Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Η κυρά δασκάλισσα: Αναμνήσεις από τη μαθητεία στο πλευρό της Δόμνας Σαμίου

Σαν σήμερα, το 1928 γεννιέται η ακάματη δασκάλα του ελληνικού παραδοσιακού τραγουδιού που φέτος τιμάται με μία φροντισμένη εκδήλωση στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
AΠΟ ΤΟΝ ΘΑΝΟ ΤΣΑΚΝΑΚΗ*
Έμαθα απ' τη Δόμνα μεγάλα μυστικά της δουλειάς μου. Πως η διδασκαλία είναι σαγήνη. Θέλει μεράκι. Υπομονή. Νοιάξιμο. Σχέση. Είναι δηλαδή ένας έρωτας. Κανένας πανεπιστημιακός δεν μου έδειξε αυτήν τη διάσταση.

Κερά καμαροτράχηλη και φεγγαρομαγούλα
απού τον έχεις τον υγιό το μοσχοκανακάρη
λούεις τον και χτενίζεις τον και στο σχολειό τον πέμπεις
κι ο δάσκαλος τον έδειρε μ' ένα χρυσό βεργάλι
και η κυρά δασκάλισσα με το μαργαριτάρι

Κάλαντα της Κρήτης

 

Η Δόμνα ήταν ένας σεβαστικός άνθρωπος. Τιμούσε όλα τα επαγγέλματα και τους ανθρώπους του μόχθου, φτωχό παιδί των προσφυγικών συνοικισμών η ίδια. Όταν άκουγε όμως πως είσαι δάσκαλος, στεκόταν μπροστά σου με θαυμασμό, σχεδόν κατάνυξη, κι έλεγε: «Κάνεις την πιο σπουδαία δουλειά! Πάμε, έχουμε δουλειά να κάνουμε!». Έβρισκε στον δάσκαλο τον βασικό της «συνένοχο». Μαζί μ' αυτόν θα μπορούσε να φυτέψει την αγάπη για την παράδοση στις νέες γενιές και συνεπώς να τη σώσει. Κι αν σωζόταν η παράδοση, θα σώζονταν και οι νέες γενιές.

 

Υπήρξε άριστη δασκάλισσα η ίδια. Στα μαθήματα του Μουσείου Λαϊκών Οργάνων, επί σειρά ετών, γινόταν το αδιαχώρητο. Δεκάδες δάσκαλοι ήρθαμε να διδαχτούμε απ' αυτήν. Έλεγε τα τραγούδια, την καταγωγή τους, την ιστορία της καταγραφής τους και ύστερα τα τραγούδαγε και μας γοήτευε. Όταν δυσκολευόμασταν –δεν ήμασταν όλοι καλλίφωνοι– έλεγε: «Έτσι το λέω 'γω, μωρέ; Μπορείς, αν ακούσεις τι λέει. Άκου...». Και το ξανατραγούδαγε, πάλι και πάλι. Μνημειώδης η υπομονή της, ακάματη, με νεύρο ασίγαστο, γινόταν η γιαγιά, η θειά απ' το χωριό, το χωριό ολόκληρο. Έκανε με τη φωνή της και τη μουσική και τα τσακίσματα, όλα, μόνη, μέχρι που μας συνέπαιρνε και μας ταξίδευε στους κόσμους της.

 

Να μελετάς το παραδοσιακό τραγούδι είναι μελέτη του βίου του ανθρώπου. Αυτό μας δίδαξε η κυρα-δασκάλα. Αυτό μας όρισε να διδάξουμε κι εμείς. 

 

Έμαθα απ' τη Δόμνα μεγάλα μυστικά της δουλειάς μου. Πως η διδασκαλία είναι σαγήνη. Θέλει μεράκι. Υπομονή. Νοιάξιμο. Σχέση. Είναι δηλαδή ένας έρωτας. Κανένας πανεπιστημιακός δεν μου έδειξε αυτήν τη διάσταση.

 

Έτσι, όταν μετά το πρώτο κιόλας μάθημα της Δόμνας βρέθηκα στην τάξη μου, ήμουν ολότελα άλλος. Όσα χρόνια ήμουν μαζί της, μαθητής, χορωδός, φίλος, παιδί της, υπήρξε πάντα αναφορά και πηγή έμπνευσης. Είδα πως στον κομμό της «Αντιγόνης» το τραγούδι που ταιριάζει είναι το «Αφήνω γεια στη γειτονιά». Στις «Τρωάδες» οι αρχόντισσες τραγουδούν το «Όσο βαρούν τα σίδερα». Στις Παραλογές ακούγονται ιστορίες των σημερινών ανθρώπων με τα ίδια συνταρακτικά πάθη.

