Πριν από περίπου 5.000 χρόνια, ένας νεαρός Αιγύπτιος έτεινε το μπράτσο στον άνθρωπο που του χτύπησε το πρώτο του τατουάζ, έναν άγριο ταύρο, που επικαλύπτεται από ένα πρόβατο της εποχής.

 

Το τατουάζ διατηρήθηκε στα απομεινάρια του καλά διατηρημένου κορμιού του και πλέον σύμφωνα με Βρετανούς ερευνητές, πρόκειται για το αρχαιότερο τατουάζ του κόσμου.

Η μελέτη τους δημοσιεύθηκε χθες στην Επιθεώρηση Αρχαιολογικών Επιστημών, περιγράφοντας μεταξύ άλλων και σχεδιαστικά μοτίβα, που θυμίζουν γράμματα της αλφαβήτου και που εντοπίστηκαν στο μουμιοποιημένο σώμα μιας γυναίκας που επίσης βρέθηκε στο ίδιο σημείο με τον νεαρό. 

 

Οι μούμιες είναι οι δύο από τις επτά, γνωστές και ως μούμιες του Gebelein, που πήραν το όνομα τους από το νότιο της τμήμα της Άνω Αιγύπτου, όπου και τάφηκαν μέσα σε σχετικά ρηχούς για δεδομένα τάφους, ενώ χάρη στο ξηρό κλίμα βρέθηκαν καλά διατηρημένες, από την κορφή και τα μαλλιά -τα οποία βοηθούν τους αρχαιολόγους σε ό,τι έχει να κάνει με την περιοδολόγηση- μέχρι τα άκρα, όπου και τελικά αποκαλύφθηκαν τα τατουάζ που έχουν ενθουσιάσει την επιστημονική κοινότητα. 

 

Καθώς οι επιστήμονες δεν έχουν καταλήξει ακόμη στο τι θα μπορούσαν να συμβολίζουν αυτά τα δύο τατουάζ, εικάζουν ότι η απεικόνιση των δύο ζώων πρακτικά συμβόλιζε την εξουσία και τη σωματική δύναμη.

 

Οι δύο μούμιες είχαν εντοπιστεί στις ανασκαφές του 1896 από τον Ε.Α. Το Wallis Budge, Έφορο Αιγυπτιακών και Ασσυριακών Αρχαιοτήτων του Βρετανικού Μουσείου, στο οποίο και στεγάστηκαν από το 1901.

 

Στο πλαίσιο ενός νέου προγράμματος, οι ερευνητές του μουσείου και του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης εξέτασαν το δέρμα καθεμιάς από τις επτά μούμιες, ελέγχοντας για σημάδια αλλοίωσης και εξωγενείς αλλαγές, και εκεί ήταν που εντοπίστηκαν τα ίχνη χρωστικής που χρησιμοποιήθηκαν για τα τατουάζ στο σώμα του νεαρού άντρα και της γυναίκας που βρέθηκε θαμμένη κοντά του. 

 

Το βαρβαρικό πρόβατο, μια απεικόνιση που συναντάται συχνά σε αντικείμενα της προδυναστικής αιγυπτιακής περιόδου
Το βαρβαρικό πρόβατο, μια απεικόνιση που συναντάται συχνά σε αντικείμενα της προδυναστικής αιγυπτιακής περιόδου

 

Έχοντας από καιρό αποκτήσει το παρατσούκλι «Τζίντζερ», ακριβώς για τις κόκκινες τούφες μαλλιών, η αρσενική μούμια είναι επισήμως γνωστή στην αρχαιολογική κοινότητα ως ο Άντρας του Gebelain και έχει αρκετές φορές εκτεθεί στο Μουσείο, με τα αχνά σχέδια στα χέρια του να εμφανίζονται κάτω από το φυσικό φως.

 

Τώρα, όμως, χάρη στην υπέρυθρη φωτογραφία αποκαλύφθηκε τι πραγματικά απεικονίζουν αυτά τα σημάδια, που δεν είναι άλλα από δύο κερασφόρα ζώα, δύο μορφές που στην αιγυπτιακή τέχνη συναντά κανείς συχνά, είτε χαραγμένες πάνω σε βράχια είτε σε μυριάδες άλλα αντικείμενα, όπως βάζα και αρχαία κουτιά με καλλυντικές κρέμες. 

 

Καθώς οι επιστήμονες δεν έχουν καταλήξει ακόμη στο τι θα μπορούσαν να συμβολίζουν αυτά τα δύο τατουάζ, εικάζουν ότι η απεικόνιση των δύο ζώων πρακτικά συμβόλιζε την εξουσία και τη σωματική δύναμη.

 

Δυστυχώς, φαίνεται ότι σύμβολα και φυλαχτά δεν κατάφεραν να προστατεύσουν τη ζωή του Άντρα του Gebelain: βάσει των συμπερασμάτων έρευνας που δημοσιεύθηκε το 2012, ο νεαρός δολοφονήθηκε και για την ακρίβεια μαχαιρώθηκε από κάποιον πισώπλατα. 

 

Ακόμη πιο αινιγματικά είναι τα τατουάζ που εντοπίστηκαν στο γυναικείο μουμιοποιημένο σώμα. Σύμφωνα με όσα κατέγραψαν οι ειδικοί πάνω στην άνω άρθρωση του ώμου της είναι χαραγμένο το γράμμα "S", ενώ κάτω από τον βραχίονά της είναι χαραγμένο ένα γράμμα που μοιάζει με "L".

 

Σύμφωνα πάντα με τους ερευνητές, τα συγκεκριμένα μοτίβα εμφανίζονται συνεχώς ως διακοσμητικά στοιχεία στην προδυναστική αιγυπτιακή αγγειοπλαστική, ενώ το γραμμικό μοτίβο μπορεί να αντιπροσωπεύει κάποιο αντικείμενο τελετουργικού χορού, όπως για παράδειγμα ένα ραβδί ή ίσως κάποιον φωτιστικό πυρσό.

 

Οι αδρές γραμμές, που θα είχε αφήσει πάνω στο δέρμα η χρωστική της εποχής, θα μπορούσαν να συμβολίζουν την οικονομική κατάσταση, τη γενναιότητα, την κουλτούρα τους ή απλώς να είχαν χαραχθεί για την προστασία των ανθρώπων που αποφάσισαν να τα κάνουν. 

 

Οι συγκεκριμένες μούμιες αποτελούν πρακτικά τις πρώτες αποδείξεις για την ύπαρξη τατουάζ στο βάθος των αιώνων, καθώς από το 3351 έως το 3017 π.Χ., γεγονός που τα καθιστά σχεδόν σύγχρονα με εκείνα που φέρει η μούμια του Ötzi ή αλλιώς του ανθρώπου των πάγων.

 

Όπως μάλιστα είχε αναφέρει σε σχετική της μελέτη η Allison Meier ο Άντρας των Άλπεων, όπως είναι γνωστή η συγκεκριμένη μούμια έφερε περίπου 61 τατουάζ, ενώ σε αυτά επαναλαμβανόταν το μοτίβο Χ και μέχρι να ολοκληρωθεί η έρευνα για τον Άντρα του Gebelain, αυτό το μουμιοποιημένο σώμα θεωρείτο η απόδειξη του αρχαιότερου τατουάζ στον κόσμο. 

 

Μια πιο κοντινή ματιά στα τατουάζ της γυναικείας μούμιας που βρέθηκε στην περιοχή
Μια πιο κοντινή ματιά στα τατουάζ της γυναικείας μούμιας που βρέθηκε στην περιοχή

 

Η αρχαία αιγυπτιακή μελάνη αποδεικνύει με βεβαιότητα ότι το τατουάζ ήταν μία προσφιλής τέχνη στην προϊστορική Αίγυπτο, την ίδια στιγμή, όμως, δημιουργεί ερωτήματα αναφορικά με τον ρόλο της δερματοστιξίας στην αιγυπτιακή κοινωνία, αλλά και για το τι μπορεί να σήμαιναν τα σχέδια ξεχωριστά σε άντρες και γυναίκες.

 

Σύμφωνα με τους ερευνητές τα νέα ευρήματα δεν ανατρέπουν απλώς το προηγούμενο "ρεκόρ" αρχαιότερου τατουάζ, αλλά αλλάζουν και τα δεδομένα αναφορικά με τα όσα γνωρίζαμε για το ποιοι έκαναν τατουάζ εκείνη την τόσο μακρινή σ' εμάς εποχή.

 

Έτσι, καταρρίπτεται πλέον η πεποίθηση ότι τατουάζ έκαναν μόνο οι γυναίκες για γονιμότητα ή για καλοτυχία στην ερωτική τους ζωή, ενώ με κάποιο επιστημονικό θάρρος εκτιμάται πλέον ότι ίσως η δερματοστιξία στις γυναίκες να αποκαλύπτει μία ξεχωριστή θέση εξουσίας στην αιγυπτιακή κοινωνία, έστω και κάπως υπόγεια...  

 

Υπέρυθρη εικόνα που δείχνει το S στον ώμο της γυναίκας
Υπέρυθρη εικόνα που δείχνει το S στον ώμο της γυναίκας

 

Υπέρυθρη εικόνα από τα τατουάζ, όπου φαίνεται χαραγμένο το γράμμα L στον δεξιό της βραχίονα
Υπέρυθρη εικόνα από τα τατουάζ, όπου φαίνεται χαραγμένο το γράμμα L στον δεξιό της βραχίονα

 

Σκηνή χορευτικού τελετουργικού της προδυναστικής περιόδου, στην οποία απεικονίζονται πολλαπλά μοτίβα από S και ένας άντρας που κρατά μία ράβδο
Σκηνή χορευτικού τελετουργικού της προδυναστικής περιόδου, στην οποία απεικονίζονται πολλαπλά μοτίβα από S και ένας άντρας που κρατά μία ράβδο

 

Με στοιχεία από το Ηyperallergic.com