ΤΩΡΑ

Αποκάλυψη τώρα: Νέα στοιχεία έρχονται στο φως για την ανθρωποθυσία μέσα στις χιλιετίες

Αποκάλυψη τώρα: Νέα στοιχεία έρχονται στο φως για την ανθρωποθυσία μέσα στις χιλιετίες Facebook Twitter
Πυραμίδα στην αρχαία πόλη των Μάγιας Chichén Itzá στο Μεξικό, όπου ανακαλύφθηκε το DNA παιδιών που θανατώθηκαν σε τελετουργικές ανθρωποθυσίες
0

Σε όλα σχεδόν τα μέρη του κόσμου ο Homo sapiens έχει διαπράξει ανθρωποθυσίες σε κάποιο χρονικό σημείο κατά τη διάρκεια τουλάχιστον πέντε χιλιετιών, συχνά θανατώνοντας γυναίκες σε τελετές γονιμότητας ή θάβοντάς τις μαζί με ισχυρούς άνδρες. Οι νέες έρευνες όμως που επέτρεψε η ανάλυση του DNA και άλλες σύγχρονες επιστημονικές εξελίξεις αμφισβητούν τις υποθέσεις σχετικά με την ταυτότητα των θυμάτων, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τους Μάγια της Κεντρικής Αμερικής. Στο διάστημα μεταξύ 900 και 1.400 ετών πριν από σήμερα, οι Μάγια θυσίαζαν τακτικά αγόρια – κατά προτίμηση δίδυμα ή με στενή συγγενική σχέση –  σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο στο περιοδικό Nature. Τα ευρήματα βασίζονται στο αρχαίο DNA 64 παιδιών που είχαν εναποτεθεί σε μια υπόγεια δεξαμενή στην τοποθεσία Chichén Itzá, μια πόλη που χτίστηκε στη χερσόνησο Γιουκατάν του Μεξικού. Για τους αρχαίους Μάγια, η θυσία θεωρούνταν προνόμιο, συνεπώς τα αγόρια αυτά –  τα περισσότερα από τα οποία ήταν ηλικίας 3 έως 6 ετών – πιθανότατα παραδόθηκαν οικειοθελώς από τις οικογένειές τους.

Μια πιθανή εξήγηση για τις θυσίες βρίσκεται στην παράδοση των Μάγιας. Σύμφωνα με τις γραπτές παραδόσεις του πολιτισμού τους, οι «Δίδυμοι Ήρωες» ταξίδεψαν στον κάτω κόσμο για να εκδικηθούν τον πατέρα τους, δίδυμος και ο ίδιος, ο οποίος θανατώθηκε από τους άρχοντες του κάτω κόσμου. Οι θυσίες των δύο αρσενικών παιδιών ήταν πιθανότατα μέρος μιας τελετουργίας που βοηθούσε τους Μάγια να τιμήσουν αυτό το κομμάτι της μυθολογίας και των πεποιθήσεών τους. Σε απόσταση χιλιετιών, αυτές και άλλες τελετουργικές δολοφονίες φαίνονται αδιανόητα βάρβαρες. Όμως στους πολιτισμούς που τις πραγματοποιούσαν, οι ανθρωποθυσίες εξυπηρετούσαν μυριάδες σκοπούς, συμπεριλαμβανομένης της εκπλήρωσης μιας οικουμενικής επιθυμίας να διαχειριστούν τον ανεξέλεγκτο κόσμο στον οποίο ζούσαν.

Εκτός από την ανακάλυψη ότι τα παιδιά ήταν αρσενικά, οι έρευνες βρήκαν πανομοιότυπα γονιδιώματα στα διαφορετικά οστά, αποκαλύπτοντας ότι πρόκειται για ζευγάρια πανομοιότυπων διδύμων. Το DNA αποκάλυψε επίσης γενετική συνέχεια μεταξύ αυτών των αγοριών και των σύγχρονων Μάγια που ζουν σήμερα στην περιοχή, υπογραμμίζοντας ότι εκείνοι που θυσιάστηκαν είχαν επιλεγεί μέσα από την τοπική κοινότητα.

Ως επί το πλείστον, οι τελετουργικές θυσίες εμπίπτουν σε δύο κατηγορίες. Η πρώτη είχε να κάνει με αυτό που οι ανθρωπολόγοι ονόμαζαν «θυσία υπηρεσίας», όταν οι υπηρέτες ή οι σύζυγοι, για παράδειγμα, θανατώνονταν για να συνοδεύσουν κάποιον που είχε πεθάνει – συνήθως ένα μέλος της ελίτ – στο μακρινό υπερπέραν. Ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη μεταξύ των μελών του αφρικανικού βασιλείου Νταχόμι, το οποίο διατηρήθηκε μέχρι και τις αρχές περίπου του 20ού αιώνα, κατά τη διάρκεια της δυναστείας Σανγκ στην Κίνα πριν από περίπου τρεις χιλιετίες και στην Αίγυπτο μεταξύ περίπου 3100 και 2900 π.Χ. Ο βασιλιάς Ντζερ ή Ιτετί, ένας φαραώ που κυβέρνησε κατά τη διάρκεια της πρώτης δυναστείας της αρχαίας Αιγύπτου, είχε περισσότερες από 500 θυσίες υπηρετών γύρω από τον τάφο του στην Άβυδο. Η δεύτερη κατηγορία ήταν η θυσία αιχμαλώτων ή και μελών της κοινότητας για να εξευμενίσουν, να ευχαριστήσουν ή να ζητήσουν χάρες από θεούς και προγόνους. «Προμηθεύεις τον κόσμο των θεών με κάτι πολύτιμο προκειμένου να πάρεις κάτι ως αντάλλαγμα», εξηγεί ο Glenn Schwartz, καθηγητής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins.

Μεταγενέστεροι των Μάγιας, οι Αζτέκοι, οι οποίοι φημίζονταν για το γεγονός ότι έκοβαν τις καρδιές των φυλακισμένων τους στην κορυφή των πυραμίδων ως προσφορά στους θεούς τους, δεν είχαν καν ειδική λέξη για την ανθρωποθυσία. «Ο όρος που χρησιμοποιούσαν πάντα για αυτές τις τελετές ήταν η εξόφληση χρέους», σύμφωνα με τον Davíd Carrasco, ιστορικό των θρησκειών στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. Τα παιδιά αποτελούσαν ιδανικούς απεσταλμένους προς τους θεούς, επειδή θεωρούνταν πιο αγνά από τους ενήλικες, και συνεπώς πιο ικανά να επικοινωνούν με τον κόσμο των πνευμάτων. Οι αρχαίοι Καρχηδόνιοι θυσίαζαν τα βρέφη τους και έθαβαν τις στάχτες τους σε τεφροδόχους σε ειδικά παραθαλάσσια νεκροταφεία, για να εξασφαλίσουν ασφαλή ταξίδια στη Μεσόγειο. Οι Ίνκας νάρκωναν και θυσίαζαν τα παιδιά τους σε μια τελετουργία γνωστή ως capacocha για να εξευμενίσουν τους θεούς σε περιόδους κρίσεων, ξηρασίας ή λιμών. Ορισμένα από αυτά τα παιδιά μεταφέρονταν ψηλά σε ένα ανενεργό ηφαίστειο στις Άνδεις, όπου τα σώματά τους κατέληγαν μουμιοποιημένα και διατηρούνταν σε εξαιρετικό βαθμό λόγω του ψύχους.

Αποκάλυψη τώρα: Νέα στοιχεία έρχονται στο φως για την ανθρωποθυσία μέσα στις χιλιετίες Facebook Twitter
Η μούμια ενός έφηβου κοριτσιού των Ίνκας που ανακαλύφθηκε σε κορυφή ηφαιστείου στις Άνδεις

Όμως η εξαγωγή συμπερασμάτων για τα κίνητρα, ή ακόμη και η διάκριση των τελετουργικών δολοφονιών από τις εκτελέσεις, μόνο με την οπτική εξέταση των οστών ή των ταφών, αποτελεί μια διαρκή πρόκληση για τους επιστήμονες. Το περιεχόμενο ενός τάφου μπορεί να προσφέρει κάποιες ενδείξεις – όπως η παρουσία αντικειμένων για χρήση στη μεταθανάτια ζωή που ονομάζονται κτερίσματα ή η τοποθέτηση των σωμάτων το ένα σε σχέση με το άλλο – αλλά πλέον ένα νέο κύμα μελετών χρησιμοποιεί τη γενετική ανάλυση για να ρίξει φως στα αρχαιολογικά μυστήρια. Η ανάλυση του DNA και άλλα εργαλεία επιτρέπουν στους ανθρωπολόγους να διακρίνουν από πού κατάγεται ένα άτομο, την ποιότητα της διατροφής και της υγείας του και το φύλο του – κάτι που προηγουμένως ήταν αδύνατο σε ό,τι αφορά τα παιδιά και αποτέλεσε το κλειδί για την ανακάλυψη των αγοριών των Μάγια. «Ενώ μπορεί κανείς να προσδιορίσει το φύλο από τα οστά των ενηλίκων, μέσω των ορμονικών αλλαγών κατά την εφηβεία, αυτές οι αλλαγές λείπουν από τα παιδιά», σύμφωνα με την Christina Warinner, βιομοριακή αρχαιολόγο στο Χάρβαρντ.

Εκτός από την ανακάλυψη ότι τα παιδιά ήταν αρσενικά, οι έρευνες βρήκαν πανομοιότυπα γονιδιώματα στα διαφορετικά οστά, αποκαλύπτοντας ότι πρόκειται για ζευγάρια πανομοιότυπων διδύμων. Το DNA αποκάλυψε επίσης γενετική συνέχεια μεταξύ αυτών των αγοριών και των σύγχρονων Μάγια που ζουν σήμερα στην περιοχή, υπογραμμίζοντας ότι εκείνοι που θυσιάστηκαν είχαν επιλεγεί μέσα από την τοπική κοινότητα. Τα ευρήματα έρχονται σε αντίθεση με τις ιστορικές αφηγήσεις που μεταδόθηκαν από Ισπανούς αξιωματούχους και ιερείς ότι οι Μεσοαμερικανικοί πολιτισμοί είχαν την τάση να θυσιάζουν σκλαβωμένους αιχμαλώτους. Η ραδιοχρονολόγηση των οστών έδειξε ότι τα αγόρια δεν είχαν σκοτωθεί όλα μαζί, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι θυσίες μπορεί να σχετίζονταν με μια κυκλική τελετουργική τελετή. Η ισοτοπική ανάλυση έδειξε ότι τα περισσότερα από τα αγόρια είχαν την ίδια διατροφή, γεγονός που υποδηλώνει ότι μεγάλωσαν μαζί και προετοιμάστηκαν σκόπιμα για θυσία.

«Είναι μια συναρπαστική εποχή για να ασχολείται κανείς με την αρχαιολογία», λέει η Nawa Sugiyama, ανθρωπολόγος στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας. «Το επίπεδο λεπτομερούς ανάλυσης με το οποίο είμαστε σε θέση να ανακατασκευάσουμε αυτές τις τελετουργίες έχει πραγματικά απογειώσει την ικανότητά μας να βρισκόμαστε εκεί και να σχετιζόμαστε με αυτές τις οικογένειες και μ’ αυτές τις κοινότητες».

Με στοιχεία από The Wall Street Journal

Αρχαιολογία & Ιστορία
0

ΤΩΡΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Aνθρωποθυσία, ανάκτορα, και σεισμοί στα Μινωϊκά Χανιά

Ιστορία μιας πόλης / Aνθρωποθυσίες, ανάκτορα και σεισμοί στα μινωικά Χανιά

Πόσα γνωρίζουμε για τη μινωική Κρήτη; Τι έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη στην Κυδωνία και πώς εντάσσεται η περιοχή στη μεγάλη εικόνα της κρητικής αρχαιολογίας; H Aγιάτη Μπενάρδου συζητά με τη Μαρία Ανδρεαδάκη Βλαζάκη για τη μινωική Κυδωνία.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

H συναρπαστική ιστορία της Αφροδίτης της Μήλου

Ιστορία μιας πόλης / H συναρπαστική ιστορία της Αφροδίτης της Μήλου

Το 1820, και ενώ η Επανάσταση μαίνεται, ένας αγρότης ανακαλύπτει σε ένα χωράφι της Μήλου ένα μαρμάρινο άγαλμα, η τύχη του οποίου έμελλε να μοιάσει με ταινία. Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με την Όλγα Παλαγγιά για μία από τις συναρπαστικότερες ιστορίες στην Ιστορία της Τέχνης.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Άγνωστα σχέδια και τεκμήρια για τους φάρους της Αίγινας, της Σύρου και της Ψυττάλειας.

Αρχαιολογία & Ιστορία / Άγνωστα σχέδια και τεκμήρια για τους ιστορικούς πέτρινους φάρους της Αίγινας, της Σύρου και της Ψυττάλειας

Η LiFO, σε συνεργασία με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, παρουσιάζει άγνωστα σχέδια και τεκμήρια για τρεις πανέμορφους φάρους της Ελλάδας, του Πειραιά (Ψυττάλεια), της Αίγινας και της Σύρου, που μετρούν σχεδόν δύο αιώνες ζωής.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΕΛΑΣΑΚΗΣ
Τσιγγάνοι, Γύφτοι, Κατσίβελοι, Αθίγγανοι. Ποιες είναι οι «φυλές» των Ρομά στην Αθήνα;

Ιστορία μιας πόλης / Ποιες είναι οι «φυλές» των Ρομά στην Αθήνα;

Προ τριετίας, η Γενική Απογραφή του Πληθυσμού κατέγραψε σχεδόν 117.500 μόνιμους κατοίκους οι οποίοι ανήκουν στη φυλή των Ρομά, ενώ η μεγαλύτερη συγκέντρωση εντοπίζεται στην περιφέρεια Αττικής. Για κάποιους από εμάς είναι γείτονές μας ενώ για άλλους ένα ξένο σώμα. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την Μαρία Φακιολά για τους Ρομά στην Αττική.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Λέλα Καραγιάννη: Η συγκλονιστική ιστορία της ηρωίδας - κατασκόπου της Εθνικής Αντίστασης

Σαν Σήμερα Γεννήθηκε / Λέλα Καραγιάννη: Η ηρωίδα-κατάσκοπος της Εθνικής Αντίστασης

Δρόμοι πήραν το όνομά της, προτομή της στέκεται στα Εξάρχεια, μετά θάνατον βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών, ντοκιμαντέρ περιστρέφονται γύρω από τη ζωή της. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον σκηνοθέτη Βασίλη Λουλέ για τη Λέλα Καραγιάννη.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Η ιστορία καινοτομίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Ιστορία μιας πόλης / Η ιστορία καινοτομίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τη Χάιδω Μπάρκουλα για το πανεπιστήμιο με το επιβλητικό κεντρικό κτίριο - σήμα κατατεθέν επί της Πατησίων, σχεδιασμένο από τον σπουδαίο αρχιτέκτονα Αναστάσιο Μεταξά, τον πρώτο πρόεδρο του ιστορικού Συλλόγου Αρχιτεκτόνων.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ποιες ήταν οι αντιλήψεις των Βυζαντινών για το φύλο και τη σεξουαλικότητα;

Βιβλίο / Mια συζήτηση για το σεξ και το φύλο στο Βυζάντιο με τον ιστορικό Χάρη Μεσσή

Ίσως όχι πάντα τόσο σκοταδιστικές όσο θα πίστευε κανείς, και σίγουρα ενδιαφέρουσες, καθώς μάλιστα κάποιες από τις αντιλήψεις αυτές επιβιώνουν μέσω της θρησκείας μέχρι σήμερα.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Μια βόλτα στους κήπους του Τατοΐου

Ιστορία μιας πόλης / Τατόι: Τι μένει ίδιο και τι αλλάζει στους περίφημους κήπους του;

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την αρχιτέκτονα τοπίου Έλλη Παγκάλου για τους κήπους του Τατοΐου, του θερινού ανακτόρου της πρώην βασιλικής οικογένειας. Tι θα μείνει το ίδιο και τι πρόκειται να αλλάξει στο πλαίσιο της ανάπλασής τους;
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Όταν οι εξόριστοι της Σπιναλόγκας μεταφέρθηκαν στο Αιγάλεω

Ιστορία μιας πόλης / Όταν οι εξόριστοι της Σπιναλόγκας μεταφέρθηκαν στο Αιγάλεω

Πότε δημιουργείται η αποικία των ανθρώπων που έπασχαν από τη νόσο του Χάνσεν, από ποιους και με τι σκοπό; Και πώς βρέθηκαν στην Αθήνα; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Στέλιο Λεκάκη.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Στα άδυτα του Ιστορικού και Παλαιογραφικού Αρχείου

Αρχαιολογία & Ιστορία / Ο θησαυρός του Ιστορικού και Παλαιογραφικού Αρχείου

Μια ξενάγηση στις σπάνιες συλλογές χειρογράφων, παλαιτύπων και μικροφίλμ που σκιαγραφούν την ελληνική τυπογραφία, την ιστορία του βιβλίου αλλά και τους κώδικες της Παλαιογραφίας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Αγάλματα του Δία και της Αφροδίτης ηλικίας 2.000 ετών ανακαλύφθηκαν στην Άσπενδο της Μικράς Ασίας

Αρχαιολογία & Ιστορία / Αγάλματα του Δία και της Αφροδίτης ηλικίας 2.000 ετών ανακαλύφθηκαν στην Άσπενδο της Μικράς Ασίας

Ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, Μεχμέτ Νούρι Ερσόι ανακοίνωσε ότι δύο αγάλματα που απεικονίζουν τον Δία και την Αφροδίτη ανακαλύφθηκαν στην Άσπενδο
LIFO NEWSROOM
Η ζωή και ο θάνατος στην ΟΘωμανική Κρήτη

Ιστορία μιας πόλης / Η ζωή και ο θάνατος στην Οθωμανική Κρήτη

Πώς ήταν να πεθαίνεις ως μουσουλμάνα ή μουσουλμάνος στην Οθωμανική Κρήτη; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Αντώνη Αναστασόπουλο για τις μουσουλμανικές επιτύμβιες στήλες στην Κρήτη και τη σημασία τους.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Η μόδα στις κρατικές στολές του 19ου αιώνα

Αρχαιολογία & Ιστορία / Περικεφαλαίες με φτερά και κολάν: Η μόδα στις κρατικές στολές του 19ου αιώνα

Η LiFO παρουσιάζει σε συνεργασία με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους εικόνες και σχέδια που μαρτυρούν τη μόδα στις κρατικές στολές ανάλογα με τη χρονιά, τη νοοτροπία της διακυβέρνησης και το σώμα που υπηρετούσε κάποιος.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΕΛΑΣΑΚΗΣ
Η συναρπαστική ιστορία του ναυαγίου των Αντικυθήρων και του μοναδικού (και μυστήριου) Μηχανισμού του, ενός επιστημονικού θαύματος του αρχαίου κόσμου

Ανακαλύφθηκε Σαν Σήμερα / Η συναρπαστική ιστορία του Μηχανισμού των Αντικυθήρων

Γοητευτικές πληροφορίες και μαρτυρίες για το πιο σημαντικό ελληνικό ναυάγιο της αρχαιότητας και το χρονικό της αποκρυπτογράφησης ενός επιστημονικού θαύματος που ανακαλύφθηκε σαν σήμερα το 1902.
M. HULOT