Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
Τέσσερις καλλιτέχνες μας ξεναγούν στο Hypnos Project
Εικαστικά

Τέσσερις καλλιτέχνες μας ξεναγούν στο Hypnos Project

Άννα Παπαέτη, Νάνα Σαχίνη, οι αρχιτέκτονες της Φάλαινας και ο Πάνος Κοκκινιάς

Άννα Παπαέτη: «The Dark Side of the Tune»

 

Η εγκατάσταση που δημιουργήσαμε με τον Νεκτάριο Παππά (ο οποίος ειδικεύεται στον ήχο) έχει ως θέμα τη στέρηση ύπνου σε κρατούμενους της χούντας μέσα από τη χρήση της μουσικής και του ήχου. Μας ενδιέφερε η χρήση ενός συνδυασμού μεθόδων βασανισμού από το Ειδικό Ανακριτικό Τμήμα της Στρατιωτικής Αστυνομίας (ΕΑΤ/ΕΣΑ), οι οποίες περιλάμβαναν συνεχή υποχρεωτική ορθοστασία σε άδειο δωμάτιο, στέρηση ύπνου, στέρηση φαγητού και νερού, ξυλοδαρμούς και παρατεταμένη έκθεση σε συνεχείς δυνατούς ήχους και μουσική. Σύμφωνα με μαρτυρίες, οι ήχοι στα κρατητήρια του ΕΑΤ/ΕΣΑ περιλάμβαναν χτυπήματα στα κάγκελα και τις πόρτες, φωνές των δεσμοφυλάκων, κραυγές των βασανισθέντων, μουσική από τα μεγάφωνα και ήχους από «τεχνικά μέσα». Οι συνεντεύξεις που έκανα με πρώην κρατούμενους αλλά και έναν στρατιώτη της ΕΣΑ μου επιβεβαίωσαν πως λαϊκές επιτυχίες της εποχής παίζονταν δυνατά και επαναλαμβανόμενα από τα μεγάφωνα κατά τη διάρκεια των βασανιστηρίων αλλά και το βράδυ, μην αφήνοντάς τους να κοιμηθούν. Ακούγονταν τραγούδια όπως ο «Ταρζάν» του Θέμη Ανδρεάδη, τα «Παιδιά, τα φιλαράκια τα καλά» του Γιώργου Κοινούση, το «Άσπρα, κόκκινα, κίτρινα, μπλε» της Βίκυς Μοσχολιού και ο «Στέφανος» του Αντώνη Καλογιάννη. Επαναλαμβανόμενος ήχος υπήρχε και σε άλλα μέρη κράτησης, όπως το ηλεκτρικό κουδούνι που ακουγόταν ασταμάτητα στα τρία μικρά κελιά της Ασφάλειας του Πειραιά.

 

Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς
Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς


Αυτό που θέλαμε με τον Νεκτάριο ήταν να μεταφέρουμε το κλειστοφοβικό αλλά και φρικιαστικό συναίσθημα τού να είναι κανείς κλεισμένος σ' έναν πολύ μικρό χώρο, απομονωμένος, άυπνος κι ανελέητα εκτεθειμένος σε επαναλαμβανόμενο ήχο. Θέλαμε να αναδείξουμε ένα άγνωστο κομμάτι των βασανιστηρίων της χούντας, να δείξουμε πως η χρήση του ήχου και της μουσικής δεν ήταν απλώς ένας τρόπος να καλυφθούν οι κραυγές των βασανισθέντων. Αντιθέτως, ήταν μέρος ενός συστηματικού και προσεκτικά σχεδιασμένου προγράμματος βασανιστηρίων που ήταν σωματικά και ψυχικά επιβλαβές. Αυτό το πρόγραμμα συνδεόταν με διεθνή κέντρα εξουσίας. Βλέπετε, οι πρακτικές αυτές ήταν οι πλέον σύγχρονες μέθοδοι βασανισμού παγκοσμίως στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Είχαν αναπτυχθεί μέσα από ενδελεχή έρευνα (κυρίως ψυχολόγων) και είχαν χρησιμοποιηθεί και από τις δύο πλευρές κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου – ενδεικτικό είναι το εγχειρίδιο «Kubark Counterintelligence Interrogation» της CIA (1963).

 

Νάνα Σαχίνη: «Μια ρυτίδωση σε λιμνούλα είναι ένα παράδειγμα (της μηχανής κυμάτων)»

Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς
Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς

 

Μια γλυπτική εγκατάσταση καλεί τον καθένα να γίνει μέρος της. Ένας τόπος κατασκευασμένος από ίχνη σωματικότητας, κομμάτια μνήμης από ένα προ-λογικό και προ-γλωσσικό παρελθόν, επινοήματα φαντασίας, θραύσματα επιστήμης κι επιστημονικής φαντασίας, μυθολογικών αφηγήσεων και κυρίως βιωμάτων που θα ήθελαν να είναι ή και να γίνουν κοινά.
Μια ατρακτοειδής κατασκευή φιλοξενεί έναν θάλαμο. Δεν είναι σίγουρο αν η κατασκευή είναι μάτι, αιδοίο, φωλιά, κούνια ή απλώς μια άτρακτος. Οι υπνικές άτρακτοι, λέει, λειτουργούν υπναγωγικά. Κάτι σαν το γάλα και το κούνημα στο βρέφος, τα υπνωτικά χάπια ή λίγο ποτό παραπάνω στον καθένα μας ή το «νάνι-νάνι, κούνια κάνει». Ο θάλαμος προορίζεται συνήθως για τη διαμονή περισσοτέρων του ενός ατόμων. Στην ανατομία είναι και χώρος του εγκεφάλου και του ματιού.


Αν θέλεις, κοιμήσου σ' εμένα, κάποτε κι εγώ κοιμήθηκα σε κάποιον άλλον, άνθρωπο ή cyborg, ποτέ δεν το ξεκαθάρισα. Αναρωτιέμαι αν το έζησα πραγματικά ή ήταν παραίσθηση. Άραγε, κοιμόμαστε ποτέ πραγματικά ΜΑΖΙ; Και για το δωμάτιο-θάλαμο τότε δεν έχω μνήμη, μόνο αισθήσεις. Τα μάτια ίσα που διέκριναν μορφές. Τα χέρια ψηλαφούσαν όγκους. Ποτέ πλήρης ησυχία. Ενίοτε αναστάτωση. Συχνά συναγερμός.

 

Η εγκατάσταση αυτή θέλει να ψηλαφήσει ζητήματα όπως η σχέση του ύπνου με τη σωματικότητα, τα βιοπολιτικά ζητήματα που εμπλέκονται σε αυτή, η επισφάλειά τους, τι σημαίνει κοιμίζω κάποιον κάπου και κυρίως ποιοι και πώς είμαστε όταν κοιμόμαστε κι όταν είμαστε ξύπνιοι.


Η εγκατάσταση αυτή θέλει να ψηλαφήσει ζητήματα όπως η σχέση του ύπνου με τη σωματικότητα, τα βιοπολιτικά ζητήματα που εμπλέκονται σε αυτή, η επισφάλειά τους, τι σημαίνει κοιμίζω κάποιον κάπου και κυρίως ποιοι και πώς είμαστε όταν κοιμόμαστε κι όταν είμαστε ξύπνιοι.


Μια ελάχιστη πορεία σε έναν μαγικό χωροχρόνο, όπως ακριβώς και ο ύπνος.


Ας κοιμηθούμε τώρα, γιατί βλέπω διπλά. Φταίει, άραγε, το ξενύχτι ή εκείνη η αγκωνιά στο μάτι όταν έβλεπα το τρίτο όνειρο;
Ας κοιμηθούμε, λοιπόν, γιατί δεν νιώθω πια κανένα από τα μέλη μου. Φταίει η αϋπνία ή εκείνο το μελί, σαν ορείχαλκος, υγρό που πιέζει χαμηλά την κοιλιά;

 

Οι αρχιτέκτονες της Φάλαινας (γι' αυτό το έργο Ίρις και Λήδα Λυκουριώτη, Δάφνη Παπαδοπούλου, Vjosana Shkurti) συμμετέχουν με το έργο «Ο Τρελός Έρως / κοιτώνες ιμερολυκείου».

Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς
Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς

 

Το έργο μας είναι μια πρόσκληση να ασχοληθούμε ξανά με το μέλλον, με όχημα το μέσο που ύμνησε η νεωτερικότητα, δηλαδή την ουτοπία. Εδώ και δεκαετίες έχει εξοριστεί από τον δημόσιο λόγο και την πολιτική η συζήτηση για το μέλλον, λες και βρισκόμαστε ήδη μέσα σε αυτό. Εμείς διαφωνούμε και το αποδεικνύουμε αντιπαραβάλλοντας στο νεοφιλελεύθερο τεχνο-παρόν τον τρελό έρωτα, ώστε να δούμε τι είδους (ποιοτική όχι ποσοτική) δουλειά έχουμε ακόμη μπροστά μας.


Ο απολύτως παρεξηγημένος τρελός έρωτας –και τον εννοούμε όπως τον εννόησαν οι σουρεαλιστές– είναι η πιο ριζοσπαστική πολιτική πράξη. Είναι η γνήσια, αδιαμεσολάβητη, μη αλλοτριωτική σύνδεση ανάμεσα σε δύο πρόσωπα. Αν αφεθεί να ευδοκιμήσει (και γι' αυτό σπανίως μπορεί), θα προβάλλεται διαρκώς και σε άλλες κοινωνικές σχέσεις, καταλαμβάνοντας τον χώρο τον οποίο συνήθως καλύπτουν τα εμπορεύματα, η θρησκεία, οι πατριαρχικές δομές.

 

Tα όνειρα γίνονται η πραγματικότητα και όχι το ανάποδο, που μας οδηγεί στον μυστικισμό. Αυτό ήταν το ριζοσπαστικό νόημα που ανέγνωσαν οι σουρεαλιστές κι εξύμνησαν στην ταινία την εποχή της κυκλοφορίας της: το όνειρο που μπορεί να γίνει πραγματικότητα.


Επειδή αγαπάμε πολύ τους ήρωες της λογοκρισίας, δηλαδή τους ανθρώπους που μπόρεσαν να φανταστούν αυτό το μέλλον και γι' αυτό τους αφαιρέθηκε ο λόγος, μπλέκουμε πολλές ιδέες από τα έργα τους κάτω από μία κεντρική αναφορά, τα ιμερολύκεια. Αυτά είναι τα εκπαιδευτήρια της Παγκόσμιας Συνομοσπονδίας, της ουτοπίας που φαντάζεται ο Ιούλιος Βερν, στη βιβλιοθήκη του μεγάλου υπερωκεάνιου, διαβάζοντας τον 5ο τόμο της Παγκοσμίου Γεωγραφίας του Malte-Brun και κοιτάζοντας γραμματόσημα, στο κεφάλαιο 61 του «Μεγάλου Ανατολικού» του Ανδρέα Εμπειρίκου. Φτιάχνουμε τους κοιτώνες των ιμερολυκείων, θέλοντας να τραβήξουμε την προσοχή του κοινού προς αυτήν τη μοναδική ουτοπία που βάζει στο επίκεντρο τον έρωτα και γι' αυτό παραμένει τελείως άγνωστη και παρεξηγημένη στην ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία.


Στα ιμερολύκεια παρακολουθούν τα παιδιά και οι ερωτογυμναστές, λίγο πριν κοιμηθούν, για νανούρισμα, την άγνωστη σήμερα χολιγουντιανή ταινία «Peter Ibbetson» (1935) του Henry Hathaway. Βασισμένη σε ένα μυθιστόρημα του Georges du Maurier (1891), αναφέρεται στον τρελό έρωτα. Οι δύο τρελά ερωτευμένοι ήρωες, χωρισμένοι από τα κοινωνικά και τραγικά εμπόδια που απορρέουν από τη συμβατική ζωή που αναγκάστηκαν να ακολουθήσουν, καταφέρνουν να ζήσουν στον κόσμο του ονείρου. Κοιμούνται και βλέπουν τα ίδια όνειρα. Τα όνειρα γίνονται η πραγματικότητα και όχι το ανάποδο, που μας οδηγεί στον μυστικισμό. Αυτό ήταν το ριζοσπαστικό νόημα που ανέγνωσαν οι σουρεαλιστές κι εξύμνησαν στην ταινία την εποχή της κυκλοφορίας της: το όνειρο που μπορεί να γίνει πραγματικότητα.


Τονίζοντας, τέλος, την δραματική έλλειψη συζητήσεων περί έρωτος στις μεγάλες πολιτικές μεταβολές που συμβαίνουν τα τελευταία πέντε χρόνια παγκοσμίως, σε αντίθεση με το αίτημα για ερωτική απελευθέρωση που μεσουράνησε τη δεκαετία του '60, μπλέκουμε λίγη ακόμη αντιπροσωπευτική βιβλιογραφία από εκείνη την ένδοξη εποχή, όπως το βιβλίο «Amour, Εrotisme et Cinema» του Άδωνη Κύρου. Το εξέδωσε ο περίφημος εκδότης της ερωτικής παρανομίας στη Γαλλία, των σουρεαλιστών και του περιοδικού «Positif», Eric Losfeld, και λειτουργεί για εμάς ως το τεκμήριο των συνδέσεων μεταξύ της ταινίας, του πολιτικού προγράμματος, του τρελού έρωτος και των προσώπων που τον βγάζουν από την αφάνεια.

 

Πάνος Κοκκινιάς: «Βόλακας»

Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς
Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς

 

Το σκηνικό του «Βόλακα», ένα τίποτα μέση του πουθενά, που θα μπορούσε να είναι οπουδήποτε στην Ελλάδα, θυμίζει λίγο έργο του Μπέκετ, παραπέμποντας έτσι σε μια υπαρξιακή κατάσταση.


Ο άνθρωπος που κείτεται ανάσκελα πλάι στην αυτοσχέδια κολόνα φωτισμού μπορεί να είναι κοιμισμένος, μπορεί νεκρός. Μεθυσμένος ή βυθισμένος σε μια ενατένιση. Μπορεί να είναι ένας ντόπιος ανέστιος, εξόριστος της ζωής ή ξένος, εξόριστος από τον τόπο του. Ή απλώς ένα ρεμάλι, σαν αυτά του Reizer, μια κατάντια.


Δίπλα του, ένας φωτογενής σκουπιδοτενεκές διεκδικεί βραβείο δεύτερου ρόλου ως βασικός συντελεστής στη σύσταση του εννοιολογικού περιβάλλοντος. Κι ένα οδικό σήμα με γυρισμένη την πλάτη, ό,τι πρέπει για να αναρωτιέται κανείς. Λουσμένα όλα από ένα ανελέητο αλλά και υπερβατικό φως που, ως τέτοιο, αναδεικνύει το παράλογο της ζωής.


Το σκηνικό προϋπήρχε, η εικόνα σκηνοθετήθηκε. Αλλά δεν έχει σημασία ο τρόπος που φτιάχνεται μια εικόνα. Σημασία έχει αν ένας άνθρωπος θα μπορούσε να υπάρχει εκεί. Σημασία έχει εάν είναι ακόμα εκεί.


Το έργο δεν επιχειρεί έναν μονοσήμαντο συμβολισμό. Μπορεί να διαβάζεται σε σχέση και με σημερινές καταστάσεις, σαν ένα «σιγά, η πατρίδα κοιμάται», αλλά όχι αποκλειστικά. Ο ύπνος κι ο θάνατος έκαναν πάντα καλή παρέα.

 

Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς
Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς

 

Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς
Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς

 

Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς
Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς

 

Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς
Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς

 

Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς
Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς

 

Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς
Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς

 

Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς
Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς

 

Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς
Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς

 

Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς
Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς

 

Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς
Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς

 

Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς
Φωτογραφία: Πάνος Κοκκινιάς

 

Info:

Hypnos Project, έναρξη-εγκαίνια κεντρικής έκθεσης: 18/4, 20.00, Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών, λεωφ. Συγγρού 107-109, Νέος Κόσμος, 210 9005800, διάρκεια ως 19/6, πλήρες πρόγραμμα sgt.gr



Μαθήτευσε στο Εργαστήρι Δημοσιογραφίας και το αθηναϊκό underground press. Ανήκει στην συντακτική ομάδα της Lifo. Έχει επίσης ασχοληθεί με επιμέλειες κειμένων και εκδόσεων.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Γιαννούλης Χαλεπάς: Η τραγική ζωή του μεγαλύτερου Έλληνα γλύπτη
Επίσκεψη στο σπίτι του στην Τήνο και μια καταγραφή της διαδρομής του ανάμεσα στην απογοήτευση, στην τρέλα και στη δόξα
Ο Τζάκσον Πόλοκ μέσα από τα 24 κορυφαία έργα του
Σαν σήμερα πεθαίνει, στα 44 του χρόνια, ο σπουδαίος Αμερικανός ζωγράφος, πρωτοπόρος του αφηρημένου εξπρεσιονισμού
Το μυστικό του τελευταίου πίνακα του Βαν Γκογκ
Μετά από 130 χρόνια, μία παλιά καρτ ποστάλ λύνει το μυστήριο
Αιμιλία Μπαλάσκα: «Για πάρα πολλά χρόνια έθαβα το δικό μου το πτώμα κάτω απ’ το χαλί»
Παρενοχλήθηκε ως παιδί από τον παππού της και μεγάλωσε σε μια σέχτα Πεντηκοστιανών στην Αθήνα. Η ιδιαίτερη συνέντευξη μιας εξαιρετικής καλλιτέχνιδας
22 πολιτιστικά events που αξίζει να δούμε τον Αύγουστο
Συναυλίες, εκθέσεις και παραστάσεις σε Αθήνα και Επίδαυρο.
Sleeping with a tiger από την K-Gold Temporary Gallery
Η σχέση μεταξύ των κοινωνιών που δημιουργούν άνθρωποι και ζώα αναδεικνύεται σε μια εξαιρετική έκθεση.
Οι αλλόκοτες δημιουργίες της Pottati Pottato
Μια Ελληνίδα καλλιτέχνις φτιάχνει σε κεραμικά μορφές της καθημερινότητάς, με τρόπο εντελώς ανατρεπτικό και παιγνιώδη, και τις παρουσιάζει σε έκθεση στη Μύκονο.
10 εκθέσεις εικαστικών στην Αθήνα που μένουν ανοικτές όλο το καλοκαίρι
Ευκαιρία να τις επισκεφθούμε.
Ο ρευστός, πάμφωτος κόσμος του Κωνσταντίνου Παρθένη
Σαν σήμερα πεθαίνει το 1967 ο σπουδαίος, κοσμοπολίτης δάσκαλος του Τσαρούχη και του Εγγονόπουλου: πολεμήθηκε, απομονώθηκε και η ζωή του παραμένει ακόμα και σήμερα τυλιγμένη με πέπλο μυστηρίου
Στην Άνδρο θα δεις φέτος έργα από Takis, Chryssa, Κουνέλλη, Λουκά Σαμαρά και άλλους μεγάλους καλλιτέχνες
«Αφαιρετικές προσεγγίσεις Ελλήνων καλλιτεχνών της διασποράς»: Εντυπώσεις από τη νέα καλοκαιρινή έκθεση του Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή.
Ο Πάνος Χαραλάμπους μάς καλεί να περπατήσουμε πάνω σε 20.000 ποτήρια, αυτό το Σ/Κ στο Ρομάντσο
«Άφοβο Σώμα»: Μια διαδραστική οπτικοακουστική εγκατάσταση και περφόρμανς στο πλαίσιο του φεστιβάλ Χλωροκίνη,
Ο Photoharrie ζωγραφίζει ακουαρέλες και ζει με ένα φίδι στο Μεταξουργείο
Περίεργοι μύκητες που γίνονται εναλλακτική μόδα, σύγχρονοι βοσκοί, νύχτα, μπαρ, καπνοί, γυμνοί άνθρωποι: η λίστα των αναφορών του Photoharrie είναι ατελείωτη.
Γιατί όλοι λατρεύουν τη Φρίντα Κάλο;
Σαν σήμερα γεννιέται στην πόλη του Μεξικού η πιο διάσημη γυναίκα ζωγράφος του 20ού αιώνα.
«Καλή μου, συναντιόμαστε ξανά»: Δίπτυχο ζευγαριού του 16ου αιώνα ενώνεται ξανά μετά από 150 χρόνια
Η ιστορία ενός δίπτυχου που χωρίστηκε, μέσω δημοπρασιών και άλλων ατυχών γεγονότων, αποκαλύπτεται με ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες.
Ο Αλέξανδρος λείπει διακοπές
'Ενα έργο του βούλγαρου καλλιτέχνη Luchezar Boyadjiev στο MOMus - Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (Θεσσαλονίκης)
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή