Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Οι λιγάκι εκκεντρικές μέρες της Ισιδώρας Ντάνκαν στην Αθήνα του 1903

Το θυελλώδες πέρασμα από την Αθήνα της γυναίκας που άλλαξε την ιστορία του χορού και αγαπούσε τόσο την αρχαία Ελλάδα ώστε να κυκλοφορεί με χιτώνες και σανδάλια. Με σπάνιες φωτογραφίες.
ΤΗΣ ΤΖΟΑΝ ΜΠΡΕΤΟΝ ΚΟΝΕΛΙ
Η Ισιδώρα Ντάνκαν στον έρημο Κολωνό του 1903

ΔΕΚΑ ΜΟΝΟ ΘΑ ΗΤΑΝ ΟΙ ΕΚΛΕΚΤΟΙ. Κάθε νύχτα, αγόρια όλο νευρικότητα γέμιζαν τα ερείπια του Θεάτρου του Διονύσου στους πρόποδες της Ακρόπολης κι έπαιρναν θέση στο κέντρο της σκηνής. Εκεί, καθένα έβαζε την ψυχή του στο τραγούδι του, ενώ η παράξενη ξένη καθόταν στους μαρμάρινους θρόνους, τους ίδιους που χρησιμοποιούσαν και οι επιφανείς Αθηναίοι στους αρχαίους καιρούς. Η γυναίκα κάρφωνε εξεταστικά το βλέμμα της στα αγόρια, στο καθένα ξεχωριστά, διακόσια «κακοντυμένα αλάνια» συνολικά. Η Ισιδώρα Ντάνκαν ήξερε ακριβώς τι ζητούσε. Φεύγοντας από την Αθήνα, θα έπαιρνε μαζί της έναν χορό δέκα ντόπιων αγοριών.

 

Η Ντάνκαν και η οικογένειά της έφτασαν στην Αθήνα το φθινόπωρο του 1903 κι εγκαταστάθηκαν στην περιοχή του Κοπανά, στις πλαγιές του Υμηττού, τοποθεσία που τους παρείχε ανεμπόδιστη θέα στην Ακρόπολη. Η κατασκευή του οικογενειακού συγκροτήματος, που το αποκαλούσαν «ο ναός μας», είχε ξεκινήσει πολύ φιλόδοξα, δεν ολοκληρώθηκε όμως ποτέ. Με χαρακτηριστική απερισκεψία, οι Ντάνκαν είχαν αγοράσει γη που δεν εξασφάλιζε πρόσβαση σε νερό. Μέχρι το τέλος του χρόνου η Ισιδώρα είχε φύγει.

 

Οι Ντάνκαν ντυμένοι με χιτώνες πάνω από τα ανασκαμμένα χώματα επιβλέπουν τις εργασίες κατασκευής του «ναού» τους στην κορυφή του Υμηττού. Με χαρακτηριστική απερισκεψία, είχαν αγοράσει γη που δεν εξασφάλιζε πρόσβαση σε νερό. Μέχρι το τέλος του χρόνου η Ισιδώρα θα είχε φύγει.
Οι Ντάνκαν ντυμένοι με χιτώνες πάνω από τα ανασκαμμένα χώματα επιβλέπουν τις εργασίες κατασκευής του «ναού» τους στην κορυφή του Υμηττού. Με χαρακτηριστική απερισκεψία, είχαν αγοράσει γη που δεν εξασφάλιζε πρόσβαση σε νερό. Μέχρι το τέλος του χρόνου η Ισιδώρα θα είχε φύγει.

 

Μέσα σ' ένα δευτερόλεπτο, η Ντάνκαν είχε αντιληφθεί την πεμπτουσία της κίνησης ως προσευχή. Η αλήθεια που της αποκαλύφθηκε μέσα στο περιστύλιο του Παρθενώνα γέννησε μέσα της μια κίνηση που ξεπήδησε από το διάφραγμά της και ανάγκασε τα χέρια της να υψωθούν σε στάση δέησης. Οι περίφημες φωτογραφίες του Edward Steichen με την Ντάνκαν σε εκπληκτικές πόζες μέσα στην περίσταση του Παρθενώνα τραβήχτηκαν το 1920.

 

Οι μήνες όμως που πέρασε στην Αθήνα την είχαν μεταμορφώσει και γεμίσει. Μαζί με τους ανθρώπους τους οποίους συναναστρεφόταν, ποιητές, τραγουδιστές, χορευτές, καλόγερους, χωρικούς και βασιλιάδες, δημιούργησαν έναν κύκλο που πειραματιζόταν επάνω στον χορό, στο θέατρο, στη μουσική και στην υφαντική.

Οι Ντάνκαν απήγγελλαν στίχους και χόρευαν κάθε πρωί στο Θέατρο του Διονύσου. Τα απογεύματα όργωναν τα μουσεία και τις βιβλιοθήκες της πόλης, προσπαθώντας να κατανοήσουν την αρχαία ελληνική καλλιτεχνική φόρμα και κίνηση μελετώντας ποίηση, δραματουργία, γλυπτική και αγγειογραφία. Αυτό που ενδιέφερε ιδιαίτερα την Ισιδώρα και τον αδελφό της Ρέυμοντ, ο οποίος μετά από σύντομη γνωριμία παντρεύτηκε την Πηνελόπη Σικελιανού, αδελφή του μεγάλου ποιητή, ήταν να ανασύρουν από τη λήθη τον ήχο της αρχαίας ελληνικής μουσικής, γι’ αυτό αναζητούσαν χειρόγραφα βυζαντινής εκκλησιαστικής μουσικής. Η θεωρία τους ήταν ότι οι ύμνοι των πρωτοχριστιανικών εκκλησιών είχαν τις ρίζες τους στις στροφές των αρχαίων ελληνικών ύμνων. Οι Ντάνκαν άκουγαν επίσης προσεκτικά τους ντόπιους, άντρες και αγόρια, που τραγουδούσαν παραδοσιακά λαϊκά τραγούδια, ελπίζοντας να εντοπίσουν σ’ αυτά ίχνη αρχαίας ελληνικής μουσικής των κλασικών χρόνων.

 

Η Ντάνκαν με τα παιδιά που επέλεξε στην Ελλάδα και έναν δάσκαλο Βυζαντινής μουσικής, 1903
Η Ντάνκαν με τα παιδιά που επέλεξε στην Ελλάδα και έναν δάσκαλο Βυζαντινής μουσικής, 1903

 

Η Ισιδώρα Ντάνκαν και οι μαθήτριές της Ίρμα, Λίζα και Μαργαρίτα στη Θήβα, Ελλάδα, 1920. Μια σπάνια φωτογραφία.
Η Ισιδώρα Ντάνκαν και οι μαθήτριές της Ίρμα, Λίζα και Μαργαρίτα στη Θήβα, Ελλάδα, 1920. Μια σπάνια φωτογραφία.

 

Το σπίτι των Ντάνκαν στον Υμηττό, πριν αναστηλωθεί και χαρακτηρισθεί νεώτερο μνημείο.
Το σπίτι των Ντάνκαν στον Υμηττό, πριν αναστηλωθεί και χαρακτηρισθεί νεώτερο μνημείο.

 

Η Ισιδώρα ήταν αποφασισμένη να αναδημιουργήσει έναν αρχαίο χορό αγοριών για να περιοδεύσει μαζί της στην Ευρώπη σε μια παράσταση των Ικέτιδων του Αισχύλου. Πράγματι, συγκέντρωσε τις δέκα καλύτερες αγορίστικες φωνές της Αθήνας και επιστράτευσε έναν νεοχρισθέντα ορθόδοξο ιερέα με ειδίκευση στη βυζαντινή μουσική για να εκπαιδεύσει τα δέκα τυχερά πιτσιρίκια που θα συγκροτούσαν την επονομαζόμενη Ελληνική Χορωδία. Η οικογένεια Ντάνκαν και oι μικροί τραγουδιστές έφυγαν από την Αθήνα πριν το τέλος του χρόνου για να ταξιδέψουν στη Βιέννη, στο Μόναχο και στο Βερολίνο.

 

Στο Μόναχο έδωσαν μια παράσταση για τους φοιτητές του διάσημου αρχαιολόγου Adolf Furtwangler, ο οποίος προλόγισε την εκδήλωση με μια διάλεξη επάνω στους αρχαίους ελληνικούς ύμνους που είχαν μελοποιηθεί από τον ιερέα. Τα αγόρια τραγούδησαν σαν αρχαίος χορός, ντυμένα με χιτώνες και με σανδάλια στα πόδια. Η ίδια η Ισιδώρα χόρεψε τον ρόλο και των πενήντα Δαναΐδων. Το κοινό παραληρούσε.

