Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Η κυρά δασκάλισσα: Αναμνήσεις από τη μαθητεία στο πλευρό της Δόμνας Σαμίου

Σαν σήμερα, το 1928 γεννιέται η ακάματη δασκάλα του ελληνικού παραδοσιακού τραγουδιού που φέτος τιμάται με μία φροντισμένη εκδήλωση στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
AΠΟ ΤΟΝ ΘΑΝΟ ΤΣΑΚΝΑΚΗ*
Έμαθα απ' τη Δόμνα μεγάλα μυστικά της δουλειάς μου. Πως η διδασκαλία είναι σαγήνη. Θέλει μεράκι. Υπομονή. Νοιάξιμο. Σχέση. Είναι δηλαδή ένας έρωτας. Κανένας πανεπιστημιακός δεν μου έδειξε αυτήν τη διάσταση.

Κερά καμαροτράχηλη και φεγγαρομαγούλα
απού τον έχεις τον υγιό το μοσχοκανακάρη
λούεις τον και χτενίζεις τον και στο σχολειό τον πέμπεις
κι ο δάσκαλος τον έδειρε μ' ένα χρυσό βεργάλι
και η κυρά δασκάλισσα με το μαργαριτάρι

Κάλαντα της Κρήτης

 

Η Δόμνα ήταν ένας σεβαστικός άνθρωπος. Τιμούσε όλα τα επαγγέλματα και τους ανθρώπους του μόχθου, φτωχό παιδί των προσφυγικών συνοικισμών η ίδια. Όταν άκουγε όμως πως είσαι δάσκαλος, στεκόταν μπροστά σου με θαυμασμό, σχεδόν κατάνυξη, κι έλεγε: «Κάνεις την πιο σπουδαία δουλειά! Πάμε, έχουμε δουλειά να κάνουμε!». Έβρισκε στον δάσκαλο τον βασικό της «συνένοχο». Μαζί μ' αυτόν θα μπορούσε να φυτέψει την αγάπη για την παράδοση στις νέες γενιές και συνεπώς να τη σώσει. Κι αν σωζόταν η παράδοση, θα σώζονταν και οι νέες γενιές.

 

Υπήρξε άριστη δασκάλισσα η ίδια. Στα μαθήματα του Μουσείου Λαϊκών Οργάνων, επί σειρά ετών, γινόταν το αδιαχώρητο. Δεκάδες δάσκαλοι ήρθαμε να διδαχτούμε απ' αυτήν. Έλεγε τα τραγούδια, την καταγωγή τους, την ιστορία της καταγραφής τους και ύστερα τα τραγούδαγε και μας γοήτευε. Όταν δυσκολευόμασταν –δεν ήμασταν όλοι καλλίφωνοι– έλεγε: «Έτσι το λέω 'γω, μωρέ; Μπορείς, αν ακούσεις τι λέει. Άκου...». Και το ξανατραγούδαγε, πάλι και πάλι. Μνημειώδης η υπομονή της, ακάματη, με νεύρο ασίγαστο, γινόταν η γιαγιά, η θειά απ' το χωριό, το χωριό ολόκληρο. Έκανε με τη φωνή της και τη μουσική και τα τσακίσματα, όλα, μόνη, μέχρι που μας συνέπαιρνε και μας ταξίδευε στους κόσμους της.

 

Να μελετάς το παραδοσιακό τραγούδι είναι μελέτη του βίου του ανθρώπου. Αυτό μας δίδαξε η κυρα-δασκάλα. Αυτό μας όρισε να διδάξουμε κι εμείς. 

 

Έμαθα απ' τη Δόμνα μεγάλα μυστικά της δουλειάς μου. Πως η διδασκαλία είναι σαγήνη. Θέλει μεράκι. Υπομονή. Νοιάξιμο. Σχέση. Είναι δηλαδή ένας έρωτας. Κανένας πανεπιστημιακός δεν μου έδειξε αυτήν τη διάσταση.

 

Έτσι, όταν μετά το πρώτο κιόλας μάθημα της Δόμνας βρέθηκα στην τάξη μου, ήμουν ολότελα άλλος. Όσα χρόνια ήμουν μαζί της, μαθητής, χορωδός, φίλος, παιδί της, υπήρξε πάντα αναφορά και πηγή έμπνευσης. Είδα πως στον κομμό της «Αντιγόνης» το τραγούδι που ταιριάζει είναι το «Αφήνω γεια στη γειτονιά». Στις «Τρωάδες» οι αρχόντισσες τραγουδούν το «Όσο βαρούν τα σίδερα». Στις Παραλογές ακούγονται ιστορίες των σημερινών ανθρώπων με τα ίδια συνταρακτικά πάθη.

 

Η Δόμνα Σαμίου με τον Θανάση Τσακνάκη
Η Δόμνα Σαμίου με τον Θανάση Τσακνάκη

 

Στο Διδυμότειχο, στο Βούπερταλ της Γερμανίας, στο 8ο Λύκειο της Αθήνας όπου υπηρετώ τώρα είδα στην πράξη και μπορώ να βεβαιώσω, χωρίς καμία έπαρση ή ιδιοτέλεια, ότι τα τραγούδια του λαού μας και συνεπώς το ήθος και η στάση ζωής του συγκινούν απεριόριστα τον πιο αδιάφορο, τον πιο αποπροσανατολισμένο και τον πιο ανερμάτιστο μαθητή μου σήμερα. Στην τάξη μου, στο θεατρικό εργαστήρι του σχολείου, στα αφιερώματα και στις σχολικές επετείους βλέπω μαθητές να ανακαλύπτουν στο παραδοσιακό τραγούδι ένα θέμα που συγκλονίζει, μια μελωδία που συγκινεί, έναν κόσμο που μπορεί να προβληματίσει και να δώσει απλά μαθήματα αυτογνωσίας, βαθιάς ανθρωπιάς, ψυχικής ανάτασης και ελπίδας.

 

Να μελετάς το παραδοσιακό τραγούδι είναι μελέτη του βίου του ανθρώπου. Αυτό μας δίδαξε η κυρα-δασκάλα. Αυτό μας όρισε να διδάξουμε κι εμείς. Μακάρι να το έπαιρναν υπόψη αυτό τα σχετικά υπουργεία και οι αρμόδιοι θεσμοί. Η ίδια χτύπησε πολλές φορές την πόρτα τους, επί ματαίω. Ονειρευόταν να γυρνάει την Ελλάδα, σχολείο το σχολείο, και να μοιράζει τραγούδια, ιστορίες, φαντασία, γητειά. Δεν έγινε. Όμως έφτιαξε πολλούς «δασκάλους», έκανε σχολή, υπήρξε «η κλώσα με τα κλωσόπουλά της» και έγινε πολλαπλασιαστής της μεγάλης αγάπης της. Ώστε να φτάσει αφειδώλευτα, απλά, σαν ανάσα κι αεράκι στις καρδιές των παιδιών του σύγχρονου μαραζωμένου κόσμου.

 

Κι τι τραγούδι να βρουμι ν' αρέσ' στου παλλικάρι
Η μάνα που 'χει τουν υγιό τουν πουλιουκανακάρη
Τουν έλουζι τουν χτένιζι κι στου σχουλειό τουν στέλνει
Για να μαθαίνει γράμματα να γένει γραμματέας
Κι ου δάσκαλους τουν έδερνε μι μια χρυσή βιργίτσα
Παέν' στου σπίτι τ' κλαίουντας κι η μάνα του τουν λέει
Σιαπού είνι γιε μ' τα γράμματα σ' σιαπού είνι γιε μ' ου νους σου;
Τα γράμματα είνι στου χαρτί κι ου νους μου πέρα διάβη
Πέρα στις ρούσσις στις ξανθιές πέρα στις μαυρουμάτις
Που 'χουν του μάτι σαν ιλιά του φρύδι σαν γαϊτάνι
Κι έχουν τα μαλλιά τς μακριά σαρανταπέντι πήχις.

Ευχές και παινέματα Θράκης

 

Ιnfo:

O σύλλογος της Δόμνας βγάζει καινoύριο CD, το πρώτο μετά τον θάνατό της με ηχογραφήσεις της ίδιας. Περισσότερες πληροφορίες για το CD θα βρεις εδώ.

 

Δόμνα Σαμίου _ Των Ακριτών και των Αντρειωμένων

 

Επίσης στις 21 & 22 Οκτωβρίου θα πραγματοποιηθεί στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών η εκδήλωση «Στα χνάρια της Δόμνας Σαμίου», 1η Συνάντηση Νέων Συγκροτημάτων Παραδοσιακής Μουσικής.

 

*Ο Θάνος Τσακνάκης είναι φιλόλογος

 

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αφιέρωμα στη Δόμνα Σαμίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
Στο διήμερο συμμετέχουν νεανικά σχήματα που δραστηριοποιούνται στο χώρο της παραδοσιακής μουσικής ή πειραματίζονται με τους ήχους της παράδοσης
Δόμνα Σαμίου: «Δεν υπάρχουν βρώμικες λέξεις, μόνο βρώμικα μυαλά- γνωστό αυτό»
Μια συναρπαστική συζήτηση του Αντώνη Μποσκοϊτη με την παθιασμένη ερευνήτρια του δημοτικού μας τραγουδιού
Δόμνα Σαμίου: Η ζωή μου
H Δόμνα Σαμίου μέσα από τα δικά της λόγια

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ο Λεονάρντο Ντι Κάπριο γίνεται σήμερα 45 και θυμόμαστε 10+1 αγαπημένες ερμηνείες του
Από την προ «Τιτανικού» εποχή μέχρι το (καθυστερημένο) Όσκαρ για το «The Revenant», αυτά είναι τα highlights μιας υπέροχης καριέρας που έχει ακόμα πολλά να δώσει.
Ο πατέρας μου, ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος
Μια παλιότερη συζήτηση με την Έρη Ρίτσου για τις παιδικές της αναμνήσεις, με αφορμή την έκδοση της ποιητικής συλλογής «Υπερώον» του πατέρα της, που πέθανε σαν σήμερα
Κώστας Τσάκωνας: ένας ατόφιος Έλληνας μπουφόνος
Σαν σήμερα, πριν από 4 χρόνια, πέθανε ο κωμικός που έκανε το καλαμπούρι τέχνη ταπεινή και τον πόνο του βορά στις ύαινες των μεσημεριανάδικων
«Ο Κάλβος γεννήθηκε Επτανήσιος, μεγάλωσε ως Ιταλός και πέθανε Έλληνας»
Ο Δημήτρης Αρβανιτάκης, διδάκτωρ Ιστορίας, υπεύθυνος του εκδοτικού προγράμματος του Μουσείου Μπενάκη και των εκδόσεων της βιβλιοθήκης του μουσείου, παραθέτει πολύτιμες γνώσεις γύρω από το πρόσωπο και το έργο του Ανδρέα Κάλβου.
Ο Πιερ Πάολο Παζολίνι μέσα από 10 ταινίες του
Σαν σήμερα πεθαίνει ένας από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες στην ιστορία του κινηματογράφου
Γεώργιος Γκουρτζίεφ: βαθυστόχαστος, πρωτοπόρος διανοητής ή ταλαντούχος παραμυθάς;
Μυστικιστής, φιλόσοφος, πνευματικός δάσκαλος, συγγραφέας, μουσικοσυνθέτης, ταξιδευτής, υπήρξε πνεύμα χαρισματικό που επηρέασε κόσμο. Εβδομήντα χρόνια μετά τον θάνατό του (29/10/1949) πολλά ερωτήματα γι' αυτό τον «γητευτή ψυχών» παραμένουν άλυτα.
27 Οκτωβρίου 1940: Τι συνέβαινε στην Ελλάδα μια μέρα πριν από το «Όχι» του Μεταξά
Θέατρα, Τσελεμεντές, Κύπελλο Πόλεων και γοργές πολεμικές ζυμώσεις: Τα πρωτοσέλιδα και η ύλη των εφημερίδων της εποχής μεταφέρουν το κλίμα της ημέρας
Γερμανός στην Ελλάδα, Έλληνας στη Γερμανία ο Μπουζιάνης υπήρξε η ψυχή του ελληνικού εξπρεσιονισμού
Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Μουσείου Μπουζιάνη, Φοίβος Κυπραίος, και ο ιστορικός τέχνης Γιώργος Μυλωνάς μιλούν στο LIFO.gr για τον μεγάλο εξπρεσιονιστή που πεθαίνει σαν σήμερα το 1959
Edna St. Vincent Millay: Μια σύντομη ιστορία και επτά ποιήματα
Με αφορμή τον θάνατο της σημαντικής ποιήτριας, σαν σήμερα, στις 19 Οκτωβρίου του 1950, σε ηλικία 58 ετών.
Μπλανς, Στέλλα, Ίλια: Οι μεγάλοι ρόλοι της Μελίνας Μερκούρη, που γεννήθηκε σαν σήμερα το 1920
Οι μεγάλοι ρόλοι που όρισαν το καλλιτεχνικό ίχνος της Μελίνας και οδήγησαν στον απόλυτο θρίαμβο
Εφτά μέρες χωρίς κυβέρνηση
Την είπαν αναίμακτη Απελευθέρωση. Και ήταν. Μάλλον η μόνη στην Ευρώπη.
Λούλα Αναγνωστάκη: «Όσο και αν τη χτυπάω μέσα από τα έργα μου, είμαι υπέρ της Ελλάδας»
Σε μια από τις ελάχιστες συνεντεύξεις της, η κορυφαία θεατρική συγγραφέας της Ελλάδας, που πέθανε σαν σήμερα, μίλησε με πρωτοφανή ειλικρίνεια και απλότητα.
Κώστας Ταχτσής: Η ανά τον κόσμο περιπλάνηση και η ελληνική γειτονιά ως «καταραμένες αντιφάσεις»
Σήμερα συμπληρώνονται 92 χρόνια από τη γέννησή του Κώστα Ταχτσή
Μπέτι Ντέιβις: Η σταρ που «έκανε τα πάντα με τον δυσκολότερο τρόπο».
Σαν σήμερα πεθαίνει μία από τις μεγαλύτερες σταρ της χρυσής εποχής του Χόλυγουντ
«Μείνετε αχόρταγοι, μείνετε τρελαμένοι!»: Η φιλοσοφία του Στιβ Τζομπς σε 4 λέξεις
Πρέπει να βρεις τι και ποιος σου αρέσει: Ολόκληρη η συγκλονιστική ομιλία- μάθημα ζωής στους απόφοιτους του Στάνφορντ του ανθρώπου που πεθαίνει σαν σήμερα το 2011, αφού προηγουμένως καταφέρει μία από τις μεγαλύτερες επαναστάσεις στην ιστορία της τεχνολογίας
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή