Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Η κυρά δασκάλισσα: Αναμνήσεις από τη μαθητεία στο πλευρό της Δόμνας Σαμίου

Σαν σήμερα, το 1928 γεννιέται η ακάματη δασκάλα του ελληνικού παραδοσιακού τραγουδιού που φέτος τιμάται με μία φροντισμένη εκδήλωση στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
AΠΟ ΤΟΝ ΘΑΝΟ ΤΣΑΚΝΑΚΗ*
Έμαθα απ' τη Δόμνα μεγάλα μυστικά της δουλειάς μου. Πως η διδασκαλία είναι σαγήνη. Θέλει μεράκι. Υπομονή. Νοιάξιμο. Σχέση. Είναι δηλαδή ένας έρωτας. Κανένας πανεπιστημιακός δεν μου έδειξε αυτήν τη διάσταση.

Κερά καμαροτράχηλη και φεγγαρομαγούλα
απού τον έχεις τον υγιό το μοσχοκανακάρη
λούεις τον και χτενίζεις τον και στο σχολειό τον πέμπεις
κι ο δάσκαλος τον έδειρε μ' ένα χρυσό βεργάλι
και η κυρά δασκάλισσα με το μαργαριτάρι

Κάλαντα της Κρήτης

 

Η Δόμνα ήταν ένας σεβαστικός άνθρωπος. Τιμούσε όλα τα επαγγέλματα και τους ανθρώπους του μόχθου, φτωχό παιδί των προσφυγικών συνοικισμών η ίδια. Όταν άκουγε όμως πως είσαι δάσκαλος, στεκόταν μπροστά σου με θαυμασμό, σχεδόν κατάνυξη, κι έλεγε: «Κάνεις την πιο σπουδαία δουλειά! Πάμε, έχουμε δουλειά να κάνουμε!». Έβρισκε στον δάσκαλο τον βασικό της «συνένοχο». Μαζί μ' αυτόν θα μπορούσε να φυτέψει την αγάπη για την παράδοση στις νέες γενιές και συνεπώς να τη σώσει. Κι αν σωζόταν η παράδοση, θα σώζονταν και οι νέες γενιές.

 

Υπήρξε άριστη δασκάλισσα η ίδια. Στα μαθήματα του Μουσείου Λαϊκών Οργάνων, επί σειρά ετών, γινόταν το αδιαχώρητο. Δεκάδες δάσκαλοι ήρθαμε να διδαχτούμε απ' αυτήν. Έλεγε τα τραγούδια, την καταγωγή τους, την ιστορία της καταγραφής τους και ύστερα τα τραγούδαγε και μας γοήτευε. Όταν δυσκολευόμασταν –δεν ήμασταν όλοι καλλίφωνοι– έλεγε: «Έτσι το λέω 'γω, μωρέ; Μπορείς, αν ακούσεις τι λέει. Άκου...». Και το ξανατραγούδαγε, πάλι και πάλι. Μνημειώδης η υπομονή της, ακάματη, με νεύρο ασίγαστο, γινόταν η γιαγιά, η θειά απ' το χωριό, το χωριό ολόκληρο. Έκανε με τη φωνή της και τη μουσική και τα τσακίσματα, όλα, μόνη, μέχρι που μας συνέπαιρνε και μας ταξίδευε στους κόσμους της.

 

Να μελετάς το παραδοσιακό τραγούδι είναι μελέτη του βίου του ανθρώπου. Αυτό μας δίδαξε η κυρα-δασκάλα. Αυτό μας όρισε να διδάξουμε κι εμείς. 

 

Έμαθα απ' τη Δόμνα μεγάλα μυστικά της δουλειάς μου. Πως η διδασκαλία είναι σαγήνη. Θέλει μεράκι. Υπομονή. Νοιάξιμο. Σχέση. Είναι δηλαδή ένας έρωτας. Κανένας πανεπιστημιακός δεν μου έδειξε αυτήν τη διάσταση.

 

Έτσι, όταν μετά το πρώτο κιόλας μάθημα της Δόμνας βρέθηκα στην τάξη μου, ήμουν ολότελα άλλος. Όσα χρόνια ήμουν μαζί της, μαθητής, χορωδός, φίλος, παιδί της, υπήρξε πάντα αναφορά και πηγή έμπνευσης. Είδα πως στον κομμό της «Αντιγόνης» το τραγούδι που ταιριάζει είναι το «Αφήνω γεια στη γειτονιά». Στις «Τρωάδες» οι αρχόντισσες τραγουδούν το «Όσο βαρούν τα σίδερα». Στις Παραλογές ακούγονται ιστορίες των σημερινών ανθρώπων με τα ίδια συνταρακτικά πάθη.

 

Η Δόμνα Σαμίου με τον Θανάση Τσακνάκη
Η Δόμνα Σαμίου με τον Θανάση Τσακνάκη

 

Στο Διδυμότειχο, στο Βούπερταλ της Γερμανίας, στο 8ο Λύκειο της Αθήνας όπου υπηρετώ τώρα είδα στην πράξη και μπορώ να βεβαιώσω, χωρίς καμία έπαρση ή ιδιοτέλεια, ότι τα τραγούδια του λαού μας και συνεπώς το ήθος και η στάση ζωής του συγκινούν απεριόριστα τον πιο αδιάφορο, τον πιο αποπροσανατολισμένο και τον πιο ανερμάτιστο μαθητή μου σήμερα. Στην τάξη μου, στο θεατρικό εργαστήρι του σχολείου, στα αφιερώματα και στις σχολικές επετείους βλέπω μαθητές να ανακαλύπτουν στο παραδοσιακό τραγούδι ένα θέμα που συγκλονίζει, μια μελωδία που συγκινεί, έναν κόσμο που μπορεί να προβληματίσει και να δώσει απλά μαθήματα αυτογνωσίας, βαθιάς ανθρωπιάς, ψυχικής ανάτασης και ελπίδας.

 

Να μελετάς το παραδοσιακό τραγούδι είναι μελέτη του βίου του ανθρώπου. Αυτό μας δίδαξε η κυρα-δασκάλα. Αυτό μας όρισε να διδάξουμε κι εμείς. Μακάρι να το έπαιρναν υπόψη αυτό τα σχετικά υπουργεία και οι αρμόδιοι θεσμοί. Η ίδια χτύπησε πολλές φορές την πόρτα τους, επί ματαίω. Ονειρευόταν να γυρνάει την Ελλάδα, σχολείο το σχολείο, και να μοιράζει τραγούδια, ιστορίες, φαντασία, γητειά. Δεν έγινε. Όμως έφτιαξε πολλούς «δασκάλους», έκανε σχολή, υπήρξε «η κλώσα με τα κλωσόπουλά της» και έγινε πολλαπλασιαστής της μεγάλης αγάπης της. Ώστε να φτάσει αφειδώλευτα, απλά, σαν ανάσα κι αεράκι στις καρδιές των παιδιών του σύγχρονου μαραζωμένου κόσμου.

 

Κι τι τραγούδι να βρουμι ν' αρέσ' στου παλλικάρι
Η μάνα που 'χει τουν υγιό τουν πουλιουκανακάρη
Τουν έλουζι τουν χτένιζι κι στου σχουλειό τουν στέλνει
Για να μαθαίνει γράμματα να γένει γραμματέας
Κι ου δάσκαλους τουν έδερνε μι μια χρυσή βιργίτσα
Παέν' στου σπίτι τ' κλαίουντας κι η μάνα του τουν λέει
Σιαπού είνι γιε μ' τα γράμματα σ' σιαπού είνι γιε μ' ου νους σου;
Τα γράμματα είνι στου χαρτί κι ου νους μου πέρα διάβη
Πέρα στις ρούσσις στις ξανθιές πέρα στις μαυρουμάτις
Που 'χουν του μάτι σαν ιλιά του φρύδι σαν γαϊτάνι
Κι έχουν τα μαλλιά τς μακριά σαρανταπέντι πήχις.

Ευχές και παινέματα Θράκης

 

Ιnfo:

O σύλλογος της Δόμνας βγάζει καινoύριο CD, το πρώτο μετά τον θάνατό της με ηχογραφήσεις της ίδιας. Περισσότερες πληροφορίες για το CD θα βρεις εδώ.

 

Δόμνα Σαμίου _ Των Ακριτών και των Αντρειωμένων

 

Επίσης στις 21 & 22 Οκτωβρίου θα πραγματοποιηθεί στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών η εκδήλωση «Στα χνάρια της Δόμνας Σαμίου», 1η Συνάντηση Νέων Συγκροτημάτων Παραδοσιακής Μουσικής.

 

*Ο Θάνος Τσακνάκης είναι φιλόλογος

 

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αφιέρωμα στη Δόμνα Σαμίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
Στο διήμερο συμμετέχουν νεανικά σχήματα που δραστηριοποιούνται στο χώρο της παραδοσιακής μουσικής ή πειραματίζονται με τους ήχους της παράδοσης
Δόμνα Σαμίου: «Δεν υπάρχουν βρώμικες λέξεις, μόνο βρώμικα μυαλά- γνωστό αυτό»
Μια συναρπαστική συζήτηση του Αντώνη Μποσκοϊτη με την παθιασμένη ερευνήτρια του δημοτικού μας τραγουδιού
Δόμνα Σαμίου: Η ζωή μου
H Δόμνα Σαμίου μέσα από τα δικά της λόγια

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ζούμε ακόμη στην εποχή του Άντι Γουόρχολ
Σύντομη σκιαγράφηση της περίπλοκης, σχεδόν μυθιστορηματικής προσωπικότητας και των αμφισημιών ενός σπουδαίου pop καλλιτέχνη που πέθανε σαν σήμερα.
Ουμπέρτο Έκο: Η λιακάδα ενός υπέροχου μυαλού
Ένας ακαταπόνητος εραστής της λίστας, του διαρκούς continuum της γνώσης που δεν έβρισκε στεγανά και όρια σε κανένα πεδίο συνταιριάζοντας ιδανικά τα pulp αναγνώσματα της εφηβικής του μνήμης με τις υψηλές προσδοκίες των κλασικών έργων. Πέθανε σαν σήμερα το 2016.
Γεώργιος Παπανικολάου: Ο γιατρός που εφηύρε το σωτήριο τεστ Παπ
Σαν σήμερα πέθανε ο άνθρωπος που έσωσε εκατομμύρια γυναίκες σε όλο τον κόσμο με το τεστ που ανιχνεύει σε πρώιμο στάδιο τον καρκίνο του τραχήλου
Ρίχαρντ Βάγκνερ, ο Απόλυτος
Σαν σήμερα πεθαίνει ο χαρισματικός συνθέτης-φιλόσοφος που αποθέωσε τον γερμανικό ρομαντισμό και άλλαξε την πορεία της κλασικής μουσικής φτάνοντάς τη σε δυσθεώρητα «άκρα». Υπήρξε μια από τις πιο μεγαλοφυείς, επιδραστικές αλλά και αμφιλεγόμενες –κυρίως για τα αντισημιτικά του γραπτά– προσωπικότητες του 19ου αιώνα.
Σαν σήμερα βρέθηκε νεκρός ο «χούλιγκαν της βρετανικής μόδας» Αλεξάντερ ΜακΚουίν
«Σαμποτάζ και παράδοση, ομορφιά και βία»: έτσι περιέγραψε η Ιζαμπέλα Μπλόου τα ρούχα του πιο ταλαντούχου Βρετανού σχεδιαστή ρούχων των τελευταίων χρόνων.
Δεν υπήρξε ταινία στην καριέρα του, όπου ο Φίλιπ Σίμορ Χόφμαν να μην έκανε τη διαφορά
Σύντομη αναδρομή στη φιλμογραφία του σπουδαίου ηθοποιού που πέθανε σαν σήμερα
Τι ακριβώς είχε πει ο Χατζιδάκις για το «ρεμπέτικο», σ’ εκείνη την περίφημη διάλεξή του το 1949;
Ο διάλογος που είχε αναπτυχθεί στους κόλπους της διανόησης, για το «λαϊκό τραγούδι», με τη συμμετοχή του Μίκη Θεοδωράκη και άλλων.
«Ποτέ ξανά»: Οι Simpsons στο Άουσβιτς
Με αφορμή την 75η επέτειο της απελευθέρωσης του Άουσβιτς, ο 46χρονος εικαστικός και ακτιβιστής AleXsandro Palombo δημιουργεί μια σειρά από στιγμιότυπα μέσα στο στρατόπεδο εξόντωσης, με πρωταγωνιστές την οικογένεια των Simpsons.
40 χρόνια από τον θάνατο του Στρατή Τσίρκα: Μια μαρτυρία του Θανάση Βαλτινού
«Ήταν διανοούμενος πραγματικός. Άνθρωπος γεωχαρής. Και το μάτι του έπαιζε, και το κρασί του άρεσε. Τον ενδιέφερε η ζωή πάρα πολύ»
Γιατί επιστρέφουμε ξανά στο έργο του Στρατή Τσίρκα;
Μισό αιώνα περίπου από την εποχή που πρωτοκυκλοφόρησαν οι «Ακυβέρνητες Πολιτείες», τα γραπτά ενός από τους σημαντικότερους πεζογράφους της μεταπολεμικής γενιάς που γεννήθηκε σαν σήμερα παραμένουν πιο επίκαιρα από ποτέ
Στρατής Τσίρκας: Η ζωή του μεγάλου της μεταπολεμικής λογοτεχνίας μέσα από τις φωτογραφίες του
Σαν σήμερα, γεννήθηκε στο Κάιρο το 1911
Ημέρα Μνήμης Θυμάτων Ολοκαυτώματος: Τα βιβλία που κράτησαν τη μνήμη ζωντανή
Πώς καταγράφηκε ένα από τα πιο μελανά σημεία της ιστορίας του ανθρώπου μέσα από τη λογοτεχνία
Φιλοποίμην Φίνος: Σαν σήμερα πεθαίνει ο «πατριάρχης» του ελληνικού σινεμά
Σε μια από τις σπάνιες συνεντεύξεις του, ο άνθρωπος πίσω από τις διασημότερες ελληνικές ταινίες όλων των εποχών μιλά για το σινεμά της εποχής του, τους σταρ, την τέχνη και το κοινό
Οι δέκα καλύτεροι ρόλοι του Χιθ Λέτζερ
Σαν σήμερα το 2008, πέθανε ο εξαιρετικός ηθοποιός, σε ηλικία μόλις 28 ετών.
Κριστιάν Ντιόρ: Ο άνθρωπος που τρόμαξε την Σανέλ και τον Μπαλεντσιάγκα ήταν φτιαγμένος από χρυσό
Γεννήθηκε σαν σήμερα ο σχεδιαστής που μέσα σε λιγότερο από δέκα χρόνια έκανε το όνομα του αιώνιο συνώνυμο της υψηλής ραπτικής
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή