Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Η κυρά δασκάλισσα: Αναμνήσεις από τη μαθητεία στο πλευρό της Δόμνας Σαμίου

Σαν σήμερα, το 1928 γεννιέται η ακάματη δασκάλα του ελληνικού παραδοσιακού τραγουδιού που φέτος τιμάται με μία φροντισμένη εκδήλωση στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
AΠΟ ΤΟΝ ΘΑΝΟ ΤΣΑΚΝΑΚΗ*
Έμαθα απ' τη Δόμνα μεγάλα μυστικά της δουλειάς μου. Πως η διδασκαλία είναι σαγήνη. Θέλει μεράκι. Υπομονή. Νοιάξιμο. Σχέση. Είναι δηλαδή ένας έρωτας. Κανένας πανεπιστημιακός δεν μου έδειξε αυτήν τη διάσταση.

Κερά καμαροτράχηλη και φεγγαρομαγούλα
απού τον έχεις τον υγιό το μοσχοκανακάρη
λούεις τον και χτενίζεις τον και στο σχολειό τον πέμπεις
κι ο δάσκαλος τον έδειρε μ' ένα χρυσό βεργάλι
και η κυρά δασκάλισσα με το μαργαριτάρι

Κάλαντα της Κρήτης

 

Η Δόμνα ήταν ένας σεβαστικός άνθρωπος. Τιμούσε όλα τα επαγγέλματα και τους ανθρώπους του μόχθου, φτωχό παιδί των προσφυγικών συνοικισμών η ίδια. Όταν άκουγε όμως πως είσαι δάσκαλος, στεκόταν μπροστά σου με θαυμασμό, σχεδόν κατάνυξη, κι έλεγε: «Κάνεις την πιο σπουδαία δουλειά! Πάμε, έχουμε δουλειά να κάνουμε!». Έβρισκε στον δάσκαλο τον βασικό της «συνένοχο». Μαζί μ' αυτόν θα μπορούσε να φυτέψει την αγάπη για την παράδοση στις νέες γενιές και συνεπώς να τη σώσει. Κι αν σωζόταν η παράδοση, θα σώζονταν και οι νέες γενιές.

 

Υπήρξε άριστη δασκάλισσα η ίδια. Στα μαθήματα του Μουσείου Λαϊκών Οργάνων, επί σειρά ετών, γινόταν το αδιαχώρητο. Δεκάδες δάσκαλοι ήρθαμε να διδαχτούμε απ' αυτήν. Έλεγε τα τραγούδια, την καταγωγή τους, την ιστορία της καταγραφής τους και ύστερα τα τραγούδαγε και μας γοήτευε. Όταν δυσκολευόμασταν –δεν ήμασταν όλοι καλλίφωνοι– έλεγε: «Έτσι το λέω 'γω, μωρέ; Μπορείς, αν ακούσεις τι λέει. Άκου...». Και το ξανατραγούδαγε, πάλι και πάλι. Μνημειώδης η υπομονή της, ακάματη, με νεύρο ασίγαστο, γινόταν η γιαγιά, η θειά απ' το χωριό, το χωριό ολόκληρο. Έκανε με τη φωνή της και τη μουσική και τα τσακίσματα, όλα, μόνη, μέχρι που μας συνέπαιρνε και μας ταξίδευε στους κόσμους της.

 

Να μελετάς το παραδοσιακό τραγούδι είναι μελέτη του βίου του ανθρώπου. Αυτό μας δίδαξε η κυρα-δασκάλα. Αυτό μας όρισε να διδάξουμε κι εμείς. 

 

Έμαθα απ' τη Δόμνα μεγάλα μυστικά της δουλειάς μου. Πως η διδασκαλία είναι σαγήνη. Θέλει μεράκι. Υπομονή. Νοιάξιμο. Σχέση. Είναι δηλαδή ένας έρωτας. Κανένας πανεπιστημιακός δεν μου έδειξε αυτήν τη διάσταση.

 

Έτσι, όταν μετά το πρώτο κιόλας μάθημα της Δόμνας βρέθηκα στην τάξη μου, ήμουν ολότελα άλλος. Όσα χρόνια ήμουν μαζί της, μαθητής, χορωδός, φίλος, παιδί της, υπήρξε πάντα αναφορά και πηγή έμπνευσης. Είδα πως στον κομμό της «Αντιγόνης» το τραγούδι που ταιριάζει είναι το «Αφήνω γεια στη γειτονιά». Στις «Τρωάδες» οι αρχόντισσες τραγουδούν το «Όσο βαρούν τα σίδερα». Στις Παραλογές ακούγονται ιστορίες των σημερινών ανθρώπων με τα ίδια συνταρακτικά πάθη.

 

Η Δόμνα Σαμίου με τον Θανάση Τσακνάκη
Η Δόμνα Σαμίου με τον Θανάση Τσακνάκη

 

Στο Διδυμότειχο, στο Βούπερταλ της Γερμανίας, στο 8ο Λύκειο της Αθήνας όπου υπηρετώ τώρα είδα στην πράξη και μπορώ να βεβαιώσω, χωρίς καμία έπαρση ή ιδιοτέλεια, ότι τα τραγούδια του λαού μας και συνεπώς το ήθος και η στάση ζωής του συγκινούν απεριόριστα τον πιο αδιάφορο, τον πιο αποπροσανατολισμένο και τον πιο ανερμάτιστο μαθητή μου σήμερα. Στην τάξη μου, στο θεατρικό εργαστήρι του σχολείου, στα αφιερώματα και στις σχολικές επετείους βλέπω μαθητές να ανακαλύπτουν στο παραδοσιακό τραγούδι ένα θέμα που συγκλονίζει, μια μελωδία που συγκινεί, έναν κόσμο που μπορεί να προβληματίσει και να δώσει απλά μαθήματα αυτογνωσίας, βαθιάς ανθρωπιάς, ψυχικής ανάτασης και ελπίδας.

 

Να μελετάς το παραδοσιακό τραγούδι είναι μελέτη του βίου του ανθρώπου. Αυτό μας δίδαξε η κυρα-δασκάλα. Αυτό μας όρισε να διδάξουμε κι εμείς. Μακάρι να το έπαιρναν υπόψη αυτό τα σχετικά υπουργεία και οι αρμόδιοι θεσμοί. Η ίδια χτύπησε πολλές φορές την πόρτα τους, επί ματαίω. Ονειρευόταν να γυρνάει την Ελλάδα, σχολείο το σχολείο, και να μοιράζει τραγούδια, ιστορίες, φαντασία, γητειά. Δεν έγινε. Όμως έφτιαξε πολλούς «δασκάλους», έκανε σχολή, υπήρξε «η κλώσα με τα κλωσόπουλά της» και έγινε πολλαπλασιαστής της μεγάλης αγάπης της. Ώστε να φτάσει αφειδώλευτα, απλά, σαν ανάσα κι αεράκι στις καρδιές των παιδιών του σύγχρονου μαραζωμένου κόσμου.

 

Κι τι τραγούδι να βρουμι ν' αρέσ' στου παλλικάρι
Η μάνα που 'χει τουν υγιό τουν πουλιουκανακάρη
Τουν έλουζι τουν χτένιζι κι στου σχουλειό τουν στέλνει
Για να μαθαίνει γράμματα να γένει γραμματέας
Κι ου δάσκαλους τουν έδερνε μι μια χρυσή βιργίτσα
Παέν' στου σπίτι τ' κλαίουντας κι η μάνα του τουν λέει
Σιαπού είνι γιε μ' τα γράμματα σ' σιαπού είνι γιε μ' ου νους σου;
Τα γράμματα είνι στου χαρτί κι ου νους μου πέρα διάβη
Πέρα στις ρούσσις στις ξανθιές πέρα στις μαυρουμάτις
Που 'χουν του μάτι σαν ιλιά του φρύδι σαν γαϊτάνι
Κι έχουν τα μαλλιά τς μακριά σαρανταπέντι πήχις.

Ευχές και παινέματα Θράκης

 

Ιnfo:

O σύλλογος της Δόμνας βγάζει καινoύριο CD, το πρώτο μετά τον θάνατό της με ηχογραφήσεις της ίδιας. Περισσότερες πληροφορίες για το CD θα βρεις εδώ.

 

Δόμνα Σαμίου _ Των Ακριτών και των Αντρειωμένων

 

Επίσης στις 21 & 22 Οκτωβρίου θα πραγματοποιηθεί στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών η εκδήλωση «Στα χνάρια της Δόμνας Σαμίου», 1η Συνάντηση Νέων Συγκροτημάτων Παραδοσιακής Μουσικής.

 

*Ο Θάνος Τσακνάκης είναι φιλόλογος

 

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αφιέρωμα στη Δόμνα Σαμίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
Στο διήμερο συμμετέχουν νεανικά σχήματα που δραστηριοποιούνται στο χώρο της παραδοσιακής μουσικής ή πειραματίζονται με τους ήχους της παράδοσης
Δόμνα Σαμίου: «Δεν υπάρχουν βρώμικες λέξεις, μόνο βρώμικα μυαλά- γνωστό αυτό»
Μια συναρπαστική συζήτηση του Αντώνη Μποσκοϊτη με την παθιασμένη ερευνήτρια του δημοτικού μας τραγουδιού
Δόμνα Σαμίου: Η ζωή μου
H Δόμνα Σαμίου μέσα από τα δικά της λόγια

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Οδοιπορικό στην Πράσινη Γραμμή της ελεύθερης και κατεχόμενης Λευκωσίας
45 χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από το πραξικόπημα για την ανατροπή του Αρχιεπίσκοπου Μακαρίου
Ένα φιλί από την αρχαιότητα
Ποια είναι η ιστορία πίσω από αυτό το πανέμορφο όστρακο που βρίσκεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο;
Marie Curie: Η μεγάλη κυρία της επιστήμης και των 2 Νόμπελ
Πεθαίνει σαν σήμερα στο Πασί της Γαλλίας
Πιέρ Καρντέν: Ο άνθρωπος που σχεδιάσε το μέλλον
Τον ζωντανό θρύλο της γαλλικής μόδας, που κλείνει σήμερα τα 97, δεν τον ενδιέφερε μόνο να μας ντύνει. Ήθελε να περικυκλώνει τις ζωές μας.
Μάρλον Μπράντο: Ο αξεπέραστος ψεύτης του σινεμά
Σαν σήμερα, το 2004, πεθαίνει ένας από τους μεγαλύτερους σταρ του παγκόσμιου κινηματογράφου, που με τις ερμηνείες του έφερε νέα διάσταση στην έβδομη τέχνη
Σαν σήμερα: Δώδεκα χρόνια από τον όλεθρο της Πάρνηθας, τη μεγαλύτερη πυρκαγιά στην Αττική
Η Πάρνηθα επουλώνει ακόμα τις πληγές της
Αφιέρωμα στον Μανόλη Αναγνωστάκη, έναν από τους κορυφαίους ποιητές της μεταπολεμικής γενιάς
Σαν σήμερα πεθαίνει το 2005
Κυριάκος Κρόκος: Ο αρχιτέκτονας της γαλήνης
Η σημαντική περίπτωση του αρχιτέκτονα που άφησε στην Ελλάδα σημαντικό έργο.
Demetrio Stratos: 40 χρόνια από τον θάνατο του μεγαλύτερου avant-garde τραγουδιστή του 20ού αιώνα
Ο ελληνικής καταγωγής μουσικός που ξεκίνησε σαν ποπ-σταρ στην Ιταλία των σίξτις, για να ξεπεράσει τα πλέον ακραία όρια της φωνής λίγα χρόνια αργότερα
Μέριλιν Μονρόε: η γυναίκα που έκρυβε την κατάθλιψη κάτω απ' το γάργαρο γέλιο της
Σαν σήμερα γεννήθηκε ο μεγαλύτερος μύθος του Χόλυγουντ και μία από τις ομορφότερες υπάρξεις που πέρασαν μπροστά από την οθόνη
Λουίζ Μπουρζουά: Σαν σήμερα πεθαίνει η γλύπτρια που απεικόνισε μοναδικά το ανθρώπινο σώμα
Η Γαλλίδα καλλιτέχνις έγινε διάσημη στα 70 της και δημιούργησε σχολή με τα έργα της
Ο μαθηματικός Μιχαήλ Ρασσιάς συνεργάστηκε με τον μεγαλοφυή Τζον Νας, που πέθανε σαν σήμερα
Ο Νομπελίστας θεμελιωτής της θεωρίας παιγνίων και ο Έλληνας επιστήμονας εξέδωσαν, λίγο πριν από τον ξαφνικό θάνατό του πρώτου σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα, ένα βιβλίο με τα πιο ερεθιστικά μαθηματικά προβλήματα
10 βιβλία του Φίλιπ Ροθ που αξίζει να διαβάσετε
Μία αναδρομή στο έργο του σπουδαίου και πολυγραφότατου Αμερικανού συγγραφέα που σαν σήμερα το 2018
Μια σπάνια συνέντευξη του Ian Curtis, από τις λίγες που έδωσε στη σύντομη διάρκεια της ζωής του
Σαν σήμερα, το 1980, αυτοκτονεί σε ηλικία 23 ετών ο σκοτεινός και υπέροχος τραγουδιστής των Joy Division
Σάντρο Μποτιτσέλι: ο ζωγράφος της Άνοιξης
Σαν σήμερα, στις 17 Μαΐου 1510, πεθαίνει σε ηλικία 65 ετών στη Φλωρεντία, ένας από τους σημαντικότερους ζωγράφους της Αναγέννησης
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή