Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Πέθανε ο Νάνος Βαλαωρίτης. Αυτή ήταν η ζωή του όπως την διηγήθηκε στη LIFO

Ο σημαντικός ποιητής, συγγραφέας, μεταφραστής, δάσκαλος και ερευνητής είχε επηρεάσει με πολλούς τρόπους την πνευματική ζωή της χώρας.
Φωτο: Σπύρος Στάβερης

Πέθανε χθες σε ηλικία 98 ετών ο Νάνος Βαλαωρίτης, καταξιωμένος ποιητής, συγγραφέας, μεταφραστής, δάσκαλος και ερευνητής.

Την είδηση του θανάτου του έκανε γνωστή ο ποιητής και εκδότης Ντίνος Σιώτης, μέσω Facebook. «Χθες βράδυ χάσαμε τον Νάνο, τον Νάνο τον Βαλαωρίτη, τον Νάνο όλων μας, τον Νάνο που σημάδεψε όσο λίγοι , με τις πολλές του ιδιότητες, τα ελληνικά γράμματα. Έφυγε πλήρης ποίησης και ημερών στα 98 του χρόνια, αφού έζησε μια πλούσια σε πολλά αγαθά ζωή. Γενναίος, αιρετικός, απρόβλεπτος, όπως αρμόζει στους γνήσιους σουρεαλιστές, άφησε τα ίχνη του να τα ακολουθούμε όσο μπορούμε», έγραψε στο μήνυμά του.

 

Αυτή είναι η μεγάλη αυτοβιογραφική του αφήγηση στη LIFO, για την  σειρά «Οι Αθηναίοι»




 

Ο πολιτισμός είναι φυσικός μας σύμμαχος και τον έχουμε περίσσιο – ας παραδειγματιστούμε από το πώς ανέπτυξαν στη Δύση τον δικό τους. Φωτο: Στάθης Μαμαλάκης / LIFO.
Ο πολιτισμός είναι φυσικός μας σύμμαχος και τον έχουμε περίσσιο – ας παραδειγματιστούμε από το πώς ανέπτυξαν στη Δύση τον δικό τους. Φωτο: Στάθης Μαμαλάκης / LIFO.

 

 


 

Γεννήθηκα το 1921 στη Λωζάνη, αλλά μεγάλωσα στην Αθήνα, στην Πατριάρχου Ιωακείμ, στο Κολωνάκι, όπου εξακολουθώ να κατοικώ. Ταξίδεψα, βέβαια, πολύ κι έζησα αρκετά χρόνια στο εξωτερικό, όμως στο τέλος πάντα εδώ γυρνούσα. Η Αθήνα είναι πια η μοίρα μου και δεν έχω άλλη επιλογή από το να την αγαπήσω με τα καλά και τα ανάποδά της.

 

• Ζει μια παρακμή η πόλη μας και η ατμόσφαιρα στο κέντρο είναι αποπνικτική, απαισιόδοξη. Πόλη και πολίτες χρειαζόμαστε επειγόντως ανάπλαση! Όμως η Αθήνα εξακολουθεί να διαθέτει μια οικειότητα που σε κερδίζει. Συχνά στον δρόμο με χαιρετούν άγνωστοι, έχει τύχει να με αναγνωρίσουν ταξιτζήδες ή λαϊκοί, καθημερινοί άνθρωποι που δεν περίμενα να διαβάζουν την ποίησή μου – κάτι συγκινητικό που δεν έχω συναντήσει αντίστοιχα σε άλλες μεγαλουπόλεις όπου έζησα.

 

• Βεβαίως και συνεχίζω να γράφω ποίηση. Είναι καταρχάς μια εσωτερική ανάγκη, που όμως διαμορφώνεται διαφορετικά κατά εποχές. Το έναυσμα ήταν η ποίηση του Καβάφη που ανακάλυψα στα 14 χρόνια μου σε μια έκθεση βιβλίου. Σε αυτόν βρήκα έναν χαρακτήρα υπαρξιακό που με αφορούσε πολύ ως έφηβο, αντίθετο με την εθνικοϊστορική ποίηση του Κάλβου, του Σολωμού ή του Παλαμά. Πρωτοδημοσίευσα στα «Νέα Γράμματα» το 1939, σε ηλικία 18 ετών. Γρήγορα όμως ήρθε ο πόλεμος και η Κατοχή, που βρήκε το μισό μας σπίτι επιταγμένο από Γερμανούς αξιωματικούς. Φανταστείτε ότι στο άλλο μισό οργανώναμε κρυφά αντιστασιακές συγκεντρώσεις!

 

Ναι, είμαι σαφώς πιο κοντά στην Αριστερά, όχι τόσο ιδεολογικά όσο ανθρωπιστικά και οικολογικά. Δεν επιθυμώ, όμως, την κατάργηση, αλλά τη διεύρυνση της δημοκρατίας και φοβάμαι ότι πολλοί αριστεροί παραμένουν προσηλωμένοι σε αγκυλώσεις του παρελθόντος.

 

• Υπήρξε τότε πολλή πείνα, πολλή δυστυχία, πολύς θάνατος. Δεν ξεχνιούνται αυτά άμα τα έχεις ζήσει. Γι' αυτό πρέπει να συνεχίζουμε να πιέζουμε τους Γερμανούς να ξεπληρώσουν πολεμικές αποζημιώσεις και κατοχικό δάνειο. Την ίδια περίοδο, ωστόσο, γράφτηκαν μερικά από τα σημαντικότερα ελληνικά ποιήματα: ο «Μπολιβάρ» του Εγγονόπουλου, η «Αμοργός» του Γκάτσου, ο «Ήλιος ο Πρώτος» του Ελύτη, η «Ενδοχώρα» του Εμπειρίκου... Μαζευόμασταν και τα διαβάζαμε, θυμάμαι, μεταξύ μας κάθε βδομάδα στο σπίτι του Εμπειρίκου στα Πατήσια.

 

• Ιούνιο του '44, βλέποντας τον Εμφύλιο να έρχεται, αποφασίζω απογοητευμένος να φύγω. Μετά από ένα μακρύ, περιπετειώδες ταξίδι στο Αιγαίο, το καΐκι πιάνει τουρκικά παράλια. Από κει φτάνω στο Χαλέπι της Συρίας, σε ένα εγγλέζικο στρατόπεδο προσφύγων. Καθ' οδόν προς τον Λίβανο διαφεύγω από φρουρούμενο τρένο και με τη βοήθεια μια Ελληνοεβραίας φίλης βγάζω διαβατήριο.

 

Πηγαίνω στο Κάιρο κι από κει στο Λονδίνο, όπου με τη στήριξη του Σεφέρη –τον οποίο μεταφράζω στα αγγλικά το '48– σπουδάζω Αγγλική Λογοτεχνία και μεταφράζω Έλληνες ποιητές. Αρχικά είχα μεγάλο άγχος, όντας νέος και μετανάστης, όμως με αποδέχτηκαν με θαυμασμό, όντας ο μόνος Έλληνας ποιητής που δραπέτευσε από τη γερμανοκρατούμενη Ελλάδα. Έμεινα εκεί εννιά χρόνια, γνώρισα τον Τ.Σ. Έλιοτ, τον Ντύλαν Τόμας, τον Όντεν, έκανα κι έναν πρώτο γάμο.

 

Θαυμάζω την ποικιλομορφία και τον πλούτο –πνευματικό, καλλιτεχνικό, θεσμικό, δικαιωματικό κ.λπ.– του δυτικού πολιτισμού΄.  Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Θαυμάζω την ποικιλομορφία και τον πλούτο –πνευματικό, καλλιτεχνικό, θεσμικό, δικαιωματικό κ.λπ.– του δυτικού πολιτισμού΄. Φωτο: Σπύρος Στάβερης

 

Το '54 φτάνω στο Παρίσι, που βρήκα πιο φιλικό, πιο οικείο. Σπουδάζω μυκηναϊκή αρχαιολογία (είχε μόλις αποκωδικοποιηθεί η Γραμμική Β') και η Αμερικανίδα ζωγράφος Μαίρη Γουίλσον, μέλλουσα γυναίκα μου, με εισάγει στον κύκλο των σουρεαλιστών και με συστήνει στον γοητευτικό, πλην αυταρχικό Αντρέ Μπρετόν. Να πω, βέβαια, ότι εφαρμοσμένο σουρεαλισμό έχουμε και στη σύγχρονη Ελλάδα! Συμβαίνει, ξέρετε, συχνά σε μικρές χώρες, όπου κατοικούν προικισμένοι αλλά ολίγον χαοτικοί λαοί.

 

• Πίσω στην Αθήνα εκδίδω μεταξύ '63-'67 το «Πάλι», ένα περιοδικό-ορόσημο για την εποχή. Έρχεται όμως η Χούντα και υποχρεώνομαι πάλι να ξενιτευτώ, Αμερική αυτήν τη φορά. Φτάνω στο Σαν Φρανσίσκο για να διδάξω συγκριτική λογοτεχνία και δημιουργική γραφή, με την κουλτούρα των χίπις και της αμφισβήτησης στο απόγειό της. Μια κουλτούρα μαζική με χαρακτήρα αποκαλυπτικό, βραχύβια δυστυχώς, την οποία διαδέχθηκε άγρια αντίδραση και καταστολή.

 

Μας άφησε, όμως, σπουδαία κληρονομιά. Πιθανόν, μάλιστα, να ξαναζήσουμε παρόμοιες καταστάσεις, ειδικά εφόσον η εκρηκτική κατάσταση στη μεταχιτλερική-μετασταλινική Ευρώπη ευνοεί το εξεγερσιακό κλίμα. Επιστρέψαμε, βλέπετε, στον δογματισμό, μέσω μιας ολοκληρωτικού τύπου οικονομίας και μιας σχετιζόμενης με αυτήν ηθικολογίας παντελώς αστήρικτης, που φυσικά εκφράζουν μόνο τα συμφέροντα λίγων ισχυρών.

 

Η αμφισβήτηση του '60 ήταν περισσότερο ποιητική, η επόμενη θα έχει έναν πιο κοινωνικό χαρακτήρα. Στην Αμερική έμεινα 30 χρόνια, μου φέρθηκαν άψογα, ο Φερλινγκέτι με εξέδωσε στις θρυλικές underground εκδόσεις CityLights, με βράβευσε αργότερα η Αμερικανική Εταιρεία Ποίησης (1996), όμως με κούρασαν η αποξένωση και οι μεγάλες αποστάσεις ανάμεσα σε τόπους και ανθρώπους. Επέστρεψα, λοιπόν, οριστικά στην Αθήνα το '93, όπου εκτελώ πλέον όλες μου τις δραστηριότητες, από το περιοδικό «Συντέλεια» που έβγαζα μαζί με τον ποιητή Ανδρέα Παγουλάτο (1989-95), μέχρι ό,τι ποιήματα, άρθρα, θεατρικά κ.λπ. παρήγαγα μέχρι τώρα.

 

Η ανάπτυξη που πρεσβεύω είναι η πολιτιστική. Να ανακαλύψουμε και να αξιοποιήσουμε τη δική μας ταυτότητα χωρίς φόβο και πάθη, χωρίς κόμπλεξ μειονεξίας ή ψευτοανωτερότητας. Ούτε εκλεκτός λαός είμαστε, ούτε του πεταμού. Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Η ανάπτυξη που πρεσβεύω είναι η πολιτιστική. Να ανακαλύψουμε και να αξιοποιήσουμε τη δική μας ταυτότητα χωρίς φόβο και πάθη, χωρίς κόμπλεξ μειονεξίας ή ψευτοανωτερότητας. Ούτε εκλεκτός λαός είμαστε, ούτε του πεταμού. Φωτο: Σπύρος Στάβερης

 

• Ναι, είμαι σαφώς πιο κοντά στην Αριστερά, όχι τόσο ιδεολογικά όσο ανθρωπιστικά και οικολογικά. Δεν επιθυμώ, όμως, την κατάργηση, αλλά τη διεύρυνση της δημοκρατίας και φοβάμαι ότι πολλοί αριστεροί παραμένουν προσηλωμένοι σε αγκυλώσεις του παρελθόντος.

 

Με είχε, ξέρετε, τρομάξει το ενδεχόμενο να συνεργαστεί η ΝΔ με τη Χρυσή Αυγή, το νεοναζιστικό αυτό μόρφωμα, που μάλλον τριτοκοσμική θρησκεία βουντού θυμίζει. Γι' αυτό και έγραψα εκείνη την επιστολή στον πρωθυπουργό. Χρειάστηκε, τελικά, να υπάρξει ένας Έλληνας νεκρός, ο άτυχος Παύλος Φύσσας για να αρχίσει να αλλάζει κάτι. Για να δούμε..

 

• Θαυμάζω την ποικιλομορφία και τον πλούτο –πνευματικό, καλλιτεχνικό, θεσμικό, δικαιωματικό κ.λπ.– του δυτικού πολιτισμού. Σε αυτόν υποτίθεται μετέχουμε και οι Έλληνες, το αρνητικό όμως για μας, όπως διαπίστωσα και προσωπικά τα χρόνια του ξενιτεμού, είναι πως οι Δυτικοί γενικά μας σνομπάρουν, δεν μας βλέπουν ισότιμα, παρά σαν ένα απομεινάρι ενός χαμένου θαυμαστού πολιτισμού που οι ίδιοι οικειοποιήθηκαν. Και εμείς, βέβαια, υπήρξαμε αντίστοιχα επιφυλακτικοί, ως και εχθρικοί απέναντί τους, οι μνήμες του 1204 δεν έχουν σβήσει από το συλλογικό ασυνείδητο. Ήμασταν, επιπλέον, άτυχοι ιστορικά και γεωγραφικά, ενώ είχαμε και τους Τούρκους τόσα χρόνια... Ευτυχώς, κάποιες περιοχές είχαν τους Βενετούς!

 

 

• Η ανάπτυξη που πρεσβεύω είναι η πολιτιστική. Να ανακαλύψουμε και να αξιοποιήσουμε τη δική μας ταυτότητα χωρίς φόβο και πάθη, χωρίς κόμπλεξ μειονεξίας ή ψευτοανωτερότητας. Ούτε εκλεκτός λαός είμαστε, ούτε του πεταμού. Αυτό που επιχείρησα να κάνω κι εγώ με τον Όμηρο, σαν διαπίστωσα ότι το περιεχόμενο των ραψωδιών δημιουργήθηκε με βάση το αλφάβητο, κάτι που ένας ξένος ερευνητής δυσκολεύεται να κατανοήσει.

 

Η θεματική ακροφωνική μέθοδος μάς δείχνει πως λέξεις που αρχίζουν από «α» δομούν τη ραψωδία Α, λέξεις από «β» τη ραψωδία Β κ.λπ. Αυτό, παράλληλα με αντίστοιχα συμπληρωματικά θέματα στα δύο έπη – ο Όμηρος, βλέπετε, θέλησε να δώσει μια πολιτιστική υπόσταση στο νέο αλφάβητο.

 

• Ο πολιτισμός είναι φυσικός μας σύμμαχος και τον έχουμε περίσσιο – ας παραδειγματιστούμε από το πώς ανέπτυξαν στη Δύση τον δικό τους. Είμαι φυσικά υπέρ της διδασκαλίας των Αρχαίων, όμως τη θέλω διαφορετική, με έμφαση στον πολιτισμό των αρχαίων και το περιβάλλον τους – κι ας μαθαίνουμε λιγότερη γραμματική και συντακτικό. Και όχι μόνο την αττική διάλεκτο αλλά και στοιχεία από τη γεμάτη σύμβολα σφηνοειδή γραφή των Μυκηναίων, έτσι, σαν παιχνίδι!

 

Με αυτό τον τρόπο ανοίγουν τα μυαλά των παιδιών, όχι με άχρηστες παπαγαλίες. Καμιά γλώσσα, ξέρετε, δεν είναι νεκρή όσο υπάρχει καταγραμμένη, άσχετα αν δεν μιλιέται – νεκρά θεωρούνταν για αιώνες και τα εβραϊκά, αλλά το 1948 έγιναν επίσημη γλώσσα του Ισραήλ. Ακόμα και η καθαρεύουσα διαθέτει μεγάλο πλούτο εκφραστικότητας και εννοιολογικών αποχρώσεων, είναι δηλαδή ένα χρήσιμο ποιητικό εργαλείο.

  

Μαθήτευσε στο Εργαστήρι Δημοσιογραφίας και το αθηναϊκό underground press. Ως επαγγελματίας γραφιάς συνεργάστηκε μεταξύ άλλων με τις εκδόσεις Τερζόπουλος, τον ΔΟΛ, την Ελευθεροτυπία, το free press Metropolis, τα περιοδικά 01, 10% και Υποβρύχιο. Ανήκει στην συντακτική ομάδα της Lifo. Έχει επίσης ασχοληθεί με επιμέλειες κειμένων και εκδόσεων.
ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Πέθανε ο ποιητής και συγγραφέας Νάνος Βαλαωρίτης
Έφυγε από την ζωή σε ηλικία 98 ετών ο καταξιωμένος ποιητής και συγγραφέας Νάνος Βαλαωρίτης
Αναγνώσεις: Ο Νάνος Βαλαωρίτης διαβάζει ποιήματα από την τελευταία του ποιητική συλλογή
Από τον Πάρι Ταβιτιάν και την Μερόπη Κοκκίνη
Η ποίηση και τα drugs ως όψεις του underground
Ο Conrad Rooks και η Zina Rachevsky στην Αθήνα των sixties. .
Η αληθινή ιστορία του ΠΑΛΙ και τα πνευματικά μαλλιοτραβήγματα των ελλήνων υπερρεαλιστών
Πουλικάκος, Νάνος Βαλαωρίτης, Κουτρουμπούσης και λοιποί -υπό το ανελέητο μάτι του συγγραφέα του Τρίτου Στεφανιού σε ένα μάλλον άγνωστο κείμενό του.
Ο Παλαίμαχος, ο Πρωτοπόρος, ο Ποιητής
Το φαινόμενο του ποιητή Νάνου Βαλαωρίτη.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Mad Clip: «Δεν προσπαθώ να γίνω είδωλο, ήρθα να πω τη δική μου ιστορία»
Ράπερ. Γεννήθηκε στο Κουίνς της Νέας Υόρκης, ζει στη Γλυφάδα. Ζει την εκδίκηση του ραπ στην Ελλάδα, που «μπήκε ακόμα και εκεί που το κορόιδευαν».
Η Νάνα Μούσχουρη αφηγείται τη ζωή της στη LIFO
Τραγουδίστρια. Γεννήθηκε στα Χανιά, μεγάλωσε στην Αθήνα, μένει μεταξύ Γενεύης και Αθήνας. Ο Μπομπ Ντίλαν είχε δηλώσει στο «Rolling Stone» ότι αυτή και η Ουμ Καλσούμ είναι οι αγαπημένες του τραγουδίστριες
Βάσω Καμαράτου: «Μιλάτε, γιατί χανόμαστε»
Ηθοποιός. Γεννήθηκε στην Τρούμπα, ζει στο Πεδίον του Άρεως. Ο πρώτος της αυτοσχεδιασμός ήταν κρίση πανικού.
Η Άλκη Ζέη αφηγείται τη ζωή της στη LIFO
Συγγραφέας. Γεννήθηκε στην Κυψέλη, ζει στους Αμπελόκηπους. Απορεί πώς, με τόσους βρικόλακες, τα παιδιά διαβάζουν ακόμα τα βιβλία της.
Η Τζένη Μαστοράκη αφηγείται τη ζωή της στη LIFO
Ποιήτρια, μεταφράστρια, γεννήθηκε στου Ζωγράφου και μένει στην Κυψέλη. Της λείπουν περισσότερες αδέσποτες γάτες από τη γειτονιά της.
Λούλα Αναγνωστάκη: «Όσο και αν τη χτυπάω μέσα από τα έργα μου, είμαι υπέρ της Ελλάδας»
Σε μια από τις ελάχιστες συνεντεύξεις της, η κορυφαία θεατρική συγγραφέας της Ελλάδας, που πέθανε σαν σήμερα, μίλησε με πρωτοφανή ειλικρίνεια και απλότητα.
O Charles Howard αφηγείται τη ζωή του στη LiFO
Μελετητής του ρεμπέτικου, ζωγράφος. Γεννήθηκε στο Λονδίνο, ζει επτά μήνες στην Κηφισιά και πέντε μήνες στην Κωνσταντινούπολη. Πιστεύει ότι στη ζωή είμαστε όλοι μουσαφίρηδες.
Ο Δημήτρης Σκαρμούτσος αφηγείται τη ζωή του στη LiFO
Σεφ. Μεγάλωσε στα νότια προάστια, ζει στο Κολωνάκι. Έχει ταξιδέψει στη Σαμόα, τις Παρθένους Νήσους και το Ντακάρ.
Όταν ο Μένης Κουμανταρέας είχε αφηγηθεί τη ζωή του στη LiFO
Συγγραφέας. Γεννήθηκε στην πλατεία Βικτωρίας.
Βασίλης Κεκάτος: «Είναι ολοφάνερο ότι μας έχουν στο φτύσιμο»
Ο ορμητικός σκηνοθέτης που βραβεύτηκε στις Κάννες μιλά για τη μεθυστική του εμπειρία στις Κάννες, τη μικροψυχία όσων είπαν ότι εκμεταλλεύτηκε τα queer θέματα, το γεγονός ότι δεν έχει φράγκο στα 28 του χρόνια και ότι γράφει το υπουργείο Πολιτισμού στ΄ αρχ... του!
Η Χαρούλα Λαμπράκη αφηγείται τη ζωή της στη LIFO
Λαϊκή τραγουδίστρια. Γεννήθηκε στο Κακόβατο, ένα ψαροχώρι στη Ζαχάρω της Ηλείας, και μένει στην Καλλιθέα. Ο Βασίλης Τσιτσάνης τη φώναζε «νινί».
Ο Παναγιώτης Πανταζής (Pan Pan) κατάφερε να «πληρώνει τους λογαριασμούς του» από τα κόμικς που σχεδιάζει
Comic artist, illustrator, μουσικός. Γεννήθηκε και ζει στο Πολύγωνο. Μικρός ήθελε να γίνει ποδοσφαιριστής.
Όταν ο Δημήτρης Μητροπάνος είχε αφηγηθεί τη ζωή του στη LIFO
Γεννήθηκε στα Τρίκαλα. Ζει στο Παλαιό Ψυχικό. Είναι μεγάλος πια για να γυρνάει στα σκυλάδικα μέχρι τις 9 το πρωί.
Ο Γιάννης Αγγελάκας αφηγείται τη ζωή του στη LIFO
Μουσικός. Γεννήθηκε στη Νεάπολη κι εξακολουθεί να ζει στη Θεσσαλονίκη. Αντέχει τον Καζαντζίδη μόνο τις Κυριακές και διακατέχεται από το σύνδρομο του χαμένου φτωχοπαραδείσου.
Η Sugahspank αφηγείται τη ζωή της στη LIFO
Μουσικός, τραγουδίστρια. Γεννήθηκε και ζει στον Πειραιά. Χωρίς τη βοήθεια από τους μέντορές της θα τραγουδούσε ακόμα στο μπάνιο της με μια βούρτα αντί για μικρόφωνο.
3 σχόλια
Ταξινόμηση:
Προηγούμενα 1 Επόμενα
avatar ddffgg11 18.12.2018 | 08:55
Έπρεπε να τον ρωτήσετε πως προέκυψε το "Νάνος" από το Ιωάννης. Από τα λίγα που είχα συγκρατήσει από το σχολείο στο μάθημα της λογοτεχνίας που το βαριόμουν, ήταν το όνομα του γιατί μου ακουγόταν κουφό...άκου "Νάνος" λέω.
Εξαιρετική συνέντευξη. Επιτρέψτε μου να διηγηθώ κάτι που βίωσα σχετικό με τον σπουδαίο αυτό άνθρωπο των γραμμάτων μας, η απώλεια του οποίου με έθλιψε βαθύτατα. Το 2012, είχα πάει στο θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας και είχα δει την ''φόνισαα'' του Παπαδιαμάντη με την Μπέτυ Αρβανίτη και μια πλειάδα υπέροχων ηθοποιών (Λουκία Μιχαλοπούλου, Τζίνη Παπαδοπούλου, κτλ...)
Στο κοινό ήταν και ο καταπληκτικός πολυαγαπημένος μου Νάνος Βαλαωρίτης.
Φύσει δειλός όπως είμαι, ντράπηκα να πάω να του μιλήσω, αν και είδα ότι έριχνε ματιές γύρω του, παρατηρούσε τους πάντες και τα πάντα και συνομιλούσε με τους δικούς του ανθρώπους με τους οποίους είχε έρθει στο θέατρο.
Κοίταζε εμάς τους νέους ανθρώπους και είχε ένα χαμόγελο, ένα γλυκό χαμόγελο σχηματιζόταν στο πρόσωπό του, που απ' ό,τι κατάλαβα ήταν επειδή έβλεπε τόσους νέους ανθρώπους να βρίσκονται στο χώρο και να δείχνουν τη θεατροφιλία τους και ειδικά σε ένα τόσο υπέροχο, κλασσικό έργο.
Μόλις μπήκαμε στην θεατρική αίθουσα, ο σπουδαίος μας ποιητής με την παρέα του κάθισαν σχετικά κοντά μου στην πρώτη σειρά. Η θέση δίπλα μου ήταν κενή για λίγο. Πέντε λεπτά μετά, ήρθε και κάθισε μια κοπέλα, με ρούχα μοντέρνα, ντυμένη με την τελευταία λέξη της μόδας.
Κι είδα τον σπαουδαίο μας ποιητή να γυρίζει προς το μέρος της παρέας του και να λέει σε κάποιον: '' Μην κοιτάς τα ρούχα, αλλά το βλέμμα, τα μάτια, τα μάτια να κοιτάς''.
Εννοώντας δηλαδή όπως το εξέλαβα εγώ, ότι δεν έχει σημασία η εμφάνιση, υπάρχουν και νέοι άνθρωποι που μπορεί να είναι μοδάτοι, trendy, να συμβαδίζουν δηλαδή με την εποχή τους αλλά ταυτόχρονα να είναι και θεατρόφιλοι και λάτρεις της τέχνης, να έχουν σεβασμό για τα κλασσικά κείμενα και κοφτερό βλέμμα.
Συλλυπητήρια στους οικείους του για την απώλεια. Τα γραπτά του θα μας συντροφεύουν πάντα.
Τι ειρωνια να φυγει πριν λιγες ωρες ενας αλλος ευρωπαιος εμιγκρες γεννημενος οπως και ο Νανος στην Ελβετια, που συσχετιστικε με τους Μπιτ ποιητες. Μιλω φυσικα για τον φωτογραφο Ρομπερτ Φρανκ.

Οπως και με τον Θαναση τον Μασκαλερη, συνεκδοτη του στην Ελληνικη ποιητικη ανθολογια στα αγγλικα, το φυσικο περας του Νανου, συμβολιζει το περας μιας μεγαλης περιοδου πολιτιστικης διοδου των ελληνικων γραμματων στη Δυτικη Ακτη της Αμερικης. Ειναι κατι που λιγοι γνωριζουν, αλλα η γενια του 30 και το βιβλιο του Μιλερ για τον εκδοτη Κατσιμπαλη του περιοδικου "Νεα Γραμματα" το 39 ( "Κολοσσος του Μαρουσιου" ), επηρεασε τους Μπιτ ποιητες οταν ο αμερικανος αφησε το Παρισι ( και την Ελλαδα λιγο πριν επιτεθουν οι ιταλοι ), τη Νεα Υορκη ( οπου ειχε γαλουχηθει και δημοσιευε τα βιβλια του ( οικος "Νεες Κατευθυνσεις" ) και εγκατασταθηκε στο Μπιγκ Σερ ( Big Sur ), το Σουνιο του Σαν Φρανσισκο, γιατι του θυμιζε Ελλαδα ( δες ομοτιτλη ταινια και αρθρο στη NYReview Books για την 70χρονη επανεκδοση του "Κολοσσου" ). Ο Φερλινγκετι, ο οποιος μου ειχε μιλησει για τον Νανο στα 90ς, οταν ο τελευταιος ειχε φυγει για Ελλαδα, μου ειχε μιλησει προσωπικα για την επιρροη. Ενας φιλος του ιταλο-αργεντινος ο Μαριο Ιακονι τον ειχε βοηθησει να κτισει την καμπινα του κοντα στου Μιλερ και αυτη ειναι η καμπινα που πηγαινε ο γαλλοκαναδος Κερουακ να γραψει και να βρει την ηρεμια του. Ο Μακλιουρ, ο Φερλινγκετι ( που ειναι περισσοτερο γαλλος απο ιταλος, σπουδασμενος στη Σορβοννη ), ο Γκινσμπεργκ, ο Λαμαντια, ο Γκολντ κα, επισκεφτονταν το σπιτακι του Μιλερ με ενα καλο μπουκαλι γαλλικο κρασι, παιζαν πινγκ-πονγκ και ανταλλασαν ιδεες για τη λογοτεχνια, το πνευμα της γενιας του 30 κλπ.

Ο Φερλινγκετι στηριξε την Ελλαδα και παντα ειχε μεγαλο σεβασμο για το Νανο. Μου ειχε δειξει στο ρετιρε του City Lights, αφισα για το αντιχουντικο event που ειχε διοργανωσει παρουσια και του Νανου και του Μασκαλερη στο γνωστο βιβλιοπωλειο. Καθοταν διπλα στην αφισα για την θρυλικη εκδοση τσεπης των "ρωμαικων ποιηματων" του Παζολινι.

Το 2003, καθως το βιβλιοπωλειο γιορταζε τα 50χρονα και ειχαν κατεβει ολα τα ειδησεογραφικα πρακτορεια να καλυψουν το διμηνο εορτασμο, ο Φερλινγκετι διοργανωσε παρουσιαση της επανεκδοσης της ελληνικης ποιητικης ανθολογιας, παρουσια και του Μασκαλερη και του Νανου, που πηραν σειρα να διαβασουν ποιηματα τους, μπροστα σε ενα γεματο κοσμο δευτερο οροφο, τον "οροφο της ποιησης", παρουσια πολυ κοσμου και του προξενου Ελλαδας.

Τα ιδια μου ειχε αναφερει και η φοβερη Νανσι Πιτερς, συν-ιδιοκτητρια του City Lights με την οποια αλληλογραφουσα για καποιο διαστημα ( ειχα φωτογραφησει τα 50-χρονα και την ελληνικη ανθολογια μετα απο παρακληση της ιδιας και του Θαναση του Μασκαλερη ) κι η οποια ηταν παντρεμενη με τον Φιλιπ Λαμαντια που μαζι με τον Νανο, ηταν οι μονοι σουρεαλιστες της ομαδας των ποιητων και οι μονοι με τους οποιους ο εξοριστος Μπρετον ειχε επαφη. Η Ελλαδα και με την βοηθεια του φιλελληνα Κενεθ Ρεξροθ, ηγετη της "ποιητικης αναγεννησης" στην πολη του Σαν Φρανσισκο ειχε πολυ καλη φημη.

Κλεινει λοιπον μια εποχη, με τις δικες της αξιες, πολιτικες πραγματικοτητες και πολιτισμικες ατμοσφαιρες. Η Αμερικη και το Σαν Φρανσισκο που αφησε ο Νανος το 93, οταν γυρισε μονιμα στην Ελλαδα, ειναι μια Αμερικη που δε θα μπορουσε να εχει καμια σχεση με τα τελευταια 30 χρονια.

Η πολη της ποιησης, του counter-culture, του free love, της ελευθεριας της εκφρασης, της καλης μουσικης, των κοινωνικων αγωνων για συλλογικα δικαιωματα, ειναι το επικεντρο της ψηφιακης "επαναστασης", του απολυτου ατομικισμου, της απολυτης αντι-λυρικοτητας, του AI, της ολοκληρωτικης επιβολης της τεχνολογιας πανω στον ανθρωπο και το τελος του διαλογισμου και της πολιτιστικης προοδου οπως την οριζε η γενια του.

Σ οτι αφορα εμας και την Ελλαδα, το περας του συμβολιζει σε μεγαλο βαθμο και το περας μιας γενιας ανθρωπων του πνευματος που ηταν μαχιμοι στην πολιτικη αρενα και νοιαζονταν για τη χωρα. Το μοναδικο μου παραπονο ειναι η μεταπολιτευτικη "κοιλια" που καναν πολλοι απ αυτους. Ισως να ενιωσαν οτι δευτερος παγκοσμιος πολεμος και χουντα ηταν οι μαχες που επρεπε να δωσουν και η μεταπολιτευτικη κοινωνια θα εβρισκε κουτσα-στραβα το δρομο της. Ομως αυτο δεν εγινε. Ξεχασαν την ελληνικη κοινωνια και καθως εστιαζαν ολο και περισσοτερο την δημιουργικοτητα τους σε προσωπικα προτζεκτς, ξεχασαν οτι για μια αμορφωτη κοινωνια οπως η ελληνικη χρειαζομασταν πρωτα υποδομες και κουλτουρα του βιβλιου, δηλαδη βιβλιοθηκες καλες, σχολεια καλα, πολιτιστικα κεντρα, αναβαθμισμενα μηντια ( οχι μονο τα δικα τους αλλα και παρεμβασεις για τα ΜΜΕ που ολο και ολισθαιναν στον λα'ι'κισμο και τον σκοταδισμο της μεταψυχροπολεμικης καθοδου ως "επιστροφη" στο υπογειο της παραδοσης).

Εκει διανοουμενοι και συναδελφοι του Νανου και του Θαναση στην ελληνοαμερικανικη ακαδημια, δε καναν το παραμικρο ( παροτι οι ιδιοι ειχαν επωφεληθει απο τετοιες παρεμβασεις πχ τα λεφτα του Τσακοπουλου απο το Σακραμεντο για τη δημιουργια του τμηματος ελληνικων σπουδων στο Πολιτειακο του Σαν Φρανσισκο οπου και οι δυο βγαζαν μεροκαματο - αληθεια ποσες ελληνικες βιβλιοθηκες μετρουσε η ελληνοαμερικη πριν το ιντερνετ ) ;

Τα ιδια και με το νεο φρουτο που αφορουσε τα επικοινωνιακα της Ελλαδας στην Αμερικη. Η χωρα σφαζοταν για δεκαετιες, ομως οι μεταπολιτευτικοι διαδοχοι του Νανου και του Θαναση, στην ελληνοαμερικανικη ακαδημια, κοιτουσαν αλλου...Δε καναν- ουτε κανουν - το ΠΑΡΑΜΙΚΡΟ....Συμβολιζει αυτο το περας του ακαδημαικου δημοσιου διαλογισμου ; Την κριση της λα'ι'κης δυτικης διανοησης ; Ισως.

Ομως χρωσταμε στη επομενη γενια μια επαναπροσδιοριση. Να κυτταξουμε τους εαυτους μας, δηλαδη την ελληνικη κοινωνια, στα ματια της. Και να δουμε για ποια δικαιωματα αξιζει να παλεψουμε ΠΕΡΑΝ ΤΩΝ ΔΙΚΩΝ ΜΑΣ. Ειμαι σιγουρος ο Νανος, ειχε διαβασει την "Αναγκη για Ριζες" της Βε'ι'λ. Για τα δικαιωματα που δε χρειαζεται να παλεψεις γιατι στα δινουν τριτοι μεσα απο την πολιτικοκοινωνικη παιδεια που κατεχουν. Ανεξαρτητα αν καποιος συμφωνει 'η διαφωνει με τις ιδεες του Νανου, την ετχνη και την ποιηση του, η συμπεριφορα του και ο χαρακτηρας του θα μπορουσε να ειναι ενας αναγκαιος οδηγος για πολλους απο τους τωρινους του συναδελφους στην ακαδημια. Κι αυτο απο μονο του ειναι μια μεγαλη προσφορα στον ελληνικο - ξεχασμενο απο αρκετους ιδιοτελεις καβουρες - πολιτισμο.




Προηγούμενα 1 Επόμενα
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή