Αν μέχρι σήμερα πρωταγωνιστούσαν τα ιστορικά μυθιστορήματα και τα βιβλία για την κρίση, αυτό τον χειμώνα επικρατεί το σύνθημα «επιστροφή στις ρίζες» με μια συνολικότερη και καταφανή τάση αναδίφησης στο παρελθόν.
Κλασικά αναγνώσματα, ποιητικές συλλογές εμβληματικών δημιουργών, που είτε ξανάρχονται στο φως είτε γνωρίζουν, επιτέλους, καλή επιμέλεια, αλλά και δοκίμια πολιτικής θεωρίας και Ιστορίας βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των νέων εκδοτικών εγχειρημάτων.
Κείμενα που μέχρι πρότινος θεωρούνταν δυσπέλαστα παραδίδονται στο κοινό σε νέες, φροντισμένες μεταφράσεις, ενώ σημαντικό έδαφος φαίνεται να κερδίζουν οι παραγνωρισμένες μέχρι σήμερα βιογραφίες.
Κείμενα που μέχρι πρότινος θεωρούνταν δυσπρόσιτα παραδίδονται στο κοινό σε νέες, φροντισμένες μεταφράσεις, ενώ σημαντικό έδαφος φαίνεται να κερδίζουν οι παραγνωρισμένες μέχρι σήμερα βιογραφίες.
Ο πρώτος λόγος στην ποίηση
Η κυκλοφορία τους συζητείται εδώ και χρόνια και η επικείμενη έκδοσή τους έχει αποτελέσει αντικείμενο μεγάλης προσμονής: όλα δείχνουν πως τα Ημερολόγια του Γιώργου Σεφέρη, τα οποία καλύπτουν την τελευταία δεκαετία της ζωής του, συμπεριλαμβανομένης και της περιόδου του Νόμπελ, επιτέλους κυκλοφορούν από τον Ίκαρο σε δύο τόμους με τον τίτλο Μέρες Η και Μέρες Θ και επιμέλεια Κατερίνας Κρίκου-Davis.
Μπορεί στις ποιητικές συνειδήσεις το όνομα Γιάννης Ρίτσος να είναι συνώνυμο με την ερωτική ή την ιστορική δοξασία, τώρα όμως έρχεται στο φως η απρόσμενα δυνατή πρώιμη περίοδός του μέσα από τη συγκεντρωτική έκδοση από τον Κέδρο, υπό την επιμέλεια του Γιώργου Ανδρειωμένου, με τίτλο Γιάννης Ρίτσος - Πρώιμα Ποιήματα και Πεζά, ενώ από τον ίδιο εκδοτικό θα κυκλοφορήσει και ανθολογημένη έκδοση των ποιημάτων του Κωστή Παλαμά από τον Κώστα Χατζηαντωνίου.
Ο Μιχάλης Κατσαρός και τα Μείζονα Ποιητικά του αναμένονται σε μια εμβληματική συλλογή από τις εκδόσεις Τόπος, σε επιμέλεια Άρη Μαραγκόπουλου. Έναν άγνωστο σε πολλούς Νίκο Καββαδία έχει αναλάβει να μας συστήσει η Άγρα με την κυκλοφορία ανέκδοτου έργου, συνεντεύξεων, μαρτυριών και αλληλογραφίας υπό τον τίτλο Αρμενιστής Ποιητής και τη φροντίδα του Μιχάλη Γελασάκη, ενώ οι ίδιες εκδόσεις θα προχωρήσουν στην έκδοση του Πάουντ: Δώδεκα κάντος της εξιλέωσης και ένα της τοκογλυφίας, συνοδευόμενου από ποιήματα για την Όλγα σε εισαγωγή, μετάφραση και σημειώσεις Χάρη Βλαβιανού. Ο Ρέιμοντ Κάρβερ έχει αφήσει ένα πολύ σημαντικό ποιητικό έργο και την ανθολόγηση, εν προκειμένω, έχει κάνει ο Άκης Παπαντώνης σε μια συλλογή που θα κυκλοφορήσει από την Κίχλη με τον τίτλο Εκεί που είχαν ζήσει.
Κλασικά και αξέχαστα έργα
Η ολοκλήρωση του σπουδαίου έργου του Μαρσέλ Προυστ, Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο με τον VII τόμο, Ο ανακτημένος χρόνος, σε μετάφραση-επιμέλεια Παναγιώτη Πούλου από τις εκδόσεις της Εστίας, αποτελεί αναμφίβολα γεγονός και ως συμπληρωματική επισκόπηση σε αυτό μπορεί να λειτουργήσει η μελέτη Μαρσέλ Προυστ: Θέματα, πορτραίτα και σκηνές από την «Αναζήτηση του χαμένου χρόνου» σε επιλογή, σύνθεση, εισαγωγή και μετάφραση Κλαίρης Μητσοτάκη (Άγρα).
Από τις εκδόσεις της Εστίας θα κυκλοφορήσει ο Κόμης Μοντεχρίστο του Αλέξανδρου Δουμά σε μετάφραση Σοφίας Αυγερινού και εισαγωγή-σημειώσεις-επιστημονική επιμέλεια Θεόδωρου Κατσικάρου.
Γαργαντούα και Πανταγκρυέλ του Φρανσουά Ραμπελαί σε οριστική έκδοση θα έχουμε από τον Εξάντα, πάντα από τον Φίλιππο Δρακονταειδή, ενώ από τη σειρά των κλασικών που επιμελείται ο Δημήτρης Στεφανάκης για το Μεταίχμιο θα κυκλοφορήσει ο Δράκουλας του Στόκερ (μτφρ. Βασίλης Κιμούλης) και σε νέα μετάφραση από τα ρωσικά (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου, πρόλογος: Δημήτρης Στεφανάκης) η Οικογενειακή Ευτυχία του Τολστόι.
Ονορέ ντε Μπαλζάκ κυκλοφορεί ο Gutenberg, και μάλιστα ένα από τα γνωστότερα και πιο αγαπημένα μυθιστορήματα της Ανθρώπινης Κωμωδίας, όπως το Μοντέστ Μινιόν, σε μετάφραση Έφης Κορομηλά, ενώ από τον Πατάκη θα έχουμε για πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα τον περίφημο Αμερικανό Κόμη του Μαρκ Τουέιν (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου). Από τον ίδιο οίκο και την ίδια μεταφράστρια θα κυκλοφορήσει και μια νέα απόδοση της Μεταμόρφωσης του Κάφκα (με πρόλογο και επίλογο μεταφρασμένους από την Αγαθή Δημητρούκα).
Τεράστιο μέγεθος ο Σέργουντ Άντερσον, σημείο αναφοράς των περισσότερων Αμερικανών συγγραφέων, μας συστήνεται επιτέλους στα ελληνικά από τις εκδόσεις Έρμα με το Θάνατος στο δάσος και άλλα διηγήματα σε απόδοση Σπύρου Γιανναρά. Αντίστοιχης σημασίας και η έκδοση του Σάμα του Αντόνιο ντι Μπενεντέτο, έργου σημαντικού για την ισπανόφωνη λογοτεχνία, από τον Καστανιώτη, σε μετάφραση Άννας Βερροιοπούλου.
Οι Σημειώσεις του Μάλτε Λάουριντς Μπρίγκε του Ράινερ Μαρία Ρίλκε είναι το απόλυτο αριστούργημα της γερμανόφωνης λογοτεχνίας και θα κυκλοφορήσει από την Κίχλη σε μετάφραση και με σημειώσεις του Αλέξανδρου Ίσαρη. Ωστόσο, πάντα χρειάζεται ένας Τσαρλς Ντίκενς για να βγει το φθινόπωρο, ειδικά ο απολαυστικός Σηματωρός του, μια ιστορία φαντασμάτων με εισαγωγή του Σάιμον Μπράντλεϊ, που θα κυκλοφορήσει από την Άγρα σε μετάφραση Μαργαρίτας Ζαχαριάδου.
Ξένα και πολυσυζητημένα
Πολύς λόγος είχε γίνει για τα περίφημα Κόκαλα από ήλιο του Μακόρμακ που θα κυκλοφορήσουν από τους Αντίποδες σε μετάφραση Παναγιώτη Κεχαγιά, όπως και για τα διηγήματα του Σέρβου Ντανίλο Κις που περιλαμβάνονται στην περίφημη Εγκυκλοπαίδεια των νεκρών (μτφρ. Μαρία Κεσίνη, Καστανιώτης).
Νέος, συγκλονιστικός Λάσλο Κρασναχορκάι (μετά το Πόλεμος και Πόλεμος και τη Μελαγχολία της Αντίστασης) από τις εκδόσεις Πόλις με το Ταγκό του Σατανά σε μετάφραση Ιωάννας Αβραμίδου. Πολύ ντόρο είχε κάνει ο Χλωμός Βασιλιάς, τον οποίο ο Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας άφησε ανολοκλήρωτο και όλα έδειχναν ότι ήταν το magnum opus του. Θα κυκλοφορήσει από τον Κέδρο σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή, ενώ από τον ίδιο εκδοτικό οίκο θα έχουμε την ευκαιρία να απολαύσουμε και πάλι το Crash του Μπάλαρντ (μτφρ. Γιώργος Ίκαρος Μπαμπασάκης, Σώτη Τριανταφύλλου).
Η σχέση της Σιμόν ντε Μποβουάρ με τον συγγραφέα Νέλσον Άλγκρεν είναι γνωστή και εμπνέει τον Ντάγκλας Κάουι να γράψει το διαβαστερό Μεσημέρι στο Παρίσι, πρωί στο Σικάγο (από τις εκδόσεις Κριτική, σε απόδοση Θωμά Σκάσση). Από τις ίδιες εκδόσεις θα κυκλοφορήσει και η Όλγα του Μπέρνχαρντ Σλινκ, σε μετάφραση Απόστολου Στραγαλινού. Για τους φαν της Χάνια Γιαναγκιχάρα τα καλά μαντάτα είναι ότι θα έχουν την ευκαιρία να διαβάσουν το βιβλίο με το οποίο συστήθηκε στο ευρύ κοινό, το Άνθρωποι στα δέντρα πάντα από το Μεταίχμιο, μεταφρασμένο από τη Μαρία Ξυλούρη.
Η Διόπτρα ετοιμάζει νέο Μάικλ Κόνελι με τον τίτλο Φόνοι στην Πόλη των Αγγέλων, αλλά και τη συνέχεια των περιπετειών της Άγκαθα Κρίστι που έχει αναλάβει η Σόφι Χάνα. Ο τίτλος αυτής, Το μυστήριο των τριών τετάρτων. Ο ίδιος εκδοτικός οίκος θα κυκλοφορήσει το καλύτερο για την περσινή χρονιά σουηδικό αστυνομικό, το Κενό Μνήμης της Καμίλα Μπρέμπε. Το Μικρές φωτιές παντού, το δεύτερο μυθιστόρημα της Celest Ng, θεωρείται από τις μεγαλύτερες εκδοτικές επιτυχίες της προηγούμενης χρονιάς, έχοντας συμπληρώσει πάνω από 40 εβδομάδες στη λίστα των μπεστ σέλερ των «New York Times», και θα κυκλοφορήσει από το Μεταίχμιο σε μετάφραση Ρίτας Κολαΐτη.
Ανακαλύπτοντας ξανά την Ιστορία, μαθαίνοντας θεωρία
«Πώς πεθαίνουν οι δημοκρατίες» αναρωτιούνται οι καθηγητές στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ Στίβεν Λεβίτσκι και Ντάνιελ Ζίμπατ στο χαρακτηρισμένο «βιβλίο της χρονιάς» που φέρει τον ίδιο τίτλο (Μεταίχμιο). Ο πολυβραβευμένος και πολύ αγαπητός πλέον στην Ελλάδα Ρίτσαρντ Έβανς μας μαθαίνει την άλλη όψη της ιστορίας του Β' Παγκοσμίου Πολέμου στο βιβλίο του Η επιδίωξη της εξουσίας. Ευρώπη 1815-1914 (Αλεξάνδρεια), ενώ ενδιαφέρον έχει η Κατάκτηση της Ελλάδας από τους Ρωμαίους του Ρόμπιν Γουότερφιλντ (Ψυχογιός). Τη δεκαετία του '40 εξετάζει το βιβλίο του έγκριτου ιστορικού Ντέιβιντ Μπρούερ, Ελλάδα μια δεκαετία πολέμων: Κατοχή, Αντίσταση και Εμφύλιος Πόλεμος (μτφρ. Κατερίνα Σέρβη, Πατάκης).
«Τι είναι δικαιοσύνη» αναρωτιέται ο σημαντικότερος θεωρητικός του δικαίου του πρώτου μισού του 20ού αιώνα Χανς Κέλσεν στο σημαντικότερο έργο για τη θεωρία της δικαιοσύνης, που κυκλοφορεί από τους Αντίποδες, σε μετάφραση Θοδωρή Δρίτσα και επίμετρο Αλίκης Λαβράνου, ενώ καίρια φιλοσοφικά ερωτήματα εξετάζει η Μεταφυσική ως πρόκληση επικαιρική, ένας φιλοσοφικός διάλογος ανάμεσα στον Χρήστο Γιανναρά και στον κύριο μεταφραστή των έργων του στα αγγλικά Νόρμαν Ράσελ (Ίκαρος).
Συναντήσεις με σύγχρονους νεοέλληνες λογοτέχνες είχε πολλές η βιβλιοκριτικός Σταυρούλα Παπασπύρου και περιλαμβάνονται σε έναν τόμο με τον τίτλο Χωρίς Μαγνητόφωνο (Πόλις). Τα Ελευθεριακά Γραπτά του Αλμπέρ Καμύ θα κυκλοφορήσει ο Καστανιώτης με σπουδαία κείμενα που αγνοούσαν για μεγάλο διάστημα ακόμα και οι πιο φανατικοί μελετητές του (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη).
Οι προσδοκίες, πάντως, ανεβαίνουν κατακόρυφα με την Τέχνη της ξάπλας του Μπερντ Μπρούνερ, έναν ύμνο στην απολαυστική αυτή και επιβεβλημένη συνήθεια από τη λίθινη εποχή μέχρι τη σημερινή εποχή του στρώματος (Αλεξάνδρεια).
Οι Λαϊκοί δρόμοι στο μεσοπολεμικό αστικό τραγούδι αποκαλύπτονται μέσα από ένα μοναδικό «σχεδίασμα τροπικής θεωρίας» −όπως είναι ο υπότιτλος− από τον Νίκο Ανδρίκο και τις εκδόσεις Τόπος. Ένα αντίστοιχα ενδιαφέρον ταξίδι στον χώρο της ηπειρωτικής μουσικής πραγματοποιεί ο Κρίστοφερ Κινγκ (βραβευμένος με Γκράμι) στο Ηπειρωτικό Μοιρολόι (Δώμα).
Ελληνική πεζογραφία
Το Μουσείο των τύψεων και άλλα διηγήματα του Αχιλλέα Κυριακίδη θα κυκλοφορήσει από τον Πατάκη. Από τον ίδιο οίκο και οι είκοσι έξι ιστορίες, δοσμένες με χιούμορ και συγκίνηση, που γράφει ο Θοδωρής Γρηγοριάδης με τον τίτλο Γιατί πρόδωσα την πατρίδα μου. Νέα, πολυαναμενόμενη Ιωάννα Καρυστιάνη με τις Χίλιες Ανάσες (Καστανιώτης), όπως και ο Ανδρέας Μήτσου με τη συλλογή διηγημάτων Ο Ορφέας και ο Ανδρέας. Στο νέο του εγχείρημα Αδέλφια (Μεταίχμιο) ο Γιώργος Συμπάρδης καταπιάνεται με τον ελληνικό εμφύλιο, ενώ στο Γάλα Μαγνησίας ο Κώστας Ακρίβος περιγράφει τον περίκλειστο κόσμο της ελληνικής επαρχίας και του Βόλου.
Από το Μεταίχμιο περιμένουμε τη νουβέλα του Νίκου Παναγιωτόπουλου Ολομόναχος και Στο στήθος μέσα χάλκινη καρδιά του Κώστα Κατσουλάρη. Η βραβευμένη με το Βραβείο Μυθιστορήματος της Ακαδημίας Βίκη Τσελεπίδου επιστρέφει με νέο μυθιστόρημα, με τον τίτλο Φιλελλήνων (Νεφέλη). Ο Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης ολοκληρώνει την τριλογία του Χάους με το Πάρκο (Εστία), ενώ ο Φαίδων Ταμβακάκης επιστρέφει με τη νουβέλα Το μυστικό της Σεσάτ. Η σπάνια, εκπληκτική Ομορφάσχημη του Νίκου Καχτίτση είναι ένα σημείο αναφοράς στην ελληνική λογοτεχνία και θα κυκλοφορήσει από την Κίχλη με επίμετρο του Ηλία Γιούρη.
Βιογραφίες
Ένα είδος που τιμάται ιδιαίτερα στον αγγλοσαξονικό χώρο φαίνεται πως βρίσκει, επιτέλους, την αναγνώριση που του αξίζει και στη χώρα μας. Ειδικά φέτος, δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε πως είναι η χρονιά της βιογραφίας. Αυτοβιογραφείται, λοιπόν, ο Σταύρος Ζουμπουλάκης Στ' Αμπέλια (Πόλις), αφηγούμενος τα παιδικά του χρόνια, ενώ ένα ιδιότυπο Bildungsroman επιχειρεί ο Απόστολος Δοξιάδης με το Ερασιτέχνης Επαναστάτης - Προσωπική Μυθιστορία (Ίκαρος).
Ο Πολ Βεν, ο σπουδαίος ιστορικός της Αρχαίας Ρώμης και της γενεαλογικής προσέγγισης του Μισέλ Φουκώ, μας αποκαλύπτει την προσωπική του ιστορία μέσα από τη φημισμένη αυτοβιογραφία του που εκδίδεται στα ελληνικά με τον τίτλο Και στην αιωνιότητα δεν θα πλήττω σε μετάφραση Γιώργου Καράμπελα (Εστία).
Ο Γουόλτερ Άιζακσον γράφει τη ζωή του Λεονάρντο ντα Βίντσι στη βιογραφία με τον ομώνυμο τίτλο που θα κυκλοφορήσει από τον Ψυχογιό, ενώ από τον ίδιο οίκο θα κυκλοφορήσει και η αυτοβιογραφία της Άγκαθα Κρίστι.
Τέλος, υπέροχα τα νέα της κυκλοφορίας της απολαυστικής και συνάμα συγκινητικής αυτοβιογραφίας του Κώστα Γαβρά, Πήγαινε εκεί που είναι αδύνατον να πας σε μετάφραση Ωρίωνα Αρκομάνη και επιμέλεια Βασίλη Βασιλικού από τον Gutenberg.