 

Η Δόμνα Σαμίου με τον Θανάση Τσακνάκη
Η Δόμνα Σαμίου με τον Θανάση Τσακνάκη

 

Στο Διδυμότειχο, στο Βούπερταλ της Γερμανίας, στο 8ο Λύκειο της Αθήνας όπου υπηρετώ τώρα είδα στην πράξη και μπορώ να βεβαιώσω, χωρίς καμία έπαρση ή ιδιοτέλεια, ότι τα τραγούδια του λαού μας και συνεπώς το ήθος και η στάση ζωής του συγκινούν απεριόριστα τον πιο αδιάφορο, τον πιο αποπροσανατολισμένο και τον πιο ανερμάτιστο μαθητή μου σήμερα. Στην τάξη μου, στο θεατρικό εργαστήρι του σχολείου, στα αφιερώματα και στις σχολικές επετείους βλέπω μαθητές να ανακαλύπτουν στο παραδοσιακό τραγούδι ένα θέμα που συγκλονίζει, μια μελωδία που συγκινεί, έναν κόσμο που μπορεί να προβληματίσει και να δώσει απλά μαθήματα αυτογνωσίας, βαθιάς ανθρωπιάς, ψυχικής ανάτασης και ελπίδας.

 

Να μελετάς το παραδοσιακό τραγούδι είναι μελέτη του βίου του ανθρώπου. Αυτό μας δίδαξε η κυρα-δασκάλα. Αυτό μας όρισε να διδάξουμε κι εμείς. Μακάρι να το έπαιρναν υπόψη αυτό τα σχετικά υπουργεία και οι αρμόδιοι θεσμοί. Η ίδια χτύπησε πολλές φορές την πόρτα τους, επί ματαίω. Ονειρευόταν να γυρνάει την Ελλάδα, σχολείο το σχολείο, και να μοιράζει τραγούδια, ιστορίες, φαντασία, γητειά. Δεν έγινε. Όμως έφτιαξε πολλούς «δασκάλους», έκανε σχολή, υπήρξε «η κλώσα με τα κλωσόπουλά της» και έγινε πολλαπλασιαστής της μεγάλης αγάπης της. Ώστε να φτάσει αφειδώλευτα, απλά, σαν ανάσα κι αεράκι στις καρδιές των παιδιών του σύγχρονου μαραζωμένου κόσμου.

 

Κι τι τραγούδι να βρουμι ν' αρέσ' στου παλλικάρι
Η μάνα που 'χει τουν υγιό τουν πουλιουκανακάρη
Τουν έλουζι τουν χτένιζι κι στου σχουλειό τουν στέλνει
Για να μαθαίνει γράμματα να γένει γραμματέας
Κι ου δάσκαλους τουν έδερνε μι μια χρυσή βιργίτσα
Παέν' στου σπίτι τ' κλαίουντας κι η μάνα του τουν λέει
Σιαπού είνι γιε μ' τα γράμματα σ' σιαπού είνι γιε μ' ου νους σου;
Τα γράμματα είνι στου χαρτί κι ου νους μου πέρα διάβη
Πέρα στις ρούσσις στις ξανθιές πέρα στις μαυρουμάτις
Που 'χουν του μάτι σαν ιλιά του φρύδι σαν γαϊτάνι
Κι έχουν τα μαλλιά τς μακριά σαρανταπέντι πήχις.

Ευχές και παινέματα Θράκης

 

Ιnfo:

O σύλλογος της Δόμνας βγάζει καινoύριο CD, το πρώτο μετά τον θάνατό της με ηχογραφήσεις της ίδιας. Περισσότερες πληροφορίες για το CD θα βρεις εδώ.

 

Δόμνα Σαμίου _ Των Ακριτών και των Αντρειωμένων

 

Επίσης στις 21 & 22 Οκτωβρίου θα πραγματοποιηθεί στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών η εκδήλωση «Στα χνάρια της Δόμνας Σαμίου», 1η Συνάντηση Νέων Συγκροτημάτων Παραδοσιακής Μουσικής.

 

*Ο Θάνος Τσακνάκης είναι φιλόλογος

 

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αφιέρωμα στη Δόμνα Σαμίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
Στο διήμερο συμμετέχουν νεανικά σχήματα που δραστηριοποιούνται στο χώρο της παραδοσιακής μουσικής ή πειραματίζονται με τους ήχους της παράδοσης
Δόμνα Σαμίου: «Δεν υπάρχουν βρώμικες λέξεις, μόνο βρώμικα μυαλά- γνωστό αυτό»
Μια συναρπαστική συζήτηση του Αντώνη Μποσκοϊτη με την παθιασμένη ερευνήτρια του δημοτικού μας τραγουδιού
Δόμνα Σαμίου: Η ζωή μου
H Δόμνα Σαμίου μέσα από τα δικά της λόγια

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Τζιμ Κάρεϊ: Ο άνθρωπος με τα χίλια πρόσωπα έγινε 59 ετών
Μια σύντομη αναδρομή στην καριέρα του δημοφιλέστερου κωμικού των '90s, ο οποίος επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο έπειτα από μια δύσκολη περίοδο για τον ίδιο.
«Η πικραγαπημένη» και τα υπόλοιπα τραγούδια που ερμήνευσε ο Δημήτρης Χορν
Σήμερα συμπληρώνονται 23 χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου ηθοποιού.
«Κύριε Χορν, σας αγαπώ»
Τρία απογεύματα της Σεμίνας Διγενή με τον κορυφαίο Έλληνα ηθοποιό που πέθανε σαν σήμερα το 1998.
Γιάννης Τσαρούχης: «Είμαι μαθητής του αττικού φωτός»
Αποσπάσματα από τρεις ενδιαφέρουσες συνεντεύξεις του μεγάλου ζωγράφου και σκηνογράφου που γεννήθηκε σαν σήμερα, το 1910.
Coco Chanel: η γυναίκα που άλλαξε την ιστορία του ενδύματος τον 20ό αιώνα
Σαν σήμερα πεθαίνει το 1971 ένα από τα σημαντικότερα πρόσωπα στην ιστορία της μόδας
Ντέιβιντ Μπόουι: Ο Λευκός Δούκας των Αέναων Μεταμορφώσεων
Σαν σήμερα πεθαίνει το 2016 0 Ντέιβιντ Μπόουι
Γιάννης Χρήστου: ο Έλληνας συνθέτης της πρωτοπορίας που γεννήθηκε και πέθανε σαν σήμερα
Το πιο πλήρες δισκογραφημένο έργο του είχε κυκλοφορήσει από τον Σείριο, σε μια μνημειώδη έκδοση τεσσάρων CD, το 2001.
Η συγκλονιστική μουσική του Γιάννη Χρήστου για τους «Πέρσες» του Κάρολου Κουν
Σαν σήμερα γεννιέται (1926) και πεθαίνει (1970) ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες συνθέτες του 20ού αιώνα - Η σύμπραξή του με τον Κουν ήταν μια θρυλική θεατρική συνεργασία που αγγίζει τα όρια του μύθου
Ευαίσθητος, ερωτικός, αιχμηρός: Σαν σήμερα πεθαίνει ο Ναπολέων Λαπαθιώτης
Ο Βαγγέλης Ψαραδάκης, μελετητής του επί δεκαετίες υποτιμημένου αυτόχειρα ποιητή, εξηγεί γιατί πρέπει να διαβάζουμε την ποίησή του είτε βράδυ είτε νωρίς το πρωί.
Νίκολα Τέσλα: Η ζωή και ο θάνατος του ανθρώπου που πίστευε ότι είχε καταγωγή απ' τους εξωγήινους
Ο μεγαλοφυής, εκκεντρικός εφευρέτης που πέθανε σαν σήμερα ενέπνευσε θεωρίες συνωμοσίας ισχυριζόμενος ότι είχε φτιάξει την "Ακτίνα Θανάτου"
Νικόλαος Γύζης: «Λοιπόν ας ελπίζωμεν και ας ζητούμεν να είμεθα εύθυμοι!»
Σαν σήμερα, στις 4 Ιανουαρίου 1901, πεθαίνει στο Μόναχο ο Νικόλαος Γύζης, ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ζωγράφους του 19ου αιώνα και εκπρόσωπος της «Σχολής του Μονάχου».
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης: Ο συγγραφέας που αποθησαύρισε «τον παράξενο τρόπο των Ελλήνων»
Η Σταυρούλα Παπασπύρου ερευνά γιατί όσο περνούν τα χρόνια ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, που πέθανε σαν σήμερα το 1911, εκτιμάται και μυθοποιείται όσο ελάχιστοι ομότεχνοί του.
Οι «Μεταμορφώσεις» του Οβίδιου στο ελληνικό βιβλιοπωλείο
Το εμβληματικό έργο του ρωμαίου ποιητή που πέθανε σαν σήμερα το 17 μ.Χ. δεν έχει μεταφραστεί ποτέ ολόκληρο στο ελληνικά, ενώ ακόμα και οι λιγοστές απόπειρες βρίσκονται εκτός κυκλοφορίας.
Το θέατρο σκιών, η πολύπλοκη λαϊκή τέχνη του Ευγένιου Σπαθάρη
Σαν σήμερα, το 1924 γεννήθηκε ο καλλιτέχνης και μαριονετίστας που συνέδεσε το όνομά του με τη φιγούρα του Καραγκιόζη
Πιέρ Καρντέν: Ο άνθρωπος που σχεδιάσε το μέλλον
Τον ζωντανό θρύλο της γαλλικής μόδας, που πέθανε σήμερα, δεν τον ενδιέφερε μόνο να μας ντύνει. Ήθελε να περικυκλώνει τις ζωές μας.
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή