ δυσαρεστημένοι από τη ζωή τους.
«Η σημερινή στάση της Χιτλερικής Γερμανίας…»
Προτού προσφερθεί στους δημοσιογράφους της «Ακροπόλεως» το σχετικό ποτηράκι βότκας και το σχετικό γνήσιο ρωσικό μαύρο χαβιάρι, απασχόλησαν για λίγο ακόμα με ερωτήσεις τον ναυτικό ακόλουθο των Σοβιέτ.
— Και όλα αυτά, όλη αυτή η στρατιωτική και πολιτική εκπαίδευση γίνεται ίσως με την προοπτική πολέμου;
— Τον πόλεμο εμείς ούτε τον διανοούμαστε, απάντησε ο σύντροφος Πωλ Οράς. Το μεγάλο μας ιδανικό είναι η ειρήνη. Αλλά όπως είπε και ο Στάλιν, «αν δεν είμαστε διατεθειμένοι να επιβουλευτούμε ούτε ένα εκτάριο γης άλλου κράτους, το ίδιο είμαστε διατεθειμένοι με κάθε θυσία να μην αφήσουμε να μας επιβουλευτούν ούτε ένα εκτάριο δικής μας γης». Εν ειρήνη ελπίζουμε ότι θα δημιουργήσουμε το καλό για τη χώρα μας.
— Και για την ανθρωπότητα;
— Και για την ανθρωπότητα, αφού το θέλετε! Αλλά όσο επιθυμούμε την ειρήνη, άλλο τόσο πρέπει να είμαστε και προετοιμασμένοι για πόλεμο.
— Διαβλέπουν τέτοιο κίνδυνο τα Σοβιέτ;
— Η Γερμανία ζήτησε την ισοτιμία. Η Γερμανία προτίμησε να βγει από την Κοινωνία των Εθνών και τη Διάσκεψη του Αφοπλισμού. Αυτό είναι ένα αρκετά απειλητικό σημείο για την παγκόσμια ειρήνη. Η σημερινή στάση της Χιτλερικής Γερμανίας δημιουργεί μία διεθνή θέση αρκετά περίπλοκη.
— Και οι σχέσεις Σοβιέτ και Γερμανίας πώς βρίσκονται σήμερα κατά τη γνώμη σας;
— Κάπως τεταμένες. Υπήρξαμε διπλωματικοί φίλοι με την προχιτλερική Γερμανία. Η σημερινή όμως μας διώκει. Οι άνθρωποί μας, οι υπάλληλοί μας πιέζονται κατά βάρβαρο τρόπο σήμερα από τον Χίτλερ. Δεινοπαθούν. Τα παλιά λόγια φιλίας έγιναν αντιθέτως έργα εχθρότητας. Τα Σοβιέτ δεν πρέπει να τηρήσουν ανάλογη στάση;
Αλλά ο σύντροφος Οράς είχε κουραστεί κάπως από τις ερωτήσεις τους και τον εγκαταλείψανε στο καθήκον του. Τους παρέδωσε στον κυβερνήτη Κουζνέτσοφ, ο οποίος έκανε τον τελευταίο συμπληρωματικό γύρο πάνω στο καταδρομικό Καύκας.
«Εκείνο που διεπιστώσαμε με ευχαρίστησιν είναι ότι έλειψε κάθε διάθεσις προπαγανδισμού. Απόλυτος σεβασμός προς το κράτος που τους φιλοξενεί και το καθεστώς του. Κάποιος εζήτησε να ακούσει τον “Διεθνή Ύμνον” ανακρουόμενον μέσα εις το μπολσεβικικόν πλοίον. Και ο κυβερνήτης ηρνήθη».
— Αντικρίζουμε ελληνικό έδαφος αυτή τη στιγμή. Το σεβόμαστε. Δεν θέλουμε να παρεξηγηθούμε. Αν σας ενδιαφέρει η μουσική μας, ελάτε στη χώρα μας.
