Το βιβλίο των Robert A. McCabe και Κατερίνας Χ. Λυμπεροπούλου «Ο τελευταίος μοναχός των Στροφάδων. Αναφορά από ένα άγνωστο νησί του Ιονίου», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη, συνδέεται με την επικαιρότητα και με τον σεισμό της 26ης Οκτωβρίου 2018 που προκάλεσε μεγάλες ζημιές στο βυζαντινό καστρομονάστηρο, το οποίο παρ' όλα αυτά στέκει ακόμη όρθιο στη νήσο Σταμφάνη του συμπλέγματος των Στροφάδων κοντά οκτώ αιώνες, παρά τους σεισμούς, τις φωτιές και τις πειρατικές επιδρομές που έχει υποστεί.


Χτισμένη μεσοπέλαγα, η Μονή θεωρείται κατεξοχήν μοναδικό μνημείο για την ορθόδοξη μοναστική αρχιτεκτονική. Το αίτημα για αναστήλωσή της, που προκύπτει μέσα από το βιβλίο, εμφανίζεται τώρα επιτακτικότερο από ποτέ.


Οι φωτογραφίες του R.Α. McCabe που φιλοξενούνται στις σελίδες του αποτελούν, πλέον, μία μοναδική και σπάνια –την τελευταία– καταγραφή του πώς ήταν το μνημείο πριν από τον τελευταίο μεγάλο σεισμό, που το έχει καταστήσει εντελώς μη επισκέψιμο.


Τις φωτογραφίες αυτές συνοδεύουν μαρτυρίες του πατέρα Γρηγόρη, του τελευταίου μοναχού που έμεινε σχεδόν ολομόναχος φύλακας του μοναστηριού για 38 ολόκληρα χρόνια.

 

Χτισμένη μεσοπέλαγα, η Μονή θεωρείται κατεξοχήν μοναδικό μνημείο για την ορθόδοξη μοναστική αρχιτεκτονική. Το αίτημα για αναστήλωσή της, που προκύπτει μέσα από το βιβλίο, εμφανίζεται τώρα επιτακτικότερο από ποτέ.

 

Σε σειρά συνεντεύξεών του, λίγο πριν φύγει από τη ζωή, ο μοναχός ξεναγεί τον αναγνώστη στο ιστορικό μοναστήρι –στα παρεκκλήσια του, την τραπεζαρία, τους μύλους, τους φούρνους και τις κατοικίες– αλλά και στις φυσικές ομορφιές του νησιού όπως απεικονίζονται μέσα από τις υπέροχες φωτογραφίες του Robert McCabe.


Επιπλέον, οι μαρτυρίες του βαρκάρη που έφερνε προμήθειες στον πατέρα Γρηγόρη, καθώς και του τελευταίου φαροφύλακα που κάποτε ήταν ο μόνος σύντροφός του στο νησί «ντύνουν» με λόγο τις φωτογραφίες αυτές – όπως και τα δοκίμια για την ιστορία, τη γεωλογία, το φυσικό περιβάλλον, την αρχιτεκτονική των Στροφάδων, αλλά και τα σχέδια που παρουσιάζουν τις φάσεις κατασκευής του μοναστηριού.


«Σε μια από τις πιο απομακρυσμένες γωνιές των ελληνικών θαλασσών βρίσκεται το μικροσκοπικό νησί Σταμφάνη, που μαζί με τη νησίδα Άρπυια σχηματίζει το σύμπλεγμα των Στροφάδων.


Είναι ένα νησάκι με έκταση 1,5 τετρ. χμ. περίπου, 27 μίλια νοτίως της Ζακύνθου. Παρότι άγνωστο στους περισσότερους Έλληνες, φιλοξενεί ένα μοναδικό μνημείο, ένα οχυρωμένο μοναστηριακό συγκρότημα με εκκλησία που έχει τις ρίζες του στον 13ο αιώνα.

 

© Robert A. McCabe
© Robert A. McCabe


Το μοναστήρι υπέστη σοβαρές ζημιές στον σεισμό του 1997 και σήμερα στέκει εγκαταλειμμένο. Ο τελευταίος μοναχός πέθανε το 2017, μετά από 38 χρόνια αφοσίωσης και σχεδόν απομόνωσης. Το ακρωτηριασμένο «κουκούλι» του καστρομονάστηρου το επιτηρεί πια μόνο ένας επιστάτης.

 

Το παρόν βιβλίο είναι ο καρπός της συνεργασίας περισσότερων από δώδεκα ανθρώπων που ενδιαφέρονται βαθιά για το νησάκι αυτό. Στόχος του είναι να αναστήσει και να συστήσει στον αναγνώστη τη Σταμφάνη και, ταυτοχρόνως, να επιχειρηματολογήσει υπέρ της διάσωσης των μνημείων πριν αυτά καταρρεύσουν και μεταμορφωθούν σε σωρό ερειπίων.

 


Από κάθε άποψη, το βιβλίο αυτό αντικατοπτρίζει την αφοσίωση, την επινοητικότητα και την επιμελή ακρίβεια της Κατερίνας Λυμπεροπούλου. Η Κατερίνα βυθίστηκε στην ιστορία αυτού του ιδιαίτερου τόπου και οργάνωσε την εξαιρετικά πολυεπίπεδη, διεπιστημονική ομάδα των συνεργατών μας, τους οποίους ευχαριστούμε από τα βάθη της καρδιάς μας για τη συμμετοχή τους.


Κατά τη φωτογραφική σας περιήγηση στη Σταμφάνη θα έχετε οδηγούς τον τελευταίο μοναχό του καστρομονάστηρου, τον γενναίο βαρκάρη που τον προμήθευε με τα απαραίτητα, τον τελευταίο φαροφύλακα του νησιού κι άλλα μέλη της οικογένειας των Στροφάδων. Πιστεύω ότι θα μείνετε έκθαμβοι μ' αυτά που θα δείτε και θα ακούσετε.», σημειώνει ο Robert A. McCabe στον πρόλογο του βιβλίου.

 

© Robert A. McCabe
© Robert A. McCabe

 

© Robert A. McCabe
© Robert A. McCabe

 

© Robert A. McCabe
© Robert A. McCabe

 

© Robert A. McCabe
© Robert A. McCabe

 

© Robert A. McCabe
© Robert A. McCabe
© Robert A. McCabe
© Robert A. McCabe

 

© Robert A. McCabe
© Robert A. McCabe

 

© Robert A. McCabe
© Robert A. McCabe

 

© Robert A. McCabe
© Robert A. McCabe

 

© Robert A. McCabe
© Robert A. McCabe
© Robert A. McCabe
© Robert A. McCabe

 

© Robert A. McCabe
© Robert A. McCabe