 

H Iσιδώρα Ντάνκαν στο Θέατρο του Διονύσου, 1920
H Iσιδώρα Ντάνκαν στο Θέατρο του Διονύσου, 1920
Ο Steichen τράβηξε αυτή την φωτογραφία στην Ακρόπολη το 1921, με μια από τις αφοσιωμένες μαθήτριες της Ντάνκαν, που αποκαλούνταν «Isadorables». Το μοντέλο αυτής της εικόνας είναι η Thérèse Duncan, μία από τις υιοθετημένες κόρες της Ισιδώρας. Γεννήθηκε ως Thérèse Kruger στη Δρέσδη της Γερμανίας. Η Ντάνκαν την είδε να χορεύει σε μια σχολική εκδήλωση για τα Χριστούγεννα και την πήρε στη σχολή χορού της. Ταξίδεψε με τις Isadorables στην Αμερική στη δεκαετία του 1910 και έφυγε από την σχολή το 1922, λίγο μετά από αυτή την πόζα της στον Ιερό Βράχο.
Ο Steichen τράβηξε αυτή την φωτογραφία στην Ακρόπολη το 1921, με μια από τις αφοσιωμένες μαθήτριες της Ντάνκαν, που αποκαλούνταν «Isadorables». Το μοντέλο αυτής της εικόνας είναι η Thérèse Duncan, μία από τις υιοθετημένες κόρες της Ισιδώρας. Γεννήθηκε ως Thérèse Kruger στη Δρέσδη της Γερμανίας. Η Ντάνκαν την είδε να χορεύει σε μια σχολική εκδήλωση για τα Χριστούγεννα και την πήρε στη σχολή χορού της. Ταξίδεψε με τις Isadorables στην Αμερική στη δεκαετία του 1910 και έφυγε από την σχολή το 1922, λίγο μετά από αυτή την πόζα της στον Ιερό Βράχο.

 

Σε κάθε νέο προορισμό, ωστόσο, ο ενθουσιασμός για τη χορωδία ξεφούσκωνε. Όταν πια έφτασαν στο Βερολίνο, μετά από εξάμηνη περιοδεία, οι φωνές των αγοριών είχαν αρχίσει να αλλάζουν· οι μελωδικοί κάποτε ήχοι γίνονταν διαπεραστικοί και παράφωνοι. Τα παιδιά είχαν χάσει τη θεία αγορίστικη εκφραστικότητα που τόσο είχε γοητεύσει την Ντάνκαν στο Θέατρο του Διονύσου. Είχαν επίσης ξεπεταχτεί σε ύψος, κάποια ακόμη και τριάντα πόντους, ενώ είχαν ξεφύγει και σε θέματα πειθαρχίας. Την άνοιξη του 1904 στάλθηκαν πίσω στην Αθήνα από το Βερολίνο με τρένο, σε βαγόνι δεύτερης θέσης, με τις φουφούλες που τους είχαν αγοράσει από το πολυκατάστημα Wertheim’s στις αποσκευές τους, ενθύμια του μεγάλου πειράματος της Ντάνκαν για την αναδημιουργία ενός αρχαίου ελληνικού χορού.

 

Ο Steichen είχε ταξιδέψει στην Ακρόπολη με τις Isadorables επειδή η Ντάνκαν του είχε υποσχεθεί το αδιανόητο: ότι θα τον αφήσει να την κινηματογραφήσει για πρώτη και τελευταία φορά. Πράγμα που δεν έγινε ποτέ και από κανέναν.  Κι έτσι, με μια φωτογραφική μηχανή που δανείστηκε, τράβηξε μερικές φωτογραφίες της που έμειναν κι αυτές στην Ιστορία.
Ο Steichen είχε ταξιδέψει στην Ακρόπολη με τις Isadorables επειδή η Ντάνκαν του είχε υποσχεθεί το αδιανόητο: ότι θα τον αφήσει να την κινηματογραφήσει για πρώτη και τελευταία φορά. Πράγμα που δεν έγινε ποτέ και από κανέναν. Κι έτσι, με μια φωτογραφική μηχανή που δανείστηκε, τράβηξε μερικές φωτογραφίες της που έμειναν κι αυτές στην Ιστορία.
 

 

Η παράσταση αρχαίων ήχων και κινήσεων έτσι όπως την οραματίστηκε η Ισιδώρα Ντάνκαν υπήρξε χειμαρρώδης και φανταχτερή, παρ’ όλα αυτά παραμένει διδακτική ακόμη και σήμερα. Κατά την παραμονή της στην Αθήνα, η Ντάνκαν ανέβαινε συχνά στην Ακρόπολη, καλώντας τις δυνάμεις των μνημείων να της στείλουν την έμπνευση. Οι περιγραφές των στιγμών της αναμονής είναι έντονα συναισθηματικές και απροσποίητες:

 

«Για πολλές μέρες καμία κίνηση δε μου ερχόταν. Και τότε, μια μέρα γεννήθηκε στον νου μου μία σκέψη: οι κίονες αυτοί φαίνονται τόσο ίσιοι, ενώ στην πραγματικότητα δεν είναι· καθένας κυρτώνει ελαφρά από τη βάση προς την κορυφή, καθένας βρίσκεται σε ρέουσα κίνηση, αεικίνητος, και η κίνηση του καθενός εναρμονίζεται με των άλλων. Κι ενώ έκανα αυτή τη σκέψη, τα χέρια μου υψώθηκαν αργά προς τη μεριά του Ναού και έγειρα μπροστά - και τότε ήξερα πως είχα βρει τον χορό μου και πως ο χορός αυτός ήταν μια Προσευχή»

 

Η «δις Δόνκαν» χορεύει στον Κολωνό. Ένα σπάνιο πρόγραμμα εκείνης της παράστασης του Βασιλικού Θεάτρου της Αθήνας, 1903.
Η «δις Δόνκαν» χορεύει στον Κολωνό. Ένα σπάνιο πρόγραμμα εκείνης της παράστασης του Βασιλικού Θεάτρου της Αθήνας, 1903.

 

Μέσα σ’ ένα δευτερόλεπτο, η Ντάνκαν είχε αντιληφθεί την πεμπτουσία της κίνησης ως προσευχή. Η αλήθεια που της αποκαλύφθηκε μέσα στο περιστύλιο του Παρθενώνα γέννησε μέσα της μια κίνηση που ξεπήδησε από το διάφραγμά της και ανάγκασε τα χέρια της να υψωθούν σε στάση δέησης. Οι περίφημες φωτογραφίες του Edward Steichen με την Ντάνκαν σε εκπληκτικές πόζες μέσα στην περίσταση του Παρθενώνα τραβήχτηκαν το 1920, δεκαεπτά χρόνια αφότου είχε γράψει τις παραπάνω γραμμές. Όπως πολλοί άλλοι πριν και μετά από αυτή, η Ντάνκαν θα ένιωθε την ανάγκη να επισκέπτεται ξανά και ξανά τον Παρθενώνα σε όλη τη διάρκεια της ζωής της.

 

 

 

Η κορυφαία μουσικοκριτικός της εποχής Σοφία Σπανούδη γράφει για τον χορό της «Ντόνκαν» στο περιοδικο Μουσική Κίνησις: «Θυμίζει τον κυματισμό που έχουν τα κλαδιά των δέντρων, τα νερά, η φύση, τα πουλιά όταν πετούν...»
Η κορυφαία μουσικοκριτικός της εποχής Σοφία Σπανούδη γράφει για τον χορό της «Ντόνκαν» στο περιοδικο Μουσική Κίνησις: «Θυμίζει τον κυματισμό που έχουν τα κλαδιά των δέντρων, τα νερά, η φύση, τα πουλιά όταν πετούν...»
Η Ντάνκαν σε σχέδιο του John Sloan
Η Ντάνκαν σε σχέδιο του John Sloan

 

___________________
Ένα απόσπασμα από το βιβλίο της Τζόαν Μπρέτον Κόνελι: Το αίνιγμα του Παρθενώνα, Εκδόσεις: Πατάκης, Μετάφραση: Κατερίνα Σέρβη, Επιμέλεια: Μαρίνα Κολιτσοπούλου, Σελίδες: 560

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τζόαν Μπρέτον Κόνελι: Πόσο καλά γνωρίζουμε τη σημασία του Παρθενώνα;
«Το αίνιγμα του Παρθενώνα» της Τζόαν Μπρέτον Κόνελι προτείνει μια νέα ανάγνωση του τρόπου που βλέπουμε τον Παρθενώνα και τους ανθρώπους που τον δημιούργησαν

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ένα 24ωρο με ιστορίες ανθρώπων στην αρχαία Αθήνα και στην αρχαία Ρώμη
Τα βιβλία του Philip Matyszak, με καθημερινές ιστορίες ιστορικών προσώπων αλλά και συνηθισμένων ανθρώπων κατά τους αρχαίους χρόνους, είναι το καλύτερο μάθημα Ιστορίας.
Δείτε για πρώτη φορά το πολύτιμο αρχείο της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας
Ιδιαίτερης αρχαιολογικής, ιστορικής αλλά και καλλιτεχνικής αξίας, το αρχείο της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας συνδέεται άρρηκτα τόσο με τις απαρχές όσο και με την εξέλιξη της αρχαιολογίας στην Ελλάδα μέχρι σήμερα.
Ολοκαύτωμα: Χωρίς ταμπέλα ιδιοκτησίας
Ένα κείμενο για τη σημασία της μνήμης του Ολοκαυτώματος, αφιερωμένο στον Σάμη Γαβριηλίδη, από τον Μίνο Μωυσή, τ. πρόεδρο της Ισραηλιτικής Κοινότητας Αθηνών.
Η αχανής Ρωσία πριν την Οκτωβριανή επανάσταση
Οι έγχρωμες φωτογραφίες του Prokudin-Gorskii καταγράφουν τις τελευταίες μέρες της Ρωσικής αυτοκρατορίας
Οι Καταραμένοι. 'Ενα βιβλίο του ιστορικού Κώστα Κατσάπη.
Σπαράγματα κοινωνικής ιστορίας, αντίδοτο στη νοσταλγία του εξήντα
Βρίσκεται, πράγματι, ο τάφος του Σοφοκλή στη Βαρυμπόμπη;
Η συναρπαστική ιστορία της αναζήτησης του τάφου του μεγάλου δραματουργού
H LIFO μέσα στο Άουσβιτς
Ένα φωτογραφικό οδοιπορικό στο πρώην ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης, σύμβολο του Ολοκαυτώματος και της Γενοκτονίας των Εβραίων
Πώς συνωμότησε όλη η Ζάκυνθος για να σώσει τους Εβραίους της από το Ολοκαύτωμα
Δυο κεφάλαια από το συναρπαστικό βιβλίο του Διονύση Βίτσου «Οι Ζακυνθινοί Εβραίοι» και πλήθος άλλου οπτικοακουστκού υλικού διηγούνται την μοναδική ιστορία μιας μικρής κοινωνίας που συνωμότησε για να μείνει άθικτη η Εβραϊκή της κοινότητα από το ναζιστικό ολοκαύτωμα.
Πώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τις αρχαιότητες και τα Μουσεία της Μεσογείου
Η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού μιλά για μια μεγάλη πρόκληση της νέας εποχής
Βερολίνο, Δημοκρατία της Βαϊμάρης: κοκαΐνη, ξενύχτια, ασυλλόγιστο σεξ και στο βάθος οι ναζί
Στο βιβλίο του Norman Ohler «Υπερδιέγερση, Τα ναρκωτικά στο Τρίτο Ράιχ», που μόλις μεταφράστηκε στα ελληνικά, η γκλάμορους ντέκα της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης και το Βερολίνο της δεκαετίας του '20, ζωγραφίζονται με τα πιο ζωηρά, εξπρεσιονιστικά χρώματα.
Ο ομοφυλοφιλικός έρωτας στην αρχαία Ελλάδα είχε πολλές, διαφορετικές εκδοχές
Μια ομιλία του ιστορικού Τζέιμς Ντέιβιντσον, συγγραφέα του ριζοσπαστικού βιβλίου «Οι Έλληνες και ο ελληνικός έρως», ρίχνει ακόμα περισσότερο φως στο πολυσύνθετο ζήτημα της ομοφυλοφιλίας στην αρχαία Ελλάδα.
Πώς με αφορμή την Ολυμπιάδα, η Αθήνα έγινε μια επιτηρούμενη πόλη όπου σε παρακολουθούν από παντού
Και πώς η Ελλάδα αγόρασε έναντι 1,2 δις δολαρίων το σύστημα «καθολικής παρακολούθησης» C4i που όχι μόνο δεν λειτούργησε ποτέ επαρκώς, αλλά χρησιμοποιήθηκε ως εικονικό έργο, δηλαδή ως πύλη διόδου χρημάτων για πληρωμές συμβούλων, δωροδοκίες κ.λπ.
H αρχαία Περσέπολη: Να τι θα χαθεί αν ο Τραμπ βομβαρδίσει τους πολιτιστικούς θησαυρούς του Ιραν
Ένα σπάνιας ομορφιάς οδοιπορικό στο εμβληματικό μνημείο της ιρανικής ερήμου κατ' αποκλειστικότητα στο LIFO.gr
Πώς η Δυτική τέχνη δημιούργησε στερεότυπα για τον Αραβικό κόσμο
Μία έκθεση στο Βρετανικό μουσείο επιχειρεί να καταδείξει ότι η αποικιοκρατία δεν είναι μόνο υπόθεση γεωγραφική, αλλά και καλλιτεχνική.
Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος: «Είμαστε μια κοινωνία που μυξοκλαίμε και παίζουμε τις drama queens για να μας προσέξουν»
Ο αναπληρωτής καθηγητής Σύγχρονης Πολιτικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και γραμματέας σύνταξης της «Νέας Εστίας» μιλά στη LiFO με αφορμή το νέο του βιβλίο «Φάσεις και αντιφάσεις του ελληνικού κράτους στον 20ό αιώνα, 1910-2001».

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή