ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΠΟΛΥΘΕΜΑΤΙΚΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ για την ορατότητα σε ζητήματα έμφυλης ανισότητας στον χώρο του πολιτισμού οργανώνει η πρωτοβουλία Women In Arts (WOM.A), από τις 30 Μαΐου έως και την 1η Ιουνίου στον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων, στο Θησείο.
«Οι γυναίκες δημιουργοί είναι μια εξαιρετικά ευάλωτη κοινωνική ομάδα, αφού καλούνται να αντιμετωπίσουν πολλά και διαφορετικά εμπόδια που τις περισσότερες φορές είναι μάλιστα αόρατα, δηλαδή δεν αποδεικνύονται, ούτε καταγράφονται, είναι κρυμμένα. Παλεύουν με την ανισότητα ευκαιριών, την ανισότητα αμοιβών, τον σεξισμό και την παρενόχληση στους χώρους εργασίας τους λόγω φύλου, καθώς και τη μηδενική υποστήριξη του γονεϊκού τους ρόλου, αν τον επιλέξουν, σε όλα τα επίπεδα.
Το κυριότερο, οι γυναίκες δημιουργοί παλεύουν τόσο στην Ελλάδα όσο και παγκοσμίως με τον μύθο της αξιοκρατίας, γεγονός που έχουν φανερώσει πολυάριθμες μελέτες. Αυτό το φεστιβάλ δεν προέκυψε απλώς από κάποια άποψη για το ζήτημα. Προέκυψε από αληθινή ανάγκη την οποία γεννά το κοινό μας βίωμα, οι εμπειρίες μας ως γυναικών καλλιτεχνών στην Ελλάδα του 21ου αιώνα. Το αίτημα να δοθεί δημιουργικός χώρος στις θηλυκότητες, αντίστοιχος και ισάξιος με αυτόν των ανδρών, είναι εκκωφαντικό και αυτή η πρωτοβουλία γίνεται αγωγός του, χωρίς μάλιστα κανέναν οικονομικό, θεσμικό, οργανωτικό παραστάτη, που και αυτό αποτελεί, για μένα, μία καθόλου αυτονόητη πράξη.
Οι γυναίκες δημιουργοί είναι μια εξαιρετικά ευάλωτη κοινωνική ομάδα, αφού καλούνται να αντιμετωπίσουν πολλά και διαφορετικά εμπόδια που τις περισσότερες φορές είναι μάλιστα αόρατα, δηλαδή δεν αποδεικνύονται, ούτε καταγράφονται, είναι κρυμμένα.
Για τρεις μέρες έρχονται λοιπόν να σκύψουν πάνω από αυτό το αίτημα, να το φωτίσουν και να το εκφράσουν με την παρουσία τους ή τη δουλειά τους άνθρωποι από το θέατρο, τον χορό, τη μουσική, το σινεμά, τις εικαστικές τέχνες, άνθρωποι που βρίσκονται σε ηγετικές διοικητικές θέσεις των μεγαλύτερων οργανισμών της χώρας. Μαζευόμαστε να γιορτάσουμε τη θηλυκότητα στην τέχνη αλλά και να δούμε τι γίνεται, να αναρωτηθούμε γιατί δεν μας δίνεται ο χώρος που μας αναλογεί και μας αξίζει και να αρχίσουμε να αλλάζουμε κάτι σε σχέση μ’ αυτό» λέει η σκηνοθέτις Ιώ Βουλγαράκη για το φεστιβάλ.
Πρόκειται για μια τριήμερη γιορτή με παραστάσεις θεάτρου και χορού, συναυλίες, εκθέσεις, βιβλία, dj set, σινεμά και συζητήσεις, που γιορτάζει, αναδεικνύει και ενδυναμώνει τη γυναίκα δημιουργό σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο φάσμα ειδικοτήτων. Τρεις μέρες, τρεις διαφορετικές θεματικές όπου θα κληθούν να συζητήσουν ανοιχτά εργαζόμενες στον χώρο του πολιτισμού, εκπρόσωποι των φορέων που διαμορφώνουν την πολιτισμική πραγματικότητα της χώρας, δημοσιογράφοι, ακαδημαϊκοί αλλά και καλλιτέχνες και κοινό που επιθυμεί να συμμετάσχει στον διάλογο.
«Σε μια εποχή που οι ανισότητες, η αδικία, οι διακρίσεις, η έμφυλη βία, η έλλειψη συμπερίληψης και ορατότητας συζητιούνται ανοιχτά, με στόχο την αλλαγή και την κοινωνική εξέλιξη, το WOM.A είναι πιο επίκαιρο –και απαραίτητο– από ποτέ.
Οι θηλυκότητες ήταν πάντα ενεργά μέλη της ελληνικής κοινωνίας, πάντα στο παρασκήνιο, αγωνιζόμενες για τα αυτονόητα. Τώρα είναι η στιγμή για ανοιχτή συζήτηση, προβολή και αναγνώριση, για ορατότητα και συμπερίληψη» λέει η τραγουδίστρια και ηθοποιός Ίντρα Κέιν.
Περισσότερες από 20 γυναίκες δημιουργοί και καλλιτέχνες διαφορετικών ειδικοτήτων θα παρουσιάσουν τα έργα τους. Πρόκειται για μια ενδεικτική επιλογή της σύγχρονης γυναικείας δημιουργίας στην Ελλάδα με στόχο την ανάδειξη της παρουσίας και της δύναμής της στην πολιτισμική μας πραγματικότητα.
Η ορατότητα, η συνάντηση, η δικτύωση και τελικά η ενδυνάμωση, μέσω μιας τριήμερης γιορτής, αποτελούν τον στόχο του πρώτου WOM.A: Festival.
«Από το 2013 έως σήμερα η χώρα μας είναι σταθερά το τελευταίο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον δείκτη ισότητας των φύλων. Όμως στο ερώτημα "έχει επιτευχθεί ισότητα των φύλων στη χώρα σας;" απαντάμε με βεβαιότητα "ναι", και μάλιστα δεύτεροι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αφήνοντας πίσω μας Σουηδούς, Γερμανούς και άλλους που πιστεύουν πως έχουν ακόμα δουλειά να κάνουν σε θέματα ισότητας (Eige, eurobarometer 2017). Έχουμε ξεκάθαρα πρόβλημα και ξεκάθαρα το αγνοούμε και δεν κάνουμε τίποτα για αυτό.
Τα επαγγέλματα που σχετίζονται με τις τέχνες μαστίζονται από εργασιακή και οικονομική επισφάλεια. Είναι μάλλον ασφαλές να υποθέσουμε πως επειδή οι εργασιακές συνθήκες είναι χειρότερες, τα ζητήματα ίσων ευκαιριών και ίσης πρόσβασης στην εργασία μάλλον θα είναι επίσης χειρότερα (υποθέτουμε αναγκαστικά, γιατί κανένας κρατικός φορέας δεν εκπόνησε ποτέ επίσημη έρευνα). Ενδεικτικά, οι WOM.A μετρήσαμε πως από το 1954 έως το 2021 στην Επίδαυρο είχαν γίνει 501 παραστάσεις, 476 αυτών είχαν σκηνοθετηθεί από άντρες και μόλις 25 από γυναίκες. Για όποιον λόγο και αν φτάσαμε σε αυτόν τον αριθμό, αναντίρρητα είναι ένας αριθμός μικρός, που επιδέχεται διόρθωση.
Πέρα όμως από τη στήριξη γυναικών καλλιτεχνών, η ίση πρόσβαση στα επαγγέλματα τέχνης εξυπηρετεί και μεγαλύτερο κοινωνικό ρόλο σε θέματα ισότητας. Το Geena Davis Institute ανακάλυψε πως πολλές γυναίκες που σήμερα εργάζονται σε τεχνικά επαγγέλματα δηλώνουν ότι επηρεάστηκαν θετικά και επέλεξαν να ακολουθήσουν αυτή την καριέρα βλέποντας τη Dana Scully στη σειρά "X-Files" (ικανότατη γιατρός και πράκτορας του FBI που ερμήνευσε η Gillian Anderson). Το φαινόμενο ήταν τόσο ισχυρό που ονομάστηκε "the Scully effect".
Άρα ο τρόπος που απεικονίζεται η γυναίκα στην τέχνη επηρρεάζει το πώς της συμπεριφέρονται στην κοινωνία.
Στο πρώτο φεστιβάλ των WOM.A για μένα αρκεί να καθίσουμε και να συζητήσουμε όλα αυτά τα θέματα. Να μιλήσουμε για τα προσκόμματα που συναντάμε και το πώς θα τα ξεπεράσουμε. Θέλουμε να λειτουργήσει ως ένας ασφαλής χώρος, ως μέρος ενδυνάμωσης και προώθησης του καλλιτεχνικού μας έργου και πάνω από όλα ευχόμαστε να είναι μια τριήμερη υπέροχη γιορτή» λέει η ηθοποιός Αμαλία Καβάλη.
Η πρωτοβουλία WOM.A δημιουργήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2020 και έχει προκύψει από γυναίκες εργαζόμενες στο χώρο του πολιτισμού και των τεχνών με σκοπό να συνεισφέρει στην καταπολέμηση των έμφυλων στερεοτύπων και της έμφυλης βίας που βιώνουν σε όλες τις εκφάνσεις οι γυναίκες στον συγκεκριμένο επαγγελματικό χώρο. Ο όρος «γυναίκα» χρησιμοποιείται συμπεριληπτικά και αναφέρεται σε όποιο άτομο ταυτίζεται με αυτόν, ανεξαρτήτως ταυτότητας και έκφρασης φύλου ή σεξουαλικού προσανατολισμού. Η πρωτοβουλία μάχεται για το ζήτηµα της ίσης εργασιακής µεταχείρισης όσον αφορά τις ευκαιρίες και τις αµοιβές, τα ποσοστά εκπροσώπησης των γυναικών σε καίριες θέσεις, σε εγχειρήματα μεγάλης ευθύνης και υψηλού ρίσκου, αλλά και συνολικά για την εξάλειψη της έμφυλης βίας σε όλες τις μορφές της.
«Το θέμα της έμφυλης ανισότητας στον εργασιακό χώρο είναι υπαρκτό, με περισσότερο ή λιγότερο εμφανείς τρόπους, και μια φεστιβαλική, συλλογική κίνηση που γιορτάζει και αναδεικνύει τη θηλυκότητα μπορεί ν’ αφήσει ένα ηχηρό αποτύπωμα στον αγώνα για την εξάλειψή της. Η ορατότητα και η συμπερίληψη είναι ζητούμενο της τέχνης και όποια δράση συμβαίνει προς αυτή την κατεύθυνση δύναται να εμπνεύσει και να συμβάλει στην καταπολέμηση βαθιά ριζωμένων σεξιστικών συμπεριφορών και απόψεων. Η ομαδική σύλληψη και στήριξη του φεστιβάλ ενδυναμώνει τη στόχευσή του και υπενθυμίζει ότι μόνο οι συλλογικότητες μπορούν να πυροδοτήσουν αλλαγές. Έχει γεννηθεί από γυναίκες-αποδέκτες των έμφυλων διακρίσεων, που συναντήθηκαν, συσπειρώθηκαν πάνω σ’ ένα κοινό βίωμα και είχαν την ανάγκη να το επικοινωνήσουν και δίνει βήμα σε όλες εμάς που υπάρχουμε και δουλεύουμε στον χώρο του πολιτισμού να εκφραστούμε χωρίς περιορισμούς και να σπάσουμε μαζί τα στερεότυπα, δημιουργώντας πρόσφορο έδαφος για να επικοινωνήθει η προβληματική της έμφυλης ανισότητας στο κοινό, εμπνέοντας έτσι κι άλλες γυναίκες, εντός και εκτός χώρου, να διεκδικήσουν ίση μεταχείριση σε όλους τους τομείς της ζωής. Η ίδια η πολυθεματική φύση του φεστιβάλ ευνοεί τη συνύπαρξη και τον γόνιμο διάλογο μεταξύ γυναικών δημιουργών από διαφορετικούς τομείς της τέχνης, με στόχο το μοίρασμα των κοινών τους εμπειριών και την ενδυνάμωσή τους και αποδεικνύει ότι οι γυναίκες εργαζόμενες στον χώρο του πολιτισμού είναι παρούσες, διεκδικούν και θα διεκδικούν», λέει η ηθοποιός και δραματουργός Νεφέλη Μαϊστράλη.
Το πρόγραμμα του φεστιβάλ:
30 Μαΐου: Ορατότητα
• Συζήτηση: WOM.A: Ένα νέο δίκτυο από και για τις γυναίκες δημιουργούς
• Performance: «Φυτολόγιο» της ομάδας Bouquet
• Θέατρο: «Αυτές που δεν προλάβατε», συντετμημένη εκδοχή σε αναλόγιο - Θεατρική ομάδα b.p.m theatre group
• Συναυλία: Νεφέλη Φασούλη
• Εικαστικά: WOMANHOODS - Noucmas
• Σινεμά: προβολές ταινιών μικρού μήκους γυναικών δημιουργών
31 Μαΐου: Προσβασιμότητα
• Συζήτηση: Θεσμοί και υποεκπροσώπηση
• Θέατρο: «Η εκπαίδευση στα του οίκου διά νεαράς κορασίδας» - Θεατρική ομάδα 4Frontal
• Εικαστικά: WOMANHOODS - Noucmas
• Σινεμά: προβολές ταινιών μικρού μήκους γυναικών δημιουργών
• Συναυλία: Idra Kayne
• Dj set:Loo
1 Ιουνίου: Θηλυκότητα
• Συζήτηση: Θηλυκότητες - Ταυτότητα/Σεξουαλικότητα/Μητρότητα/Κακοποίηση
• Θέατρο: «Λοιμός» - Βασίλης Βηλαράς
• Χορός: «A Live» - Σοφία Μαυραγάνη
• Εικαστικά: WOMANHOODS - Noucmas
• Σινεμά: προβολές ταινιών μικρού μήκους γυναικών δημιουργών
• Dj set: Kobrahabibi
Η πρωτοβουλία WOM.A αποτελείται από τις Σοφία Αντώνιου, Ιώ Βουλγαράκη, Χρηστίνα Γαρμπή, Κάλλια Γερακιανάκη, Ειρήνη Γεωργαλάκη, Εριφίλη Γιαννακοπούλου, Αμαλία Καβάλη, Κατερίνα Μαυρογεώργη, Λύδια Μιχάηλ, Μαντώ Παπαρρηγοπούλου, Σοφία Πάσχου, Μαρία Τσιμά, Κατερίνα Φώτη
30-31 Μαΐου και 1η Ιουνίου
Από τις 18:00-24:00
Στον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων
Ερμού 134, Αθήνα, Θησείο
Γενική ημερήσια είσοδος για όλες τις εκδηλώσεις: 5 ευρώ
