Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Καρλ Ούβε Κνάουσγκορντ: «Βλέποντας Μουνκ είναι σα να διαβάζεις Ντοστογιέφσκι»

Με αφορμή το νέο του βιβλίο που έχει θέμα την τέχνη του δημιουργού της «Κραυγής», ο Νορβηγός συγγραφέας μιλά για το άμεσο, έντονα συναισθηματικό και πανίσχυρο έργο του μεγάλου ζωγράφου και συμπατριώτη του

Διάσημος κυρίως για τις έξι αυτοβιογραφικές νουβέλες του με γενικό τίτλο «Ο αγώνας μου», ο 50χρονος Καρλ Ούβε Κνάουσγκορντ μίλησε στον Guardian για την σχετικά πρόσφατη εμμονή του με το έργο του συμπατριώτη του Έντβαρτ Μουνκ, το οποίο αποτελεί και το θέμα του νέου του βιβλίου που κυκλοφορεί αυτή την εβδομάδα στα αγγλικά με τίτλο "So Much Longing in So Little Space: The Art of Edvard Munch" (Τόση πολλή λαχτάρα σε τόσο μικρό χώρο: Η τέχνη του Ένταβαρντ Μoυνκ), λίγο καιρό πριν την επικείμενη μεγάλη έκθεση του Νορβηγού ζωγράφου στο Βρετανικό Μουσείο.

 

Όλοι όσοι προέρχονται από τη Νορβηγία γνωρίζουν τον Μουνκ. H «Κραυγή» είναι μια από τις πιο εμβληματικές εικόνες της κουλτούρας μας. Την έχουμε δει όλοι τόσες πολλές φορές που πλεόν είναι σα να μην τη βλέπουμε. Την πρώτη φορά που είδα «αληθινό» πίνακα του Μουνκ ήταν στην Εθνική Πινακοθήκη του Όσλο. Θα πρέπει να ήμουν 17 και δεν είχα ξαναπάει σε μουσείο. Γενικά μου άρεσε μάλλον η εμπειρία, όταν όμως έστριψα σε μια γωνία και βρέθηκα ξαφνικά στην αίθουσα του Μουνκ, όλα άλλαξαν. Τα έργα ήταν σε άλλο επίπεδο. Είχα πάθει σοκ.

 

Ως χαρακτήρας, ο Μουνκ ήταν μια σύνθετη μίξη διαφορετικών και αλληλοσυγκρουόμενων στοιχείων. Ήταν δύσκολος και αντικοινωνικός αλλά επίσης κομψός και κοσμοπολίτης.

 

Δεν είχα δει πολλή τέχνη ακόμα τότε, είχα όμως διαβάσει αρκετά βιβλία και μπορούσα να συγκρίνω αυτό που έβλεπα στα έργα του Μουνκ με την επίδραση που είχε πάνω μου η ανάγνωση των βιβλίων του Ντοστογιέφσκι. Ευθεία, άμεση και έντονα συναισθηματική. Όχι ακριβώς αντι – διανοητική, αλλά ήταν σα να μην έχει σχέση με τη νόηση. Σε κρατούσε σφιχτά και σ' αυτή την ηλικία χρειάζεσαι αυτή την υπαρξιακή διάσταση στην τέχνη.

 

Ως χαρακτήρας, ο Μουνκ ήταν μια σύνθετη μίξη διαφορετικών και αλληλοσυγκρουόμενων στοιχείων. Ήταν δύσκολος και αντικοινωνικός αλλά επίσης κομψός και κοσμοπολίτης. Προερχόταν από γνωστή οικογένεια, γεγονός που ίσως του πρόσφερε την αυτοπεποίθηση να συνεχίζει να κάνει αυτό που θέλει, παρότι αρχικά χλευαζόταν. Είχε γνώση της αξίας του. Συγχρόνως, ήταν εξαιρετικά ματαιόδοξος, εσωστρεφής και νευρικός σε βαθμό που δεν σταματούσε να μιλάει όταν τον κυρίευε η αμηχανία του.

 

Πιστεύω ότι ένιωθε πολύ απροστάτευτος απέναντι στον κόσμο και η ζωγραφική λειτουργούσε ως ασπίδα προστασίας. Ήταν επίσης αθεράπευτα νάρκισσος και ανίκανος για δεσμούς και σχέσεις, ειδικά με τις γυναίκες. Αυτό οφείλεται ίσως στο ότι έχασε τη μητέρα του όταν ήταν πέντε ετών και τη μεγαλύτερη αδελφή του, την οποία υπεραγαπούσε, όταν αυτός ήταν δεκατριών. Όποιος θέλει να τον κατανοήσει, θα πρέπει νομίζω να λάβει υπόψη αυτές τις απώλειες. Τα έργα του ήταν σε μεγάλο βαθμό ένας τρόπος για εκείνον να τις διαχειριστεί.

 

Πριν από λίγα χρόνια αγόρασα ένα print έργου του Μουνκ σε μια δημοπρασία. Είναι μια απλή απεικόνιση γυναικείας κεφαλής, πολύ όμορφης, με ολοζώντανα μάτια. Δεν πρόκειται για αριστούργημα, από τη στιγμή που μπορούσε άνετα να ζωγραφίσει άλλα δέκα τέτοια σε μια μέρα. Είναι συγκλονιστικό όμως να βλέπεις τον τρόπο που συναντώνται η απλότητα και η πολυπλοκότητα στις γραμμές του. Πάνω από όλα, ήταν άφθαστος στο σχέδιο.

 

Αυτοπροσωπογραφία με ισπανική γρίπη, 1919.
Αυτοπροσωπογραφία με ισπανική γρίπη, 1919.

 

Το να έχεις στην ιδιοκτησία σου έναν Μουνκ – ακόμα και print - θεωρείται ένδειξη «μπουρζουαζίας» στη Νορβηγία. Αποτελεί σύμβολο κοινωνικού στάτους, σημαίνει ότι έχεις λεφτά και φιλοδοξείς να αναρριχηθείς στην ταξική κλίμακα. Είναι σίγουρα κάτι που θα προκαλούσε χλευασμό και ειρωνεία στο νεαρό εαυτό μου. Το έχω στον τοίχο μου όμως το έργο και το κοιτάω συχνά.

 

Πολλά εικαστικά έργα μπορείς να τα παρατηρείς μέχρι ένα σημείο και μετά είναι σα να μην έχεις να δεις τίποτα πια, έχουν ξεθωριάσει στο βλέμμα σου. Αυτή η εικόνα όμως, ίσως εξαιτίας της απλότητάς της, παραμένει φρέσκια και ζωντανή και μου προσφέρει μεγάλη απόλαυση.

 

Στα παιδιά μου αρέσει επίσης ο Μουνκ. Νομίζω ότι οι νέοι ανταποκρίνονται στα έργα του επειδή στο μυαλό τους μοιάζει ξεκάθαρο αυτό που αντιπροσωπεύουν συναισθηματικά. Είναι άμεσα, απλά, ακατέργαστα, πανίσχυρα. Ένας από τους λόγους που «Η Κραυγή» είχε σοκάρει τόσο το κοινό όταν εμφανίστηκε ήταν η κατάργηση κάθε απόστασης ανάμεσα στον θεατή και στην εικόνα. Πρόκειται για άμεσο συναίσθημα.

 

Αυτό έμοιαζε επαναστατικό στη δεκαετία του 1890, όταν τα περισσότερα ζωγραφικά έργα ήταν γεμάτα από κάθε είδους εμπόδια. Τώρα όμως που ζούμε σε συνθήκες «άμεσου χρόνου», ο Μουνκ φαίνεται όχι μόνο διαχρονικός αλλά και απίστευτα σύγχρονος. Η εικόνα παραμένει ζωντανή.

 

Νεαρή γυναίκα στην παραλία, 1896
Νεαρή γυναίκα στην παραλία, 1896
Εφηβεία, 1894
Εφηβεία, 1894

 

Το βαμπίρ (Αγάπη και πόνος), 1894
Το βαμπίρ (Αγάπη και πόνος), 1894

 

"H «Κραυγή» είναι μια από τις πιο εμβληματικές εικόνες της κουλτούρας μας. Την έχουμε δει όλοι τόσες πολλές φορές που πλέον είναι σα να μην την βλέπουμε": Λεπτομέρεια λιθογραφίας του Μουνκ με βάση το διάσημο έργο του
"H «Κραυγή» είναι μια από τις πιο εμβληματικές εικόνες της κουλτούρας μας. Την έχουμε δει όλοι τόσες πολλές φορές που πλέον είναι σα να μην την βλέπουμε": Λεπτομέρεια λιθογραφίας του Μουνκ με βάση το διάσημο έργο του

 

Με στοιχεία από τον Guardian

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

O Έντβαρντ Μουνκ πέρα από την κραυγή του
Πώς η τέχνη του σπουδαίου Νορβηγού εξπρεσιονιστή που πέθανε σαν σήμερα το 1944 επηρέασε και επηρεάστηκε καθοριστικά από την ευρωπαϊκή πραγματικότητα των αρχών του 20ού αιώνα
Γιατί η άηχη «Κραυγή» του Έντβαρτ Μουνκ συγκλονίζει ακόμη
Σαν σήμερα γεννιέται ο καλλιτέχνης που τόλμησε να αποτυπώσει στους πίνακες του την απόγνωση του νου και την ψυχική διαταραχή, χωρίς ντροπή και περιστροφές
Έσπασε κάθε ρεκόρ η «Κραυγή» του Μουνκ
Δημοπρατήθηκε έναντι 119,92 εκατομμυρίων δολαρίων

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Γερμανός στην Ελλάδα, Έλληνας στη Γερμανία ο Μπουζιάνης υπήρξε η ψυχή του ελληνικού εξπρεσιονισμού
Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Μουσείου Μπουζιάνη, Φοίβος Κυπραίος, και ο ιστορικός τέχνης Γιώργος Μυλωνάς μιλούν στο Lifo.gr για τον μεγάλο εξπρεσιονιστή που πεθαίνει σαν σήμερα το 1959
Η τέχνη του Taxis: Αληθινές ιστορίες σε κτίρια όλου του κόσμου
Ένας από τους πιο δυνατούς Έλληνες εικαστικούς τη νέας γενιάς αλλάζει παλέτα και ταξιδεύει παντού με την τέχνη του.
Δύο έργα του Ελ Γκρέκο ταξιδεύουν από το Μουσείο Μπενάκη στο Grand Palais - Όλο το χρονικό της μεταφοράς
Οι εικόνες «Ο Λουκάς ζωγραφίζει τη Παναγία» και «Η Προσκύνηση των Μάγων» από την πρώιμη περίοδο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου συμμετέχουν στη μεγάλη αναδρομική έκθεση «Greco» που ανοίγει στο Παρίσι.
Η πολύχρωμη street art των ΚΑΦΑΟ της Αθήνας
83 καλλιτέχνες γέμισαν με τέχνη τα κουτιά του ΟΤΕ στο εμπορικό τρίγωνο της Αθήνας και τα μετέτρεψαν στα πιο instagram friendly σημεία του κέντρου.
Τα ζωγραφικά έργα του Νίκου Κούνδουρου στο 60ό Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης παρουσιάζει το σύνολο του ζωγραφικού έργου του Νίκου Κούνδουρου, καλύπτοντας μια περίοδο 75 χρόνων, από τα πρωτόλεια σχέδια μέχρι τα τελευταία του σκιαγραφήματα με μολύβι.
H εκρηκτική συνάντηση του Francis Bacon με τον Peter Beard
Ο Βασίλης Κιμούλης μεταφράζει αποκλειστικά για το LIFO.gr αποσπάσματα από τις συνομιλίες του μεγάλου ζωγράφου με τον γοητευτικό ταξιδευτή και φωτογράφο
Επιτέλους, η πρώτη ατομική έκθεση της Ariana Papademetropoulos στην Αθήνα
Η ελληνικής καταγωγής νεράιδα της ζωγραφικής έρχεται από το Λος Άντζελες με τα ονειρώδη έργα της για μια ατομική έκθεση στην γκαλερί The Breeder
Φράνσις Μπέηκον: «Πάντα ήθελα να ζωγραφίσω το στόμα όπως ο Μονέ ζωγράφιζε το ηλιοβασίλεμα»
Δείτε το σημαντικότερο ντοκουμέντο της μεγαλοφυίας του Φράνσις Μπέηκον, στο BBC το 1963, που επηρέασε όσο ελάχιστα την τέχνη του εικοστού αιώνα. Ο μεγάλος ζωγράφος μιλά στον Ντέιβιντ Σιλβεστερ με ορμητική ειλικρίνεια, διαύγεια και ... κέφι!
Ο William Blake στην Tate Britain. Μία από τις σημαντικότερες εκθέσεις του φθινοπώρου.
Το μουσείο στο οποίο στεγάζεται το εθνικό πάνθεον της βρετανικής τέχνης παρουσιάζει μία μεγάλη αναδρομική έκθεση για έναν καλλιτέχνη που υπήρξε οραματιστής και ριζοσπαστικός όσο κανείς άλλος, για έναν μυθικό ζωγράφο μυθικών σκηνών και επικό ποιητή.
18 αριστουργήματα του Ρέμπραντ από τη συλλογή του Rijksmuseum
Ένα από τα σημαντικότερα μουσεία στον κόσμο βρίσκεται στην πόλη του Άμστερνταμ και φιλοξενεί μερικά από τα σημαντικότερα έργα του σπουδαίου ζωγράφου
Σταύρος Ιωάννου: μια έκθεση του σημαντικού Έλληνα εξπρεσιονιστή ανοίγει απόψε στην Evripides Art Gallery
Στην πρώτη έκθεση μετά τον θάνατό του το 2009, αναφαίνεται δυνατότερη η ανήσυχη, βαθιά συναισθηματική και απελευθερωτική φύση των έργων του.
Στη Σύρο βρίσκεται ένας από τους πρώτους και μέχρι πρότινος άγνωστους πίνακες του Ελ Γκρέκο
Η «Κοίμηση της Θεοτόκου» είναι ένα από τα τρία βεβαιωμένα έργα της πρώιμης περιόδου του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου
Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: ο ζωγράφος που ο Πικάσο αποκαλούσε «πατέρα»
Σαν σήμερα το 1541 γεννήθηκε στον Χάνδακα, το σημερινό Ηράκλειο Κρήτης
Η Μαρίνα Αμπράμοβιτς επιστρέφει μετά από μισό αιώνα στο Βελιγράδι και σκέφτεται να εγκαταστήσει μόνιμα το αρχείο της στην Αθήνα
Η διάσημη «προβοκατόρισσα» του performance art επέστρεψε αυτές τις μέρες στην πατρίδα της με τη μεγαλύτερη αναδρομική έκθεση της καριέρας της και δηλώνει στα 73 της ότι «θα πεθάνει δουλεύοντας».
Ο Παναγιώτης Πανταζής (Pan Pan) κατάφερε να «πληρώνει τους λογαριασμούς του» από τα κόμικς που σχεδιάζει
Comic artist, illustrator, μουσικός. Γεννήθηκε και ζει στο Πολύγωνο. Μικρός ήθελε να γίνει ποδοσφαιριστής.
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή