Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Οι New York Times αναζητούν την σαγηνευτικότερη μουσική του κόσμου στην Ήπειρο

Το ταξίδι στον τόπο που γέννησε το ηπειρώτικο μοιρολόι του βιολιτζή Αλέξη Ζούμπα
Χορεύοντας στο πανηγύρι του Γεροπλάτανου

 

 

 

 

 

Στις 20 Σεπτέμβρη του 1926, ο ελληνικής καταγωγής βιολιτζής Αλέξης Ζούμπας ηχογραφεί ένα από τα πιο συγκλονιστικά μουσικά κομμάτια που έχω ακούσει ποτέ.», αναφέρει η Amanda Petrusich των New York Times. Πρώτη φορά ήρθε σε επαφή με τη μουσική του μέσω του Cristopher King. Μέσα από μία τεράστια συλλογή βινυλίων, ο μουσικός παράγωγος της πρότεινε να ακούσει τον Ζούμπα. Είχε μάθει τόσο καλά το γούστο της, που ήταν σίγουρος ότι ο Έλληνας βιολιστής θα την μάγευε με το Ηπειρώτικο Μοιρολόι. Και δεν έπεσε έξω.

 

Ο Αλέξης Ζούμπας ηχογράφησε το μοιρολόι στις 20 Σεπτεμβρίου του 1926, ένα θρήνο που μέχρι σήμερα ψάλλεται πάνω από τάφους στην Ήπειρο. Είναι λίγο μεγαλύτερο από τέσσερα λεπτά και άρτια εκτελεσμένο. Δεν είναι όμως η τεχνική που μάγεψε τη δημοσιογράφο. "Υπάρχει μια παλλόμενη υστερία στο παίξιμό του, η κάθε νότα τρέμει σα να υπέφερε πρόσφατα από μία συναισθηματική κατάρρευση". Λέγεται ότι εκείνη την περίοδο, ο Ζούμπας είχε βυθιστεί στη μελαγχολία της ξενιτιάς και της νοσταλγίας για την Ελλάδα, έχοντας περάσει στην Αμερική ήδη 16 χρόνια.

 

To φαράγγι του Βίκου
To φαράγγι του Βίκου

 

"Υπάρχει μια παλλόμενη υστερία στο παίξιμό του, η κάθε νότα τρέμει σα να υπέφερε πρόσφατα από μία συναισθηματική κατάρρευση"

 

Σε μια προσπάθεια να μάθει τι ακριβώς ήταν αυτό που τον συγκίνησε τόσο πολύ, ώστε να δημιουργήσει ένα τόσο έντονο μοιρολόι, ποιος χαμός τον έφερε σε αυτή τη συναισθηματική κατάσταση, η Petrusich ταξίδεψε μέχρι την Ήπειρο και οι New York Times κατέγραψαν το οδοιπορικό της. Μετά από προτροπή του King, έφτασε στο χωριό Βίτσα. Ήθελε να ζήσει από κοντά την εμπειρία ενός μοιρολογιού, ενός λαϊκού πανηγυριού, αφού ο King της είχε πει ότι "αυτά τα τραγούδια ζουν και πεθαίνουν στα βλέμματα, τις χειραψίες και τις αγκαλιές που ανταλλάσσουν οι άνθρωποι στο άκουσμά τους". Ο παραγωγός, που ταξιδεύει όσο πιο συχνά μπορεί στην Ήπειρο, επέλεγε πάντοτε αυτό το μεσαίου μεγέθους χωριουδάκι, που βρίσκεται ψηλά στην οροσειρά την Πίνδου και διοργανώνει το ετήσιο πανηγύρι του στις 14-17 Αυγούστου. Ως δημοσιογράφος, η Petrusich πίστευε ότι ο καλύτερος τρόπος να λύσει το μυστήριο που την απασχολούσε ήταν να κάνει αυτό το ταξίδι και να ζήσει όλη αυτή την εμπειρία. Έτσι εκείνο το καλοκαίρι έκαναν μαζί το μεγάλο ταξίδι από την Αμερική στο ορεινό χωριουδάκι της Ηπείρου.

 

Η Petrusich χρησιμοποίησε για τη Βίτσα τη φράση "ασυνήθιστα ειδυλλιακή". Εντυπωσιάστηκε από τα ολόλευκα σπίτια από ασβεστόλιθο με τις "ελάχιστες παραχωρήσεις στην νεωτερικότητα". Διάβασε για την ιστορία της, από τους Βυζαντινούς μέχρι τον Λόρδο Βύρωνα, θαύμασε την καθαρή και γεμάτη υγεία ατμόσφαιρα του τόπου, τα καλντερίμια και τα πλατάνια στην κεντρική πλατεία. Στο χωριό που οι περισσότεροι επιστρέφουν το καλοκαίρι, το αυγουστιάτικο πανηγύρι του σφύζει από κόσμο, τραγούδι και χορό. Η δημοσιογράφος έφαγε σουβλάκια, ήπιε τσίπουρο και έζησε μέσα σε ένα κλίμα "χαρούμενο, σχεδόν ενθουσιώδες". Έμαθε, από έναν 33χρονο ντόπιο, ότι το πανηγύρι γίνεται για να γιορτάσουν οι άνθρωποι ότι "σήμερα είμαστε εδώ μαζί και του χρόνου μπορεί να μην είμαστε και γι' αυτό χορεύουμε, και γι' αυτό κλαίμε".

 

 
Πανηγύρι στην κεντρική πλατεία της Βίτσας.
Πανηγύρι στην κεντρική πλατεία της Βίτσας.

 

Το μοιρολόι που άνοιξε το πανηγύρι ήταν αυτοσχεδιασμός, όπως είναι σχεδόν όλα τα μοιρολόγια. Οι περισσότερες παραδοσιακές Ηπειρώτικες ενορχηστρώσεις αποτελούνται από κλαρίνο, βιολί, λαούτο και ντέφι. Η μελωδία του είναι τεταμένη και ορισμένες φορές, αν η εκτέλεση είναι πολύ καλή, το μοιρολόι μπορεί να "ξεδιαλύνει πράγματα μέσα σου". Είναι "γι' αυτούς που δεν είναι εδώ".

 

Οι μουσικοί στην Ήπειρο θεωρούνται κάποιου είδους ψυχολόγοι. Βλέπουν τι είναι "ραγισμένο" και προσπαθούν να το φτιάξουν, όπως λέει ένας ντόπιος μουσικός. Τα πανηγύρια είναι ένα λαϊκό τελετουργικό κάθαρσης.

 

Η εκτέλεση του "Ηπειρώτικου Μοιρολογιού" που άκουσε και έζησε η Petrusich σε εκείνο το πανηγύρι δεν ήταν ίδια με του Ζούμπα, αφού δεν μπορεί να υπάρχει  το ίδιο μέγεθος απελπισίας κάθε φορά. Αυτό που άκουσε η δημοσιογράφος στη Βίτσα ήταν μια πιο απαλή εκδοχή της σύνθεσης, με λιγότερη ένταση μέσα της αλλά εμποτισμένη με "μία ανείπωτη λαχτάρα". Το βλέμμα του Γρηγόρη Καψάλη, ο οποίος εκτελούσε το κομμάτι στο κλαρίνο, ήταν μαλακό, συχνά έχανε στην εστίασή του και έμοιαζε φευγάτο. Κατά τη διάρκεια του μοιρολογιού, οι ντόπιοι ξεκίνησαν τους παραδοσιακούς τους χορούς. Η Petrusich σηκώθηκε και μπήκε στον κύκλο, κάνοντας "συνεχόμενες και γελοίες προσπάθειες" να ακολουθήσει τα πολύπλοκα βήματα του χορού. Την επόμενη μέρα, ο Καψάλης της είπε ότι την χάρηκε γιατί "είχε μπει στο πνεύμα".

 

Μέσα από την έρευνά της, η δημοσιογράφος ανακάλυψε ότι η δύναμη της Ηπειρώτικης μουσικής, που αποτελεί την πηγή και τη δομή της εμπειρίας του πανηγυριού, προέρχεται από την μεγάλη απομόνωση του τόπου. Οι μουσικές αυτές συνθέσεις συχνά μιμούνται τις "σκληρές φιγούρες του τοπίου" και τα όργανα αναπαράγουν φυσικούς ήχους.

 

Μετά την δεύτερη μόλις μέρα παραμονής της στο χωριό, η Petrusich ένιωσε πως είχε παρασυρθεί σε μία "κατάσταση συνεχούς παραζάλης" και πως η μουσική την "γιάτρευε". Η αντίληψη για τις θεραπευτικές ικανότητες των μοιρολογιών και των πανηγυριώτικων τραγουδιών είναι ιδιαίτερα έντονη στην Ήπειρο και οι μουσικοί θεωρούνται κάποιου είδους ψυχολόγοι. Βλέπουν τι είναι "ραγισμένο" και προσπαθούν να το φτιάξουν, όπως της είπε ένας ντόπιος μουσικός. Τα πανηγύρια είναι ένα λαϊκό τελετουργικό κάθαρσης.

 

Ο Γιάννης Χαλδούπης, δεξιά, και το συγκρότημά του παίζει στον Γεροπλατάνο
Ο Γιάννης Χαλδούπης, δεξιά, και το συγκρότημά του παίζει στον Γεροπλατάνο

 

Ο Χρήστος Ζέκιος, ένας κλαρινιτζής  από το συγκρότημα του Γιάννη Χαλδούπη, παίζει στο Βρίστοβο Ιωαννίνων
Ο Χρήστος Ζέκιος, ένας κλαρινιτζής από το συγκρότημα του Γιάννη Χαλδούπη, παίζει στο Βρίστοβο Ιωαννίνων

 

Την τελευταία μέρα του πανηγυριού, ο King την ξύπνησε στις 8 το πρωί, αφού είχανε πέσει για ύπνο μόλις 3 ώρες πριν. "Ετοιμάζονται". Η Petrusich σηκώθηκε και τον ακολούθησε στην κεντρική πλατεία του χωριού. Είχε έρθει η ώρα για τον τελευταίο χορό. Οι ντόπιοι ήταν ακόμα εκεί, εξαντλημένοι αλλά χαρούμενοι, ακόμα στην "πίστα". Ένας άντρας, μεγάλος σε ηλικία, την πλησίασε και της είπε: "Κατάλαβες; Βλέπεις; Δεν χρειαζόμαστε γιατρούς! Είμαστε χαρούμενοι!". Εκείνο το πρωί η Amanda Petrusich άφησε το δημοσιογραφικό της μπλοκάκι στην άκρη και μπήκε στο χορό. Οι ντόπιοι συνόδευσαν την μπάντα στην έξοδο του χωριού, όπου και έκαναν έναν κύκλο γύρω τους, αποχαιρετώντας τους με χειροκροτήματα και χορό.

 

Ο Γιάννης Χαλδούπης αυτοσχεδιάζοντας στο δάσος κοντά στη Βίτσα.
Ο Γιάννης Χαλδούπης αυτοσχεδιάζοντας στο δάσος κοντά στη Βίτσα.
Ο Διονύσης Παπαστεργίου, παίζει λαούτο, τριγυρισμένος από τους κατοίκους της Βίτσας, μέχρι το χάραμα μιας νύχτας  του Αυγούστου
Ο Διονύσης Παπαστεργίου, παίζει λαούτο, τριγυρισμένος από τους κατοίκους της Βίτσας, μέχρι το χάραμα μιας νύχτας του Αυγούστου

 

Με ένα μαγικό τρόπο όλοι ησύχασαν ταυτόχρονα. Μετά από ένα σιγανό κλάμα μικρής διάρκειας, "από εκείνο που δεν αντιλαμβάνεσαι μέχρι να φτάσει η αλμύρα στα χείλη σου", ξεκίνησαν όλοι μαζί την επιστροφή στο χωριό. "Ήταν σαν την παραμονή της Πρωτοχρονιάς. Όλοι αγκαλιάζονταν και έδιναν ευχές". Στο τέλος βγήκε και η απαραίτητη αναμνηστική φωτογραφία. Η ατμόσφαιρα της ξενιτιάς, η ίδια που συγκίνησε τον Αλέξη Ζούμπα έναν αιώνα πριν, είχε αρχίσει να ξεθωριάζει. Η εμπειρία της Petrusich από το 3ήμερο πανηγύρι της είχε τελικά δώσει ένα κομμάτι της απάντησης που αναζητούσε.

 

"Αυτό που μάλλον διέλυσε τόσο πολύ συναισθηματικά τον Ζούμπα σε εκείνο το studio της Νέας Υόρκης ήταν η σκέψη ότι ίσως δεν θα κατάφερνε ποτέ να γυρίσει πίσω. Για εμάς, τουλάχιστον, υπήρχε η ελπίδα ότι όσα νιώσαμε θα μας ακολουθούσαν όλο το χρόνο, μέχρι την επιστροφή μας το επόμενο καλοκαίρι".

 

 

+

ΒΟΝUS

O Xαλδούπης παίζει κλαρίνο σε έκσταση μέσα στα νερά του Βοϊδομάτη

 

 

 

Απόδοση από τους New York Times για το LIFO.gr. Σταυριάννα Χαραλαμποπούλου

 

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η Lana Del Ray παραλίγο να ξεκινήσει φυλετικό πόλεμο στο Instagram
Μια μακροσκελή της ανάρτηση πριν μερικές μέρες στην οποία κατήγγειλε όσους την επικρίνουν ότι με τα τραγούδια της «εξιδανικεύει την κακοποίηση» εκλήφθη ως εμμέσως ρατσιστική
Ακούστε τη φωνή της Helin Bölek που πέθανε στα 28 της
Ο γάλλος συγγραφέας Sylvain Prudhomme γράφει για το σοκ που του προκάλεσε ο θάνατος των δύο μελών του συγκροτήματος Grup Yorum
Πώς οι 1000mods ηχογράφησαν το νέο τους άλμπουμ στο Σιάτλ
Ο frontman του γκρουπ περιγράφει πώς δημιουργήθηκε το «Youth of Dissent», ένα από τα καλύτερα εγχώρια ροκ άλμπουμ της χρονιάς.
Bob Dylan: Η ζωή και το έργο του Νομπελίστα Τροβαδούρου που γεννιέται σαν σήμερα το 1941
Οι πιο σημαντικοί σταθμοί στη ζωή του πιο αναπάντεχου Νόμπελ Λογοτεχνίας: ο στιχουργός, ο χαμαιλέοντας, ο τροβαδούρος, ο μουσικός
Μίμης Πλέσσας: Ο πρίγκιπας του ελληνικού σάουντρακ
Μια παλιότερη κουβέντα του Θοδωρή Κουτσογιαννόπουλου με τον Μίμη Πλέσσα, με αφορμή τα νέα βινύλια που κυκλοφορεί η B-Other Side Records με την κινηματογραφική μουσική του μεγάλου Έλληνα συνθέτη.
H νέα γενιά της ελληνικής μουσικής δεν γνωρίζει όρια
Μια επιλογή από τις καλύτερες κυκλοφορίες που ακούσαμε πρόσφατα από νέους μουσικούς και συγκροτήματα που δεν πτοούνται από την πανδημία και δεν περιορίζονται σε μουσικά είδη.
«Ενθύμιον νεανικών συντροφιών»: Τα Παιδιά της Παλαιότητας επέστρεψαν
Ο νέος δίσκος των Παιδιών της Παλαιότητας αποτίνει φόρο τιμής στη συλλογή δοκιμίων «Σε ποιον ανήκει η Κέρκυρα;» του Ευγένιου Αρανίτση.
Η Βαρβάρα Σαββίδη και ο Pepper 96.6 επιλέγουν το soundtrack του Σαββατοκύριακου
Κάθε εβδομάδα ένας παραγωγός του ραδιοφωνικού σταθμού Pepper 96.6 επιλέγει για το LIFO.gr τραγούδια που συνθέτουν ένα ξεχωριστό soundtrack.
H Katerine Duska και ο Leon of Athens λίγο πριν από τη συναυλία τους στο άδειο ΚΠΙΣΝ
Οι δύο αγαπημένοι καλλιτέχνες ετοιμάζονται για ένα εντελώς διαφορετικό live και παρουσιάζουν αποκλειστικά το νέο τους βίντεο κλιπ για το κομμάτι «Communication».
Η θριαμβευτική επιστροφή του Sin Boy με ένα υπέροχο, απόλυτα feel good άλμπουμ
Το «MM album» είναι «διεθνής λαμπερή ποπ για την γενιά Ζ», με τον Sin Boy και τη Rina να τραγουδούν σε τρεις γλώσσες, ελληνικά, αλβανικά και αγγλικά, σε έναν διαρκή διάλογο μεταξύ τους, για τον έρωτά τους, τις δυσκολίες που έχουν ζήσει αλλά και τη χαρά της ζωής.
Απομόνωση, απόσταση, απουσία επαφής: 40 χρόνια από την αυτοκτονία του Ian Curtis
Πολλά από τα κύρια θέματα των στίχων του μοιάζουν να αντικατοπτρίζονται στις δυσοίωνες παραμέτρους αυτής της πανδημίας, όπως συμβαίνει και με κάποιους από τους αγαπημένους του συγγραφείς: Κάφκα, Μπάλαρντ, Καμύ, Μπάροουζ…
Melina Paxinos: Η σαξοφωνίστρια που πάντρεψε το σύμπαν της Λένας Πλάτωνος με την τζαζ
Η μουσικοσυνθέτρια που μπολιάζει τη σύγχρονη τζαζ με ελληνικά στοιχεία μιλά στη LiFO με αφορμή το remix album «Melina Paxinos & Lena Platonos REMIXES EP».
«Η μουσική είναι μια μηχανή μνήμης, ένας καλοήθης ιός»
Με την πικρή αφορμή του θανάτου μουσικών δημιουργών που έφυγαν από τη ζωή μέσα σ’ αυτή την πανδημία, ο σπουδαίος μουσικός, συγγραφέας και μουσικολόγος γράφει για την υπερβατική ισχύ της μουσικής που μοιάζει με καλοήθη και ζωογόνο ιό ο οποίος μεταλλάσσεται διαρκώς, παίρνοντας νέες συναρπαστικές μορφές.
Μαύρη είναι η νύχτα στα μαγαζιά
Το ζοφερό μέλλον της μουσικής βιομηχανίας και της νυχτερινής διασκέδασης
Πώς η τεχνολογία βοήθησε τους μουσικούς να επαναπροσδιορίσουν το φύλο τους και να διαλύσουν τα στερεότυπα
Το βιβλίο της Sasha Geffen, «Glitter up the dark: How pop music broke the binary», εξερευνά τους νέους αντικομφορμιστές του φύλου στη σημερινή μουσική βιομηχανία.
2 σχόλια
Ταξινόμηση:
Golden Dragon Golden Dragon 4.2.2019 | 10:41
Απίστευτο σκηνικό στο ποτάμι, ευχαριστούμε για το Video παιδιά!
Το επόμενο καλοκαίρι ... wir werden auch kommen!
avatar Aris Was Right! 4.2.2019 | 18:01
Γειά σου ρε Χαλδούπαρε!!!Ανάθεμα στη δουλειά μου, που δεν μπορώ να σε ακούσω στη Σιταριά (Πωγωνίου βέβαια!) το δεκαπενταύγουστο!
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή