Bento: η τέχνη του lunchbox

Το bentō είναι ένα κουτάκι, με υποδιαιρέσεις, λακαρισμένο, που γεμίζει με φαγητό για να φάει κάποιος μεσημεριανό έξω από το σπίτι του.

Αυτή είναι η σύντομη εκδοχή: στην αναλυτική πρόκειται για μια άλλη έκφανση της γιαπωνέζικης κουλτούρας, η οποία αγαπάει την αρμονία στα πάντα, κάνοντας τέχνη τον τρόπο με τον οποίο γράφουν, διπλώνουν τα χαρτιά, πίνουν τσάι ή τακτοποιούν λουλούδια σε ένα βάζο. Όλα αυτά μπορούν να γίνουν έργα τέχνης που χρειάζεται χρόνια επιμονής και τελειομανίας για να πραγματοποιηθούν.

Τo bentō εμφανίζονται κατά τον 5^ο αιώνα μ.Χ., όταν οι γιαπωνέζοι άρχισαν να παίρνουν φαγητό μαζί τους όταν πήγαιναν στα χωράφια, ή πήγαιναν στο κυνήγι και στο ψάρεμα. Έπαιρναν μαζί τους βασικά, απλά φαγητά, όπως ρύζι σκέτο ή πατάτες.

Η εξέλιξη της ιστορίας τους έκανε αυτά τα αρχικά δισάκια, γνωστά σε όλες τις κουλτούρες, να εξελιχτούν σιγά σιγά και να απευθύνονται και στις ανώτερες τάξεις, μέχρι και στους αυτοκράτορες. Αυτό σήμαινε φυσικά ότι εξελίχθηκε και η τεχνική, τα κουτιά, και οι κανόνες.

Στη δεκαετία του ’80 η τέχνη αυτή ατόνησε, μαζί με τα σχολικά γεύματα και τους φούρνους μικροκυμάτων, αλλά έχει αρχίσει να ανακάμπτει. Βentō έχουν αρχίσει να εμφανίζονται σε σχολεία και σε γραφεία. Τώρα που οι μητέρες δουλεύουν έτοιμα bentō πωλούνται σε σούπερ μάρκετ και εστιατόρια ή έχουν εμφανιστεί επιλογές με δυτικό φαγητό, αλλά περήφανες γιαπωνέζες μητέρες εξακολουθούν να σπαταλούν χρόνο για το  bentō του παιδιού τους, αφιερώνοντας κατά μέσο όρο μια ώρα την ημέρα.

Γιατί δεν αρκεί να σκαρφιστούν ένα ισορροπημένο διατροφικά γεύμα (με βασικό συστατικό το ρύζι, κάποια πρωτεΐνη και λαχανικά) αλλά να τα εμφανίσουν έτσι ώστε το παιδί να πειστεί να φάει και αυτά που δεν του αρέσουν, επειδή είναι όμορφα. Η αλήθεια είναι ότι μερικά είναι τόσο όμορφα που λυπάσαι να τα φας…

Το bentō ήταν πάντα σύμβολο κοινωνικής τάξης, πλούτου και επιρροής και μερικοί γονείς περνούν ώρες ετοιμάζοντάς τα, προσπαθώντας να ανταγωνιστούν τους άλλους γονείς, μεταφέροντας τον ανταγωνισμό και στα παιδιά. Είναι αξιοθαύμαστο και κατακριτέο ταυτόχρονα - σε κάνει να θαυμάζεις αυτή την τόσο ξένη κουλτούρα και να χαίρεσαι που δεν δέχεσαι τόση πίεση – σε κάνει να θες να φας αλλά να μην χαλάσεις το σύνολο – μπορεί να γίνει τέχνη αλλά και βάσανο. Νομίζω ότι οι Έλληνες και οι γιαπωνέζοι είναι οι δύο λαοί που τους χωρίζει τεράστια απόσταση. Το κοινό που έχουμε είναι ότι μας αρέσει το σούσι…